Friday, June 19, 2009

Hail Aung San Suu Kyi poem by Dr. Maung Maung Nyo

I always feel pride and anger
Whenever I hear the name of her
She is great and full of stamina
But she is long lost in detention
What has she done to be so imprisoned?

She was born just two years before her father’s demise
Her mother brought her up with all her might
As a single mother or wilting widow’s plight
Her two elder brothers were always in fright
Younger brother drowned in broad day light
Her mother was in constant fright for their lives!

Su Kyi was educated in Rangoon in the beginning
But she accompanied her mother to India for college education
Her mother served as the Burmese Ambassador in the 1960s
Thence she continued to the Oxford University
I met her with Dr Hla Pe in London at Independence Celebrations
She seemed smart, serious and set for degree and determination.

I was a close friend of Aung San Oo in London
We used to walk and talked at random
But I was not impressed with his philosophy and dictums
He seemed morose and always looked moribund
His guardian Mrs Monk-Jones told me of his bizarre behavior
He was a disturbed child for the loss of his father etc.

Many people expected Aung San Oo to lead in 1988
People were fighting for democracy for people’s sake
He did not fulfill the people’s expectation
His sister came out with determination
To lead the people for democracy whatever the consequences
She has unified a broad spectrum of Burmese people thence.

She has led the people dutifully since then
She has sacrificed her comfort and life many times
She could not even nursed her hubby until he died
She herself has been suffering alone confined
All her amenities of life have been denied
They even plotted her twice to die!

So, what has she done to be imprisoned for so long?
She just talked about democracy and not to go wrong
To fight for it peacefully and plan it with people all along
She urged us to discard our wrong ways and heal our wounds
To strive for unity, equality, fraternity and real liberty
She wants and wishes Burma attain true progress and democracy!

She was awarded the Nobel Peace Prize for her heroism
For her sacrifice for the people and democracy by peaceful means
Many high valued prizes followed one after another
Like Sakharov’s and Nehru’s and Freedom Medal of America
Are they crimes committed by her?
All the Burmese must take pride for her and not imprison sure!

O’ Aung San Su kyi, you are a beacon of light for the Burmese people!
They are ready to follow you and look upon you full
Until they get democracy, peace and liberty through
Hail Aung San Suu Kyi for courage, sacrifice, serenity and hues
I’m always amazed by her personality, philosophy and image as it grew
I’m also saddened by her being detained without a clue
Let’s pray “Aung San Suu Kyi live for a long life
Let she be healthy, happy and free to lead the people’s fight!”
I say this on her birthday today, June 19, 2009, right!

Dr Maung Maung Nyo
19.06.2009 (original)


Sunday, June 7, 2009

8-6-09 The Burmese factor in Thai-Sino relations

The Burmese factor in Thai-Sino relations
By Kavi Chongkittavorn
The Nation
Published on June 8, 2009

WHILE THE TRIAL of Aung San Suu Kyi was delayed, Burma has been acting with alacrity in the past few days with a two-pronged offensive - to disrupt the Thai-Burma border, and to drive a wedge in Thai-Chinese cooperation on Burma.

The attacks on the Karen National Union along the Thai-Burma border beginning last week fit in with the pattern established in the past two decades. These onslaughts will cause concern among the Thai security forces about the influx of refugees and disrupt border trade. Indeed, they were timed to create maximum chaos among Thai decision-makers. This armed offensive, part of the comprehensive Burmese national defence strategy against Thailand, has been used time and again with satisfying success due to the predictable responses of the Thai armed forces and bureaucracy.

Whenever assertive Thai diplomacy towards Burma is in the making - this time around the Abhisit government's attitude was the case in point - the porous Thai-Burmese border immediately turns into a conflict zone. Then, Rangoon's additional pressure would be placed on trade and energy sectors.

The border attacks on minority groups would follow after wide-publicity of comments made by Thai officials or politicians on the negative impact if Thai-Burmese relations were disrupted. After May 19, Rangoon did exactly that. The Burmese junta-controlled media have been criticising Thailand both as the Asean chair and as its Western neighbour for violating the non-interference principle. None of them have ever questioned their government's commitment and compliance to the Asean Charter or being part of the grouping's collective responsibility.

Comments by Noppadol Pattama and General Sonthi Boonyaratglin last week on the Abhisit government's policy towards Burma were used to highlight the dissident views within Thai society. Indeed, they made the comments as a favour to Burma. Sonthi's views were typical and the most damaging. He had the audacity to say that if Thailand has a conflict with Burma, it will face defeat. What boggles the mind is that Sonthi, the former coup leader, is now aspiring to become prime minister.

In February, Foreign Minister Kasit Piromya urged energy-related agencies, especially the Petroleum Authority of Thailand (PTT), to review its energy policy and take a more holistic approach on Burma. The Thai energy need has increased due to continued industrialisation in the past decades, which has further deepened the country's dependence on Burma's energy and natural resources. Somehow, the reckless top echelon of the Thai energy sector is very recalcitrant due to the web of vested-interest groups to think outside the box. Rather, they prefer to be the subject of Burma's constant blackmail. Sad but true, the Stockholm syndrome is not only proliferating but firmly gripping the movers and shakers in the energy sector.

As Asean chair, Prime Minister Abhisit Vejjajiva has proved to be an effective leader even when he was besieged by domestic turmoil at various regional and international outings on behalf of Asean. But on Thai-Burmese relations, he must be a thousand-fold firmer in pressing concerned agencies to cooperate with the armed forces and diplomats to come up with a long-term defence strategy on Burma. So far, Thailand does not have any centralised blueprint, most of them are piecemeal and ad hoc approaches.

The political situation in Burma will feature high on the agenda of Foreign Minister Kasit Piromya's visit to Beijing on Wednesday and a subsequent visit by Prime Minister Abhisit Vejjajiva from June 24-26. The two nations have been consulting each other on their pariah neighbour to ascertain whether their respective positions would not undermine each other.

Thailand and China are facing a similar dilemma dealing with Burma emanating from their dependency on natural gas and resources imports and long shared common borders. China and Burma have a 2,192km border while the Thai-Burma border stretches over 2,004 km.They have been exposed to a myriad of problems, including illegal migrant workers, drugs and human trafficking. In addition, various armed minority groups are also active along the border.

In the past Burma's internal situation was a taboo in Thai-China relations. Occasionally, they took up the issue and agreed to disagree. During 2001-2006, however, Thailand's position on Burma was akin to China's - do not rock the boat. Both nations defended Burma regionally and internationally urging the international community to allow Burma to settle its own problems. They no longer walk on the Burmese side.

Given the severity of international condemnation of Suu Kyi's trial and the ongoing oppression inside Burma, both countries realise they have to work closely together to engage Burma in a more coordinated way. Otherwise, they could be targets of manipulation by Rangoon. After the Asean Charter is in force, there is more room for Beijing to express solidarity with the grouping on a broad range of issues including the situation in Burma.

The recent joint statements from the UN Security Council as well as Asean-Asem (Asia-Europe Meeting) were an affidavit of Beijing's pragmatism. Continued strong support of the Asean chair's statement on Burma has augured well with the current sentiment within the top Chinese leadership who have for years been looking for a unified Asean position on Burma that they can back and use as a rallying point. As a matter of policy, China will support the Asean collective position on Burma.

From Beijing's viewpoint, instability in neighbouring countries directly impact on its own security situation. Currently, four out of 14 countries sharing borders with China are in perpetual crisis and chaos or luan in Chinese. China is concerned about the possible spill-over effects of fighting against the al-Qaeda and Taleban in Pakistan and Afghanistan. With the rising tension in the Korean Peninsula in recent weeks, China is sitting near a time bomb, if it fails to convince North Korea to stand down on its nuclear missile threats.

With Beijing's growing clout in world politics so its international responsibility becomes bigger. China cannot be seen as an indifferent player. Worse of all would be the perception that China is undermining the Asean charter and the Asean chair, which happens to be Thailand, a close friend. Deep down, China would like to see stable Thai-Burma as well as Burma-Asean ties. However, under the current circumstance, China would need to play the balancing act between its own national interest and rising expectations in Asean and international community.

Abhisit on behalf of Asean must strongly appeal to China for support and impress on Burma to accommodate the grouping's concern. A stronger Asean is good for China. A stable Burma is good for both China and Asean. Then, the grouping can concentrate on its internal integration and community building. China can give its full energy and resources to its ever increasing international engagement.

Furthermore China's much-needed support would create a reservoir of goodwill within Asean - the score card Beijing might find useful in the future. After Thailand, Vietnam will assume the next Asean chair. As is well-known, Vietnam has long-standing conflicting claims with China over the resource-rich group of islands known as the Spratly and Paracels in South China Sea.

Truth be told, the reason Burma was admitted to Asean on a fast-track in 1997 was mainly due to the Asean senior officials' decision in January 1995 to check China's advance southward to the mainland Southeast Asia. Embracing Burma quickly was one measure to halt Beijing's influence by enabling the regime to be part of the regional community.

For the first time, China has to face-off with the new regional situation - coping with two pivotal neighbours - one is strategically located giving Beijing access to two oceans and numerous logistic advantages and the other is a traditional friend and concurrently the Asean chair. Soon, China will show its true colour.


7-6-09 Tensions rise ahead of Suu Kyi verdict by Larry Jagan

BANGKOK// There are signs of growing unrest in Myanmar as the country readies itself for a verdict in the trial of the pro-democracy leader Aung San Suu Kyi.

Diplomats in Yangon believe the recent delays in the trial reflects a growing nervousness among the regime’s military leaders over what to do about Ms Suu Kyi and there are fears a conviction will unleash a wave of political protests similar to those in September 2007.

The signs of unrest are already evident. Every night in Yangon, “Free Aung San Suu Kyi” is scrawled across government buildings in white paint.

“The security forces are busy all night and morning scrubbing off the slogans as quickly as they find them” said a Yangon resident, who declined to be identified.

The spray paint attacks are being replicated in many cities and towns throughout the country, according to opposition sources. Even in ethnic minority areas in the Kachin and Shan states, young activists are spraying slogans on government buildings and handing out pamphlets.

“Ethnic youth are demanding Aung San Suu Kyi’s immediate release,” said Zin Linn, a spokesman for the Myanmar opposition based in Thailand. “This is very important.”

Aung San Suu Kyi is facing five years in prison if she is convicted of the charges that she broke the conditions of her house arrest by allowing an uninvited visitor, John William Yettaw, to stay at her residence. She says she is innocent.

The trial is due to resume this week inside Insein prison following several delays and the verdict is expected next week.

In another sign of growing tensions, Myanmar authorities summoned members of Ms Suu Kyi’s pro-democracy party to rebuke them for provoking “unrest” over a statement critical of her trial, state media reported yesterday.

Four senior members of the National League for Democracy (NLD) met officials for 30 minutes on Friday after comments by the party’s youth wing were leaked to the website of a prominent blogger, the New Light of Myanmar said.

“Though NLD has rights for freedom of speech, the announcement ... has harmed peace and stability and prevalence of law and order in the country and disturbed the trial proceedings of a court,” the paper reported in English.

“That can mislead the people into misunderstanding the government, incite activities that may harm the public respect for the government, and cause unrest.”

The junta in Myanmar, formerly known as Burma, is coming under increased international pressure to release Ms Suu Kyi, with the leaders of Britain, France and the United States all making demands.

Young members of the NLD are preparing a silent protest in the event she is convicted. Students and other young people with no political affiliations have also joined the underground campaign to free Ms Suu Kyi.

The campaign is handing out leaflets and pictures of Ms Suu Kyi throughout the country. In several towns where the NLD have strong bases, including Mandalay, the country’s second-largest city, more than a thousand photos of her are distributed daily, as the campaigners dodge the police and security who are trying to stop them.

“Young monks are also angry and preparing to vent their feelings if Suu Kyi is not freed soon,” a senior Buddhist monk in Yangon said on condition of anonymity.

The monks are still seething after the government’s brutal crackdown on their protest movement, the Saffron Revolt, in Sept 2007.

Some young people have now formed the Myay All Zav group and intend to challenge the government in every possible way if Ms Suu Kyi is sentenced to jail at the end of this trial. “We’ll sacrifice our lives if we need to,” said one of the group’s leaders.

Critics say Ms Suu Kyi’s trial was part of a plan by Gen Than Shwe to make sure she did not sabotage plans to introduce a civilian government dominated by the military after next year’s scheduled elections. However, instead of a quiet trial and sentencing, the situation is escalating.

“With one fell swoop, Than Shwe has undermined his own strategy of trying to sideline Aung San Suu Kyi,” a senior western diplomat who knows the opposition leader well said. “Than Shwe’s actions have proved once again that she remains in everyone’s minds – inside and outside the country – as Burma’s real leader.”

“The regime is really worried now: they never expected the international community to be so vociferous and united in pressuring them,” said Zin Linn.

He said this brought about the temporary suspension of the trial – when it was surprisingly adjourned last week. This was probably to allow the junta leaders to formulate their strategy to deal with the mounting pressure and the growing unrest.

“There’s been an unusual string of surprises since the secret trial started,” a western diplomat in Yangon said on condition of anonymity.

“First they let diplomats and some journalists into the court on certain occasions, then they adjourned the hearing for more than a week on a pretext, and now they are allowing the court to hear a challenge against the trial judges’ decision not to allow all the defence witnesses, and delaying the final sessions for at least another week.”

On Friday, Ms Suu Kyi’s defence team, instead of summing up their case as planned, were allowed to present their arguments to a higher court that they should be allowed more than one witness. The prosecution brought 14 witnesses to the stand – all but one were police officers – while the judges limited the defence’s proposed four witnesses to one.

“If you look at the numbers it is one-sided, and that is why we have made this application,” said Kyi Win, Ms Suu Kyi’s chief lawyer. “It is not in accord with the law to reject defence witnesses like this. And we pointed it out to the court [during Friday’s hearing],” defence counsel Nyan Win said.


Tuesday, June 2, 2009

Burma's Last Chance

by Aung Din
Far Eastern Economic Review
Posted May 26, 2009

As an exile supporting the democracy movement, led by Nobel Laureate Aung San Suu Kyi, in my homeland, Burma, I have placed faith and confidence in the international community to help end the tyranny of the military regime. Many countries in the world, including the United States, the European Union, the Association of Southeast Asian Nations (Asean), China, India, Japan, Canada, Australia and Korea have been involved in addressing the situation in Burma with different levels of interest, influence and responsibility. We appreciate those efforts, but the time has come to re-evaluate how best to collectively engage the international community to push for freedom in Burma.

The common belief is that nothing will change in Burma without serious action from China and India, Burma's two most powerful neighbors, and Asean. However, we must realize that Burma is a virtual captive state of China. Beijing sells weapons to Burma’s generals and provides loans and grants that keep the regime afloat. In return, China receives concessions on gas and oil drilling and energy corridors for strategic pipelines. India, the world’s largest democracy, abandoned Burma’s democracy movement a decade ago in the hopes of cozying up to the regime’s generals to check Chinese expansionism and for help in dealing with border issues. We assume that Asean, of which Burma is a member, will act responsibly to persuade the regime to stop its brutality against its own people. However, as several members of it, namely Cambodia, Vietnam, Brunei and Laos are being ruled by the authoritarian governments, similar to the regime in Burma, no meaningful action from Asean can be expected. They all cannot be depended on to facilitate negotiations between the regime and its people.

To date, no consensus has been reached between the nations involved in dealing with Burma. Meetings on Burma at the United Nations Security Council always typically ended with divisions among the 15 members. Some states, led by the U.S., France and Britain would like to see focused, direct involvement by the Security Council. Others, led by China and Russia, want to push the Burma issue out of the Security Council, arguing that internal political strife does not rise to the level necessary for Security Council involvement. By using the “threat of a veto,” China effectively limits the role of the Council in Burma to statements of concern that lack accountability because they are not backed up by a credible threat of international action. The same divisions exist among the 14 member nations, known as “Friends of Secretary-General Ban Ki-moon on Burma.”

The situation has become frustrating. People die, intimidation and oppression continue, and nothing gets done. Meanwhile, Aung San Suu Kyi is facing charges of violating her house arrest and will likely be sentenced to still more years under an armed guard isolated from her people. Talk alone is not meaningful action. Continuing within this framework will only help the regime to strengthen its grip on power. Redesigning a new and effective international mechanism is urgently required to help the people of Burma. The time has come to think outside the diplomatic box for the creation of a new international alliance to deal with Burma’s intransigent regime.

The governments of Thailand, Singapore, Indonesia, Malaysia and the Philippines, which can be called the “Asean Five,” have expressed their willingness to see a peaceful solution in Burma. They all have a desire to mediate between the Western democracies and the regime, as they are eager to improve the image of Asean, which has been tainted badly by the generals in Burma. Establishing a small multinational partnership on Burma, with participation of the U.S., the EU and the Asean Five, can be the driving force behind a new mechanism to bring attention, pressure, carrots and sticks to a multinational negotiating process with the regime and Burma’s democracy movement.

The “Seven Friends of Burma” (SFB) would call seniors diplomats from the group to meet as soon as possible and develop a mutually acceptable mechanism with common goals and clear benchmarks for change in Burma, and then share responsibility to act together to end Burma’s manmade disaster. The U.S. and EU should be prepared to offer incentives to the regime, and the Asean Five could take responsibility for being the “front-men” in securing positive changes from the regime in order for such incentives to be realized.

Indonesian President Susilo Bambang Yudhoyono would be the perfect candidate for the group to negotiate with Senior Gen. Than Shwe, the paramount leader of the regime, to accept this mechanism and explain a process that brings permanent peace to Burma while addressing concerns of both the regime and democracy movement. Incentives alone may not work; therefore, threatening to bring Burmese generals before the International Criminal Court for crimes against humanity they have committed could be powerful leverage to assist the SFB in their work. This smaller group will be able to act more nimbly and have more flexibility than the larger groups that have dominated discussion on Burma without meaningful action.

There are pitfalls to this process. The Asean Five may be reluctant to engage in such a manner, and China may make the situation difficult by putting pressure on the group members to back off its client state. This new alliance will not be successful without strong leadership of U.S. President Barack Obama, along with Secretary of State Hillary Clinton. The position of the U.S. Policy Coordinator on Burma, created by the Tom Lantos Block Burma Jade Act of 2008, should be filled as soon as possible as a signal of continuing U.S. commitment and seriousness towards Burma. The U.S. policy review on Burma that started three months ago should be finalized by maintaining sanctions and pressure, increasing diplomacy and taking a leadership role in the SFB.

In the end, true change must come from inside Burma. Yet real international action—whether in regards to Chile, Argentina, Guatemala, South Africa, the Philippines, Northern Ireland, or countless other countries—has proven a winning component of change. Situations that previously appeared intractable have a way of changing when the right strategy and high-level, constant attention are in place. We, democracy activists, look to leadership from the United States and hope for action from President Obama.

Aung Din served over four years in prison in Burma, as a political prisoner between 1989 and 1993. He is now the executive director of the Washington, D.C.-based U.S. Campaign for Burma, which advocates the U.S. Congress and administration regarding U.S. policy on Burma.


Altsean Burma Bulletin May 2009

May 2009 Burma Bulletin.pdf


Saturday, May 30, 2009

SPDC 2010 elections - Upheaval in the making

SPDC 2010 elections - Upheaval in the making.pdf


Monday, May 25, 2009

Burmese people need outside help to achieve freedom

Published on May 26, 2009

CASE 47/2009 sounds mundane enough. But, as this case unfolds, the future of a nation is in the balance. The number is the file reference of Aung San Suu Kyi's trial in Insein Prison in Rangoon, which started on May 18. All the world knows the charges are trumped up and that the military regime is simply seeking to find a neat means of locking up the democracy leader again. Yet, inexplicably, we watch as the trial goes on. Here is a moment when the international community must pause and consider the history that is unfurling around it. Now is the time for world governments and organisations to act and to end the 47-year-long military dictatorship in Burma.

The facts are that Aung San Suu Kyi's period of house detention was due to come to an end on May 27. This period of incarceration should be deemed illegal not only in relation to international law, but in contravention of Burma's own legal statutes and by the United Nations Working Group on Arbitrary Detention. So, finding a "legal" means of locking up Aung San Suu Kyi again, and to deny her any connection with elections planned in 2010, became an imperative for the junta.

It is also a sign that the Burmese military is panicking as international pressure mounts for Aung San Suu Kyi's release. This trial is a rash and hurried lurch by a jittery regime to temper the waves of outcry over its hardline approach.

International inaction might be understandable, but not perhaps justified, if we were talking about a tiny nation on the margins of regional and global relations. Burma is none of these things. With a population of some 50 million, it is potentially one of Asia's richest and most go-ahead countries. Traditionally high literacy rates and high rates of English-language competency add to its potential. Burma is also positioned in a strategically vital area, nestled between India and China.

Quite apart from the moral imperative, there is a significant strategic motivation to secure democracy in Burma. The possibility of "failed state" status - a categorisation that may already apply - for such a strategically and economically important nation should focus even the mind of the most Realpolitik-enamoured policy wonk. The regional implications alone are significant.

The international community must approach this current crisis with both short-term and longer-term agendas in mind.

First, and most pressingly, the immediate and unconditional release of Aung San Suu Kyi, along with the remaining 2,000-plus political prisoners in Burma, must be secured.

The best means of doing this will likely be through an immediate visit to Burma by the United Nations Secretary-General Ban Ki-moon, and action to which he has already committed. Intervening in this way would be a powerful symbol, and few share his ability to directly defuse the current tensions and to facilitate a multi-party dialogue to lead towards a process of national reconciliation of all relevant parties.

This action would be best empowered through an emergency session of the United Nations Security Council. Here, a presidential statement can mobilise the Secretary-General's Office and can also discuss initiatives for a medium-term international response to the current situation and beyond.

Once the immediate crisis has been resolved, the international community will then have to consider the future of Burma.

The National League for Democracy, the party led by Aung San Suu Kyi, has been clear that it aims for reconciliation not retribution. Recently, the NLD produced the Shwegonedaing Declaration, which confirmed the party's belief in ensuring that the military is part of the process of national rebuilding.

No democracy can take root amid the turmoil of revenge and power grabs. A long-term solution requires a mature view and, driven by the non-violent and conciliatory approach of Aung San Suu Kyi herself, Burma's democracy movement is keenly aware of its responsibilities.

A viable plan of action has already been devised by the NLD, the wider democracy movement, ethnic parties and the government in exile.

The US has recently extended targeted sanctions on Burma, yet has also raised the possibility of a softly-softly approach. How this might be played out remains the purview of Washington, but we would stress that the time is now and that our plan offers a sustainable means of bringing a lasting democracy to Burma.

Burma's critical moment appears to have arrived and it needs the ability to act and to move quickly, as well as a cool hand amid the chaos to guide the process to a longer-term conclusion. We beseech the international community to seize this moment, to help our country recover and to ensure Aung San Suu Kyi one day is allowed to be free among the people for whom she has sacrificed so much.

Dr Thaung Htun is the UN representative for the National Coalition Government of the Union of Burma - the government in exile.
The Nation


Wednesday, May 20, 2009

ေရႊခေမာက္ (၉၇)

Shwekhamauk bulletin (97).pdf


Tuesday, May 12, 2009

12-5-09 AIPMC Myanmar News Update No. 116

MNU 116.pdf


Sunday, May 10, 2009

PDC Monthly News Commentary April 2009

PDC Monthly News Commentary - May 2009.pdf ႏိုင္ငံေရးအံတုမွဳေကာ္မတီ၏ လစဥ္သတင္းသံုးသပ္ခ်က္။
PDC Monthly News Commentary April 2009 (Eng).pdf


Saturday, May 2, 2009

AIPMC Myanmar News Update No. 115 Covering April 27 – April 30, 2009

MNU 115.pdf


Friday, May 1, 2009

Altsean April 2009 Burma Bulletin

Altsean April 2009 Burma Bulletin.pdf


30-4-09 The statement by AIPMC on Richard Lugar's Report

The statement by AIPMC on the Report to the Committee on Foreign Relations United States Senate by Senator Richard Lugar "Trafficking and Extortion of Burmese Migrants in Malaysia and Southern Thailand".
AIPMC Statement on trafficking Lugar Report 30-4-09.pdf
A copy of the report is also available at


Wednesday, April 29, 2009

Myanmar sanctions to stay: US

Myanmar sanctions to stay: US


Thursday, April 23, 2009

AIPMC Myanmar news update #113 - covering 2009 April 20-24

MNU 114.pdf


Thursday, April 16, 2009

AIPMC Myanmar news update #113 - covering 2009 April 13-17

MNU 113.pdf


AIPMC Myanmar news update #112 - covering 2009 April 3-9

MNU 112.pdf


Friday, April 10, 2009

ALTSEAN March 2009 Bulletin

March 2009 Burma Bulletin (2).pdf


The 14th ASEAN Summit: Little Change Despite Charter

THE 14th ASEAN SUMMIT - Little Change Despite Charter (2).pdf


Thursday, April 9, 2009

3-2-09 Myanmar’s Bid for SAARC Membership

Institute of Peace and Conflict Studies (IPCS)
B 7/3 Lower Ground Floor, Safdarjung Enclave, New Delhi 110029, INDIA
Tel: 91-11-4100 1900, 4165 2556, 4165 2557, 4165 2558, 4165 2559 Fax: (91-11) 41652560

3 February 2009
Myanmar’s Bid for SAARC Membership
Mirza Zulfiqur Rahman
MPhil Scholar, Jawaharlal Nehru University, New Delhi

Mani Shankar Aiyar, Union Minister for Development of North Eastern Region (DoNER), often comments that Southeast Asia begins from Northeast India, and South Asia begins in Myanmar. It is useful therefore, to examine Myanmar’s bid to enter SAARC against the backdrop of this statement. Myanmar had in May 2008, officially applied to the SAARC Secretariat, for full membership to SAARC. India is seen to be endorsing Myanmar’s bid, and that has encouraged the latter.

The bid for entry into SAARC by Myanmar has been seen differently by various members of the regional body, which had recently taken in Afghanistan as a full member. India and Bangladesh are the only two countries which have a land and maritime border with Myanmar, and none of the other countries in SAARC have any substantial cooperation with Myanmar. The country has been aloof from the South Asian vision and imagination for a long time now, and even when it was under the rule of the British colonialists.

Geostrategic and geo-economic factors are the prime reasons which have prompted some amount of support from India and Bangladesh, for Myanmar’s entry into SAARC. The strategically changed position of Myanmar and its vast reserves of energy, both oil and gas, and other natural resources, make it attractive for India and Bangladesh, and more so in the future, for countries such as Bhutan and Nepal and even Pakistan.

India should support fully Myanmar’s entry into SAARC, as it holds a lot of promise for their engagement which at a strategic and economic level, would prove to be mutually beneficial. It becomes more important in the context of China coming to exercise much influence over Myanmar in the recent past. India should take the lead and facilitate the integration of Myanmar into SAARC, and demonstrate its will to engage purposively with Myanmar, which is geostrategically important for the entire region. In fact, both India and China would agree that Myanmar should come into SAARC and act as the melting pot of regional integration arrangements in the region.

Myanmar would act as the land bridge between India and Southeast Asia, and engaging with it in a more comprehensive framework will only be beneficial for India. There seems to be no reason to why China would object to the inclusion of Myanmar into SAARC, as it would only increase the leverage of China in SAARC with a trusted partner entering, given its strong bilateral ties with Myanmar.

ASEAN should look at the issue of Myanmar entering SAARC in a positive light, as it has itself been struggling to integrate Myanmar into its strategic and economic framework in a comprehensive and proper manner. Myanmar has been the singular obstacle to a comprehensive ASEAN regional success story as it has proven to be the biggest obstacle to better integrating India and ASEAN, through the land border.

India, however, should tread the diplomatic path carefully. India cannot risk undermining its new found economic and strategic partnership and cooperation with ASEAN, which has taken a new meaning with the recently concluded India-ASEAN Free Trade Agreement. The diplomatic signaling therefore should be accurate, and positions made clear, from both sides, before taking any concrete steps. This would ensure that both India and ASEAN benefit from the inclusive engagement with Myanmar, and bring it out of the throes of uncertainty, and guide it towards a promising economically resilient, and strategically sound future.

India is looking to improving its leverage within SAARC by following a conscious policy of expansion of the SAARC membership. For India, this serves many purposes, which includes offsetting the persistent challenges and hostility from some of the member countries of SAARC, especially Pakistan and Bangladesh. With the inclusion of Myanmar, India is seeking to bring in more friends into SAARC, so that it cannot be cornered, as has happened in the past. The same rationale was followed when the question of inclusion of Afghanistan came about in SAARC. India supported Afghanistan’s inclusion, as it would be useful to have leverage with a nation which Pakistan considers it own backyard, and has huge stakes in.

This then, explains the position taken by Pakistan on the issue of Myanmar’s bid to enter SAARC which has been muted and non-committal. While Bangladesh too has a set of bilateral problems with Myanmar, the other nations of SAARC have chosen to support Myanmar’s bid, although it really does not matter to them as they have nothing substantial to gain in the immediate future. Therefore, the only country within SAARC, which will gain substantially from Myanmar’s inclusion, is evidently India. India should push for the inclusion and rally support for it; further it should also demonstrate enough gains from Myanmar’s inclusion, in such a manner as offers lessons to other SAARC members.


Saturday, April 4, 2009

Chronology of Political Prisoners in Burma for March 2009

၂၀၀၉ မတ္လ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား မွတ္တမ္း။

Monthly Chronology of Political Prisoners in Burma for March 2009 (Eng).pdf


NLD/LA ေရႊခေမာက္ စာေစာင္ အမွတ္စဥ္ ၉၆

ShweKhamaut 96.pdf


Thursday, April 2, 2009

AIPMC Myanmar News Update #111 - covering 2009 March 27 yo April 9

MNU 111.pdf


Thursday, March 5, 2009

25-11-08 Remember, Aung San Suu Kyi's disengagement is not her choice by Dr. Thaung Htun

Remember, Aung San Suu Kyi's disengagement is not her choice
Burma's pro-democracy movement is still strong, but action is not currently possible, says Thaung Htun
Dr. Thaung Htun, Tuesday November 25 2008 00.01 GMT
The Guardian, Tuesday November 25 2008

There are several misinterpretations and failures to contextualise in the article on Burma's democracy leader Aung San Suu Kyi (Not such a hero after all, November 11).

We will concentrate on the most glaring. The writers have wrongly assumed that the Burmese pro-democracy movement's willingness to be self-critical and/or to be critical of Suu Kyi is evidence of its demise. They quote many figures. One, a "senior MP in Rangoon", said: "We ... have to consider seriously ... whether our sacrifices alone will actually bring victory." Another argued that "the NLD, a party that was popular, got lost". But, rather than signal the breakdown of the opposition movement, these voices prove its strength - its ability to air disagreements and to debate differences without recrimination.

Burma revels in its multifaceted culture and in its many voices, as would any who were as faithful to democracy as we are. Burmese people have proven that the clamour of multitudes does not equate to an implosion. This critical tendency is a sign of rude health.

In assessing Suu Kyi's current silence, your article sought to blame her for the ills of Burma's military regime. She is "internationally renowned for her recalcitrance rather than her compliance"; has become "mute since her arrest"; her "fight appears to have sublimated to a meditative battle"; and she has been guilty of "political naivety and moral high-handedness". The writers ask, "What new policies did the NLD generate?", the implication being that Suu Kyi's seemingly truculent disengagement is her choice, and that the "vacuum" she has created has left the democracy movement weak and directionless.

But under Suu Kyi's incarceration she is denied even the most rudimentary means of communicating with the wider world. Under the regime's iron rule, it is effectively impossible to engage the population and even those who represent them democratically. As such, lasting policy cannot be secured as it would be policy on the run, created without due reference to our constituents - by definition, undemocratic.

Our movement encourages an educated engagement with the issues we are confronting. Suu Kyi herself has never shied from a good debate; informed criticism is constructive © Guardian News and Media Limited 2008 and ultimately helpful. Yet firing ill-informed grapeshot in the interests of deflating a national heroine is useful only in terms of sensationalism, not solid debate. Aung San Suu Kyi's case is quite unique in world politics. Never before has a Nobel peace prize winner been imprisoned for such a long period after receiving the award. Few, if any, democratically elected governments have had to face such extraordinary obstacles over nearly five decades as we have.

Despite this article, we can only keep going, knowing such hollow attacks on the resolve and standing of a woman our people hold very dear will not break her will, nor that of the Burmese people who are sacrificing all to bring freedom to their country.

• Thaung Htun is the UN representative for the National Coalition Government of the Union of Burma, the government in exile made up of MPs elected in 1990, nominally led by Aung San Suu Kyi
• If you wish to respond, at greater length than in a letter, to an article in which you have featured either directly or indirectly, email or write to Response, The Guardian, 119 Farringdon Road, London EC1R 3ER. We cannot guarantee to publish all responses, and we reserve the right to edit pieces for both length and content. 11/25/2008


Wednesday, March 4, 2009

The Little Conspirator ပုန္ကန္သူေလး၊ အပိုင္း ၁/၄။

ျမန္မာဘာသာျပန္သူ၏ အမွာစာ

ဤ “ပုန္ကန္သူေလး” အမည္ေပးထားသည့္ စာအုပ္ငယ္သည္ တႏွစ္ေလးႀကိမ္ ထုတ္ေ၀ေသာ Journal of the Centre for Conflict Studies, University of New Brunswik နယူး-ဘရန္စ္၀စ္ခ္ ယူနီဘာစီတီ၏ ၁၉၈၆ခုႏွစ္ မိုးဦးက် “ဝိေရာဓိ” စာေစာင္မွ "The Little Conspirator" ကို ျမန္မာလိုဘာသာျပန္ဆိုျခင္း ျဖစ္ျပီး၊ ယင္းေဆာင္းပါးသည္လည္း Roman M. Boreyko ႐ိုမန္၊ အမ္၊ ေဘာ္ေရကိုးႏွင့္ Andrẻ YaDeau အင္ဒရီရာေဒၚ တို ့က မူရင္း ပိုလန္ဘာသာမွ အဂၤလိပ္ဘာသာ ျပန္ထားပါသည္။

အၾကမ္းမဖက္ ဒီမိုကေရစီအေရးႀကိဳးပမ္းေနၾကကုန္ေသာ ျမန္မာျပည္သူလူထုအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမည္ဟု ယူဆပါသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဤစာအုပ္က အာဏာရွင္ေတြကို ဆန္႕က်င္ဖို႕ အၾကမ္းမဖက္တဲ့နည္းလမ္းေတြကို သံုးရန္ တိုက္တြန္း ထားသည့္ျပင္၊ ‘ဖတ္ပါ’၊ ‘ဖတ္ၿပီးရင္ လက္ဆင့္ကမ္းပါ’၊ ‘တတ္ႏုိင္ရင္ သင့္ဖာသာသင္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ပါ’ ဆိုတဲ့ အမွာလည္းပါ ပါသည္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လက္ဆင့္ကမ္းလိုက္ပါတယ္။ (စာအုပ္ပါ ဥပေဒ။ ပုဒ္မမ်ားသည္ ပိုလန္ဥပေဒမ်ားသာျဖစ္ပါသည္။)

(အင္စီဂ်ီယူဘီ)ရံုး၊ နယူးေဒလီ


ဘာသာျပန္သူမ်ားဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ေဆာင္းဦးေပါက္က ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေၾကာင္းကို အားလံုးပဲ စိတ္၀င္စားမိသြားၾကတယ္။ ဒါနဲ႕ပဲ မာရွယ္ေလာ ေၾကညာအၿပီး၊ ပိုလန္ျပည္ ေျမေအာက္ လႈပ္ရွားမႈႀကီးရဲ႕ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးးမႈ လမ္းေၾကာင္းကို ပညာရွင္ ဆန္ဆန္ သုေတသနလုပ္ငန္းသက္သက္အေနနဲ႕ စတင္ေလ့လာခဲ့ၾကပါတယ္။ Che Gue Vara ေခ်ေဂြဗားရား၊ Regis Debre ရီဂ်စ္ဒီဗား၊ Franz Fanon ဖရန္႕ဖာႏြန္ နဲ႕ Carlos Marighella ကာလို႕စ္ မာရီဂယ္လာ တို႕ သံုးခဲ့တဲ့ ေျမေအာက္နည္းလမ္းေတြနဲ႕ ပိုလန္ျပည္မွာသံုးေနတဲ့ နည္းစနစ္ေတြကို ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာႏုိင္ဖို႕ ဒီ‘ပုန္ကန္သူေလး’ စာအုပ္ကို ဘာသာျပန္လိုက္ၾကပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ေလးကို အၾကမ္းဘာသာျပန္ၿပီးတဲ့အခါ။ ပိုၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ဖတ္ႏုိင္ေအာင္ လုပ္ရင္ေကာင္းမယ္လို႕ စဥ္းစားမိလာၾကပါတယ္။ ဒီစာအုပ္က အာဏာရွင္ႏုိင္ငံေတြကို ဆန္႕က်င္ဖို႕ အၾကမ္းမဖက္တဲ့ နည္းလမ္းေတြကိုသံုးဖို႕ တိုက္တြန္းထားတယ္။ ဒါဟာလည္း ပိုလန္မွာ စနစ္တက် စည္းရံုး ဖြဲ႕စည္းၿပီးသားရွိေနတဲ့ ကြန္ျမဴနစ္ ဆန္႕က်င္ေရးလုပ္ငန္းႀကီးရဲ႕ အျမင္အယူအဆေတြေၾကာင့္ပါပဲ။

ဒါနဲ႕ က်ေနာ္တို႕လည္း ဒီစာအုပ္ကို ထုတ္ေ၀ခြင့္ရဖို႕နဲ႕၊ တခ်ိဳ႕ မရွင္းတဲ့ အခ်က္ေတြကိုေမးဖို႕၊ ‘ပုန္ကန္သူေလး’ ထုတ္ေ၀သူေတြကို Solidarity ‘ေသြးစည္းညီညြတ္ေရး’ လမ္းေၾကာင္းကတဆင့္ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႕ရဲ႕ ကနဦး တုန္႕ျပန္ခ်က္ကေတာ့ ခပ္ျပတ္ျပတ္ပဲ။ “ထုတ္ေ၀ခြင့္ မေပးႏိုင္ဘူး”တဲ့။ ဒီ ေျမေအာက္ လက္စြဲစာေစာင္ေလးဟာ ပိုလန္ျပည္ ျပင္ပမွာ ဘယ္သူက စိတ္၀င္စားမွာလဲ ဆိုတာရယ္၊ ဘာ့ေၾကာင့္မ်ား က်ေနာ္တို႕က ဒုကၡခံၿပီး ဒီလို ႐ူးေၾကာင္ေၾကာင္အလုပ္ေတြကို လုပ္ေနရတာလဲ ဆိုတာေတြကို နားမလည္ႏုိင္ေအာင္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အေနာက္ႏုိင္ငံက ပရိသတ္ေတြ ဒီလက္စြဲစာေစာင္ေလးကို ဘာ့ေၾကာင့္ စိတ္၀င္စားၾကမယ္ဆိုတာကို အေတာ္ေလး ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့မွ ထုတ္ေ၀ခြင့္ ေပးလိုက္ၾကပါတယ္။ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းဖို႕လည္း ခြင္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႕ ေမးခြန္းေတြကို စာနဲ႕ေရး ေမးခဲ့ၿပီး။ အေျဖေတြကိုလည္း ၾကားခံပုဂိၢဳလ္ေတြကတဆင့္ပဲ ရခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႕ ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းခြင့္ရခဲ့သူဟာ ‘စစ္ေၾကာေရးကစားပြဲ’ အခန္းကို ေရးခဲ့သူလို႕ယံုၾကည္ရပါတယ္။ သူက နာမည္မေဖာ္ခ်င္ပဲ ေနလိုၿပီး။ ခုလို ပညာရွင္မ်ားရဲ႕ ေမးျမန္းျခင္း ခံရတာကိုလည္း သိပ္ႀကိဳက္ပံု မရပါဘူး။ အခ်က္အလက္ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေပးလိုက္ရင္ CND ထုတ္ေ၀ေရး တိုက္ရဲ႕ လံုျခံဳမႈကို ထိခိုက္မွာ သူစိုးရိမ္တာလို႕ နားလည္ႏုိင္ပါတယ္။

‘ပုန္ကန္သူေလး’စာအုပ္ကို ေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့တာ ပိုလန္မွာ မာရွယ္ေလာ ေၾကညာအၿပီး၊ ရာဇသတ္ႀကီးနဲ႕ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒတို႕ကို မျပင္ဆင္မီ၊ ေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့တာပါ။ အဲဒီကာလဟာ (၁၉၈၂) ေႏြဦး၊ ျဖစ္ဖို႕မ်ားတာက မတ္လေလာက္ကပါ။ ‘ဆက္ရန္ ရွိေသးသည္’ CND ထုတ္ေ၀ေရးတိုက္ဟာ အဲဒီ အခ်ိန္တုန္းက အမည္တူ ေျမေအာက္ အစုတခုရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခုပါ။ ဒီအစုကို (၁၉၈၁) ဒီဇဘၤာ (၁၃)ရက္ Czeslaw Beilecki ခ်က္ေလာဆီလက္ကီး က မာရွယ္ေလာ ေၾကညာအၿပီး၊ တိုက္ပြဲ၀င္သူ (၂၀၀) သို႕မဟုတ္ (၃၀၀) ရဲ႕အကူအညီနဲ႕ ၀ါေဆာမွာ ထူေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ အုပ္စုရဲ႕ သေကၤတစာလံုးႀကီး CND ေပၚမွာ ပိုလန္အလံ ေနာက္ျပန္လြင့္ေနတဲ့ပံုဟာ ပထမေတာ့ ရင္ထိုးေတြအျဖစ္နဲ႕ ေပၚလာၿပီး၊ ေနာက္ေတာ့ လမ္းေဘး အုတ္နံရံေတြနဲ႕ တံတိုင္းေတြေပၚကို (၁၉၈၂) ဇန္န၀ါရီမွာ ေရာက္လာပါတယ္။

CND ဟာ Solidarity ‘ေသြးစည္း ညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕’၊ MRKS ‘စက္႐ံုေပါင္းစံု အလုပ္သမားေကာ္မတီ’ နဲ႕ နီးနီးစပ္စပ္ အဆက္အသြယ္ရွိပါတယ္။ MRKS ဟာ (၁၉၈၂) ၀ါေဆာရဲ႕ အရဲရင့္ဆံုး ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္းပါ။ “ဆက္ရန္ရွိေသးသည္” အစုဟာ ပထမဆံုး အပတ္စဥ္ CND သတင္းစာကို ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ MRKS ရဲ႕ အာေဘာ္သတင္းစာပါ။ “ပုန္ကန္သူေလး” ကို ထုတ္ေ၀ျဖန္႕ခ်ိလိုက္တာဟာ CND ရဲ႕အဓိကပထမေျခလွမ္းပါပဲ။ ဒီ လက္စြဲစာစဥ္ကို ၀ါေဆာမွာ ထုတ္ေ၀ခဲ့တာလို႕ က်ေနာ္တို႕ သိထားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္က ၿမိဳ႕ေတာ္တ၀ိုက္ လံုျခံဳေရးဂိတ္ေတြအမ်ားႀကီးနဲ႕ တင္းၾကပ္ထားတာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ထဲကို အျပင္ကသြင္းဖို႕ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္လို႕ပါ။

ပထမပိုင္း စာေစာင္ေတြကိုၾကည့္ရတာ ဒီလက္စြဲစာစဥ္ကို Mimeograph ေက်ာက္ပံုႏွိပ္နဲ႕ အရည္အေသြး ခပ္ညံ့ညံ့ A-4 အရြယ္ စကၠဴေပၚကူးယူၿပီးမွ A-4 အရြယ္၊ လက္နဲ႕ျဖတ္ၿပီး၊ ခ်ဳပ္စက္နဲ႕ ခ်ဳပ္ထားပံုရပါတယ္။ စကၠဴနဲ႕ မင္ေတြ ကေတာ့ မာရွယ္ေလာ မတိုင္ခင္ သိမ္းဆည္းထားခဲ့တဲ့ ‘ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕’ ရဲ႕ လက္က်န္ပစၥည္းေတြ ျဖစ္ပံုရပါ တယ္။ စာေစာင္ေတြကို Kolporters ေတြက ေက်ာပိုးအိတ္ေတြ၊ ေစ်းျခင္းေတာင္းေတြထဲမွာ ပစၥည္းေတြေအာက္က ၀ွက္ၿပီး တေနရာကတေနရာကို သယ္ပို႕ေပးၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့မွ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ မိတ္ေဆြေတြကတဆင့္ အိမ္ေတြမွာ လိုက္ေရာင္းၾကတယ္။ မူရင္းေစ်း ဘယ္ေလာက္ဆိုတာ မသိရေပမယ့္။ အမ်ားအျပားကို အခမဲ့ျဖန္႕ခဲ့တာပါ။

“ပုန္ကန္သူေလး” ဟာ (၂၅) ကေန (၅၀) ဇေလာ္တီ (၁၉၈၂) ေမွာင္ခိုေစ်းနဲ႕ဆို အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅ ဆင့္မွ ၁၀ ဆင့္ တန္ဖိုးရွိမွာပါ။ ဒီလမ္းေၾကာင္းေတြကပဲတဆင့္ စာေစာင္ေရာင္းရေငြေတြကို ထုတ္ေ၀သူဆီ ျပန္ပို႕ေပးၾကပါတယ္။
ဒီလက္စြဲစာေစာင္ေလးဟာ ေရတိုေရာ ေရရွည္အတြက္ပါ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိခဲ့ပါတယ္။ က်ေနတဲ့စိတ္ေတြကို ျမႇင့္တင္ေပးႏုိင္ခဲ့တယ္။ လႈပ္ရွားမႈဟာ အသက္၀င္ေနဆဲဆိုတာကိုျပခဲ့တယ္။ မၾကာခင္ လႈပ္ရွားမႈဟာ အရွိန္ျပန္ရလာမယ္ ဆိုတာလည္း ယံုၾကည္ေစခဲ့တယ္။ ဒါ့အျပင္အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္က မာရွယ္ေလာေၾကညာထားတဲ့ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ စည္း႐ံုး ဖြဲ႕စည္းမႈရွိတဲ့၊ စနစ္က်တဲ့ ဆန္႕က်င္ပုန္ကန္မႈတခု လုပ္လို႕ရတယ္ဆိုတာ သက္ေသျပခဲ့ပါတယ္။ ‘ပုန္ကန္သူေလး’ မွာ ပါ၀င္တဲ့အေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့ အေရးႀကီးျမဲ၊ ႀကီးဆဲပါပဲ။

ပိုလန္ျပည္တလႊား ျပန္႕က်ဲေနတဲ့အစုေလးေတြကို နမူနာပံုစံေပးႏိုင္ခဲ့ၿပီး၊ ဘယ္လို ပုန္ကန္ရမယ္ဆိုတဲ့ သတင္းအခ်က္စကား ကိုလည္း ေပးႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ထုတ္ေ၀သူကေတာ့ သူ႕စာေစာင္ေလးကို ဘယ္ေလာက္အထိ အက်ဳိးျပဳခဲ့တယ္ဆိုတာ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးေလာက္ေအာင္ အေရးမႀကီးဘူးလို႕ထင္သလို ဘယ္ေလာက္ ထိေရာက္မႈရွိခဲ့တယ္ဆိုတာကို စစ္ေၾကာ ၾကည့္လိုစိတ္လည္း မရွိပါဘူး။

“လ်ဳိ႕၀ွက္ရဲတပ္ဖြဲ႕ရဲ႕ စစ္ေၾကာေရးအရာရွိေတြရဲ႕ တုန္႕ျပန္ပံုကိုေတာ့ သိရတယ္ဗ်။ သူတို႕ ဘယ္လိုနည္းေတြ သံုးတတ္တယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႕က သိထားတာကို။ စိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္တာေတာ့ ေသခ်ာတယ္။ “ေဟ့ေကာင္ ‘ပကသ’ ကို မင္းဖတ္ၿပီးမဟုတ္လား၊ မဖတ္ရေသးဘူးလား။ မင္းကညႊန္ၾကားခ်က္ေတြရထား ၿပီးၿပီေပါ့ေလ..ဟုတ္လား။ မင္းတို႕ရဲ႕ ‘ပကသ’ ဆိုတာ အ႐ူးတေယာက္က ေရးထားတာကြ။ ဒီေကာင့္မွာ ဥပေဒနဲ႕ပတ္သက္လို႕ ဘာ ဗဟုသုတမွ မရွိဘူး”။

ေနာက္တခုက ‘ပုန္ကန္သူေလး’ ဟာ ႏုိင္ငံေတာ္႐ုပ္ျမင္သံၾကားနဲ႕ ပါတီအာေဘာ္သတင္းစာက Trybuna Lubu မွာ အေရးတယူေဖာ္ျပခံရတဲ့ ေျမေအာက္စာေစာင္ အနည္းစုေလးထဲက တခုျဖစ္ပါတယ္။ “ေနာက္ထပ္ ျပင္ဆင္ ထုတ္ေ၀ရမယ့္ မူတခုရွိမယ္ဆိုရင္ေကာ ဘယ္ေနရာေတြကို ျပင္ခ်င္ပါသလဲ” ဆိုတဲ့ က်ေနာ္တို႕ ေမးခြန္းကိုေတာ့ သူက အခုလို ျပည့္ျပည့္ စံုစံု ျပန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ဒုတိယပိုင္းကေတာ့ ျပန္ေရးရမယ္။ အခ်က္အလက္သစ္ေတြ ထပ္ျဖည့္ရမယ္။ ပထမပိုင္းမွာလည္း ျပင္စရာေတြ ရွိေသးတယ္။ အထူးသျဖင့္ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္အဖြဲ႕ရဲ႕ ေထာက္လွမ္းေရးနည္းစနစ္ေတြမွာေပါ့။ တယ္လီဖုန္း ၾကားျဖတ္ နားေထာင္တာ၊ အသံခိုးနားေထာင္တာ..စတဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးနည္းစနစ္ေတြေပါ့။ ေျမေအာက္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြမွာ ဒါေတြနဲ႕ပတ္သက္လို႕ ယံုၾကည္ရေလာက္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကလည္း ခ်ိဳ႕တဲ့တာေၾကာင့္ ရီစရာေတြ၊ အတင္း အဖ်င္းေတြ၊ ပံုျပင္ေတြလို ျဖစ္သြားတတ္တယ္။ ‘ဘယ္လိုပုန္ကန္မလဲ’ ဆိုတဲ့အခန္းကိုေတာ့ ‘ဘယ္လိုေနထိုင္ရမလဲ’ ဆိုတဲ့ အခန္းသစ္တခု ထပ္ျဖည့္ေပးရမယ္။ (ေထာင္ထဲမွာ ဘယ္လိုေနရမယ္၊ ျဖတ္သန္းရမယ္ဆိုတာကို ေရးထားတာပါ။)

ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ႀကီးလွတဲ့ ဒီအခန္းကေတာ့ ေထာင္ထဲမွာ ေယာဂက်င့္ဖို႕နဲ႕ တျခား ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မယ့္ နည္းေတြကို ေရးမွာပါ။ အဲဒီလိုပဲ တျခားအေရးၾကီးတဲ့ အစာငတ္ခံ တိုက္ပြဲဆင္တာနဲ႕ အတင္းအၾကပ္ အစာခြံ႕တာကို ဘယ္လိုတုန္႕ျပန္ရမယ္ဆိုတာေတြလည္း ပါမွာေပါ့။ ‘စစ္ေၾကာေရးကစားပြဲႀကီး’ အခန္းကေတာ့ ခုထိ မွန္ကန္ဆဲပါ။ ထပ္ျဖည့္ရမွာေတြကေတာ့ စစ္ေၾကာေရးအတြင္း ထြက္ခ်က္မ်ဳိးစံုေပးခဲ့ရတဲ့ အက်ဥ္းသားေတြနဲ႕ ဘယ္လိုထြက္ခ်က္မွ မေပးခဲ့တဲ့ အက်ဥ္းသားေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းေတြပါ။”

ဒီေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းမွာ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ သတင္းေထာက္ႀကီးက “ပုန္ကန္သူေလး” ေရးသားသူရဲ႕ ေနာက္ေၾကာင္း ရာဇ၀င္၊ အမည္၊ သူ႕ရဲ႕ကံၾကမၼာ...စတာေတြကို ေျပာခ်င္ပံု မရပါဘူး။ ဒီစာေစာင္ကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာေလ့လာတဲ့ က်ေနာ္တို႕ အလုပ္ကိုလဲ ကန္႕ကန္႕သတ္သတ္သာလုပ္ဖို႕ အၾကံေပးခဲ့ပါေသးတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေသခ်ာတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႕ရဲ႕ ေျမေအာက္သတင္းေထာက္ႀကီးက “စစ္ေၾကာေရးကစားပြဲ” အခန္းကုိ ေရးခဲ့သူျဖစ္ဖို႕မ်ားပါတယ္။ “ႏုိင္ငံသားႏွင့္လ်ဳိ႕၀ွက္ ပုလိပ္” အခန္းကလည္း Nowa က အဲဒီ နာမည္နဲ႕ပဲ အရင္က ထုတ္ေ၀ခဲ့ဖူးတာကို အေျခခံထားတာလို႕လည္းသိရပါတယ္။ Nowa (၁၉၇၀) စုႏွစ္မ်ားအတြင္း ပံုႏိွပ္ထုတ္ေ၀ ျဖန္႕ခ်ိေရးလုပ္ငန္းေတြလုပ္ခဲ့တဲ့ အႀကီးဆံုး ေျမေအာက္ထုတ္ေ၀ေရး အစုပါ။

က်ေနာ္တို႕ရဲ႕ ၾကားခံပုဂၢိဳလ္မ်ားက CND ကို တည္ေထာင္သူ ဂ်ဴးအမ်ဳိးသား ဗိသုကာ Creslaw Priecki ခရက္စ္ေလာ ပရိုက္စကီ (Maciej Poleski) မဆက္ ပိုလက္စကီ လို႕လူသိမ်ားသူရဲ႕ ကံၾကမၼာအေၾကာင္းကို လူသိရွင္ၾကား လုပ္ဖို႕ ခြင့္ေတာင္းခံခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ (၁၉၈၁) ဒီဇဘၤာ (၁၃) မွာ စေရွာင္ခဲ့ရၿပီး၊ (၁၉၈၅) ဧၿပီ (၁၃) မွာ အဖမ္းခံခဲ့ရ ပါတယ္။ (၁၉၈၅) ေအာက္တိုဘာ (၁၃) ထဲက အစာငတ္ခံ ေနတာ။ အတင္းအၾကပ္ အစာခြံ႕ခံရေပမယ့္၊ (၁၉၈၆) ဇန္န၀ါရီလကုန္မွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေပါင္ (၆၀) ေလာက္ က်သြားပါၿပီ။

General Jaruzelski ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးဇာ႐ူဇဲစကီးရဲ႕ အစိုးရကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေ၀ဖန္တိုက္ခိုက္ခဲ့သူျဖစ္ တာေၾကာင့္ ‘ပုန္ကန္သူေလး’ ရဲ႕ ပထမအခန္း ‘ဘယ္လိုပုန္ကန္ရမလဲ’ ကို ေရးခဲ့သူဟာ သူျဖစ္လိမ့္မယ္လို႕ ယံုၾကည္ရ ပါတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ေတြကို ‘အနီ’ ေတြလို႕ သံုးတတ္တဲ့သူ႕ဓေလ့က ဒါကို ညႊန္ျပေနတယ္ေလ။ ‘ပုန္ကန္သူေလး’ ကို ေရးသားဖို႕ အမိန္႕ေပးခဲ့သူဟာ သူပဲျဖစ္ၿပီး၊ သူ မေရးတဲ့အပိုင္းေတြကို ကိုယ္တိုင္ တည္းျဖတ္ခဲ့သူ ျဖစ္တယ္လို႕ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။
‘ပုန္ကန္သူေလး’ ကို အေရအတြက္ ဘယ္ေလာက္ ထုတ္ေ၀ခဲ့တယ္ဆိုတာရယ္၊ ထုတ္ေ၀ေရးအစု ဘယ္ေလာက္က ထုတ္ေ၀ခဲ့တယ္ဆိုတာေတြကေတာ့ မွန္းဆဖို႕ခက္ပါတယ္။ စာအုပ္အေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတာ့ ‘ဖတ္ပါ’၊ ‘ဖတ္ၿပီးရင္ လက္ဆင့္ကမ္းပါ’၊ ‘တတ္ႏုိင္ရင္သင့္ ဖာသာသင္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ပါ’ ဆိုတဲ့ အမွာေတြနဲ႕ခ်ည္းပါ။ ဒီစာေစာင္ဟာ ပိုလန္ရဲ႕ (၁၉၈၂) ေဆာင္းဦးရာသီမွာ အေပၚလြင္ဆံုးစာေစာင္တခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ ေပါ့ေပါ့ ခန္႕မွန္းရင္ေတာင္ ေသာင္းဂဏန္း၊ သိန္းဂဏန္းအထိ ျဖန္႕ခ်ိႏိုင္ခဲ့တယ္လို႕ မွန္းရပါတယ္။

အေနာက္ဥေရာပမွာ အနည္းဆံုး မူႏွစ္မူ ႐ိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀ခဲ့ၿပီး၊ ပံုမွန္အရြယ္နဲ႕ အရြယ္ေသးဆိုက္ေတြကို ပိုလန္ျပည္တြင္း ခိုးသြင္းႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီဘာသာျပန္ဟာ Roman M Boreyko (အမည္၀ွက္)နဲ႕ Andre Ya Dean တို႕ရဲ႕ ပူးေပါင္းႀကိဳးပမ္းမႈျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာျပန္မူကို တိက်ေအာင္ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ပိုလန္လူမ်ဳိး အသိုင္းအ၀ိုင္းထဲကတဦးက ကူညီခဲ့ပါတယ္။ ဒီလူကလဲ နာမည္မေဖၚလိုပါ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူ႕ရဲ့ အဖိုးတန္လွတဲ့ အကူအညီနဲ႕ေထာက္ခံအားေပးမႈကိုေတာ့ ေက်းဇူးစကား ဆိုခ်င္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႕ဟာ မူရင္းေရးသားသူရဲ့စိတ္ဓါတ္နဲ႕အာေဘာ္ကို အမီွလိုက္ခ်င္ေပမဲ့ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာပဲ အခက္အခဲေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ ဘာလုိ႕လဲဆို “ပုန္ကန္သူေလး” ရဲ့ အေရးအသားဟာ ခပ္ျမဴးျမဴး ခပ္ေလွာင္ေလွာင္ ေရးထားတာေၾကာင့္ပါ။ ဟာသဟာ ဒီစာေစာင္ရဲ့ ခြဲျခားမရႏိုင္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ဒါကိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ထိန္းသိမ္းခဲ့ပါတယ္။

ဘန္းစကားေတြ အလြန္အကၽြံသံုးထားတာကိုလည္း အနီးစပ္ဆံုး အေမရိကန္ ဘန္းစကားေတြနဲ႕ ဖလွယ္ ထားပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ရွင္းလင္းခ်က္ေတြ။ ထင္ျမင္ခ်က္ေတြ ထည့္ေပးဖို႕လိုတာကိုလည္း အခါအားေလ်ာ္စြာ ေတြ႕ရတတ္တာေၾကာင့္ စာဖတ္သူတို႕ အက်ဳိးအတြက္ (လက္သည္းကြင္း) အတြင္း ထည့္ေပးထားပါတယ္။ ‘ႏုိင္ငံသားႏွင့္လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္’ အခန္းမွာေတာ့ ဘယ္အပိုင္းကအသစ္၊ ဘယ္အပိုင္းက ျပန္ျပင္ေရးထားတာ။ ဘယ္အပိုင္းက Nowa ရဲ႕ မူရင္းဆိုတာေတြ ျပထားပါတယ္။

(မူရင္း) ထုတ္ေ၀သူ၏အမွာ
‘ပုန္ကန္သူေလး’ပါ ေဆာင္းပါးေတြဟာ ခုခ်ိန္ထိ ယာယီအားျဖင့္ လြတ္လပ္ေနတဲ့ သူေတြရဲ႔ စုေပါင္းၾကိဳးပမ္းခ်က္ပါ။
ဒီစာအုပ္ေလးရဲ႔ပထမပိုင္းကိုဖတ္ၿပီးရင္၊ က်န္တဲ့ႏွစ္ပိုင္းရဲ႔အၾကံဉာဏ္ကို ယူစရာမလိုေတာ့ပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒုတိယပိုင္းကို ဖတ္ၿပီးရင္ေတာ့၊ တတိယပိုင္းကိုဖတ္တဲ့အတြက္ ဘာ့ေၾကာင့္တရားမစြဲႏုိင္ဘူးဆိုတဲ့ ဥပေဒဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအခ်က္ ေတြကို ရပါလိမ့္မယ္။ တတိယပိုင္းကိုဖတ္ၿပီးရင္ေတာ့၊ ဒီစာအုပ္ေလးပါ အေၾကာင္းအရာေတြကို နားလည္ေအာင္ ၾကိဳးစားသင့္တယ္ဆိုတာ သိလာပါလိမ့္မယ္။ ။

(က) ဘယ္လိုပုန္ကန္ရမလဲ (လက္သစ္မ်ားႏွင့္ ၀ါရင့္မ်ားအားလံုးအတြက္လမ္းညႊန္) How to conspire: A Guidebook for both beginners and the advanced
• မူလ
• ေျမေအာက္
• ကုမၼဏီ
• ကုန္စည္
• ဘ႑ာေရး
• အစည္းအေ၀းမ်ား
• ဆက္သား
• မွတ္စုစာအုပ္
• တယ္လီဖုန္းအဆက္အသြယ္
• ခ်ကြက္ေသ
• ႐ံုးသြား
• အံ၀ွက္မ်ား
• ေျမေအာက္ပံုႏွိပ္စက္
• ပုလိပ္
• အၿမီး
• အိုး (ေထာင္ေခ်ာက္)
• စီးနင္းျခင္း
• ေထာင္တြင္းဘ၀
• နာက်င္မႈ
• ဆိုဗီယက္ပံုစံသြင္းျခင္း
• ေၾကာက္ရြံ႕မႈ
• အခ်က္ျပ
• စိတၱဇ
• သိဖို႕လိုသည္
• လြတ္လပ္ေရး
(ခ) ႏိုင္ငံသားႏွင့္လွ်ိ႕၀ွက္ပုလိပ္ The Citizens Vs the Secret Police
• သမၼန္စာ
• ထိန္းသိမ္းျခင္း
• ရွာေဖြျခင္း
• စစ္ေၾကာေရး
(ဂ) စစ္ေၾကာေရးကစားပြဲႀကီး The Interrogation Game
(ဃ) ရည္ညႊန္းစာစုစာရင္း The Biblography


(ပိုလန္ရွိ ဆိုဗီယက္ကြန္ျမဴနစ္ဆန္ ့က်င္ေရးတိုက္ပြဲ)

အခ်ိဳ႕ေသာ ပိုလန္လူမ်ဳိးမ်ားအဖို႕ေတာ့ အနီေတြကို ဆန္႕က်င္တဲ့တိုက္ပြဲဟာ ပိုလန္ကို ဆိုဗီယက္ေတြ ၀င္သိမ္းတဲ့ (၁၉၄၄)ကတည္းက စခဲ့တာပါ။ အျခားသူေတြအတြက္ေတာ့ ကြန္ျမဴနစ္ဆန္႕က်င္ေရးတိုက္ပြဲဟာ (၁၉၅၆) ‘ပိုလန္ေအာက္တိုဘာေတာ္လွန္ေရး’မွာစခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ Ursus and Radom “အာစူး” နဲ႕ “ရာဒြန္း”မွာ ဇြန္ အလုပ္သမား ရိကၡာလုပြဲေတြ ျဖစ္တဲ့ (၁၉၇၆) ထိ ဒီစည္း႐ံုးမႈမရွိေသးတဲ့ လႈပ္ရွားမႈထဲကို လူေတြ ၀င္လာမစဲ ရွိပါေသးတယ္။

အခ်ိဳ႕ေသာသူေတြအတြက္ေတာ့ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕ Solidarity (ေဆာ္လစ္ဒါရတီ)ကို စတင္ ေမြးဖြား လိုက္တဲ့ ေန႕ကစၿပီး ဒီလႈပ္ရွားမႈႀကီးစပါတယ္။ အလားတူပဲ အခ်ိဳ႕သူေတြအတြက္ေတာ့ General Jaruzelski ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ဇာ႐ူဇဲစကီးက စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေၾကညာလိုက္တဲ့ (၁၉၈၁) ဒီဇဘၤာ (၁၃) ရက္က ဒီလႈပ္ရွားမႈကိုစခဲ့ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္။ ဘယ္လိုပဲ စခဲ့၊ စခဲ့ပါ။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ဒီ ၾကမၼာငင္တဲ့ ဒီဇဘၤာတရက္မွာပဲ ပုန္ကန္မႈ ျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ အသိကို အားလံုးပဲရခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ အခိုက္အတန္႕ကေလးမွာပဲ ပိုလန္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းဟာ ေၾကာက္ရြံ႕မႈ တံတိုင္းႀကီးကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး၊ ‘လ်ဳိ႕၀ွက္တဲ့ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈတရပ္ကသာ လြတ္လပ္ေရးကို အရယူေပးႏုိင္တယ္’ ဆိုတာ ဘယ္သူ႕ကိုမွ ေျဖာင္းဖ်ေျပာေနစရာ မလိုေတာ့ပါဘူး။ ‘ဒီနည္းလမ္းနဲ႕သာ လြတ္လပ္တဲ့ လူမႈအေဆာက္အဦေတြကို တည္တံ့ေနေစလိမ့္မယ္၊ ညတြင္းခ်င္း ၿဖိဳဖ်က္ခံရမယ့္အႏၱရာယ္က ကင္းေ၀းေစလိမ့္မယ္’ လို႕ ယံုၾကည္ေစခဲ့ပါတယ္။

‘အနီေတြနဲ႕ပတ္သက္လာရင္ ဘယ္ေတာ့မွ ေလွ်ာ့မတြက္ပါနဲ႕’၊ ကိုယ့္ဖက္က အေလွ်ာ့ေပးစရာ၊ အနာခံစရာ ရွိတာကို အနည္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ပါ။ သူတို႕သိတဲ့ ဥပေဒတခုပဲရွိတယ္။ ‘လက္တေခ်ာင္းရရင္၊ လက္တဖက္လံုး ရရမယ္တဲ့’။ သူတို႕ကို လက္တေခ်ာင္းေပးလိုက္ရင္ သင္ကိုယ္တိုင္ မသိလိုက္ခင္မွာပဲ၊ လက္တဖက္လံုးပါေတာ့မယ္။

ပိုလန္ျပည္ ပုန္ကန္မႈျဖစ္စဥ္ဟာ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႕ သူတို႕ရဲ႕လႈပ္ရွားမႈေတြဟာ တရားမ၀င္ဘူးဆိုတဲ့အေပၚမွာ အေျခခံပါတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ေတြဟာ သူတို႕လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးစာခ်ဳပ္ေတြကိုသာ ေဖာက္ဖ်က္တာ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႕ကိုယ္တိုင္ေရး ဆြဲထားတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုေတာင္ လိုက္နာတာမဟုတ္ဘူး။ ဒါတင္လား ဆိုေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူး။ ေျမတိုက္ခန္းေတြ မထားရဘူးဆိုတဲ့ ပုလိပ္ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကိုလည္း လိုက္နာတာမဟုတ္ဘူး။

ေျမေအာက္ Underground
(အစည္းအ႐ံုး) (Organization)

အႂကြင္းမဲ့ လ်ဳိ႕၀ွက္ၾကံစည္ေရး (ပုန္ကန္ေရး) ဆိုတဲ့အယူအဆဟာ အားလံုးသိတဲ့ စံျပပံုစံပါ။ အဲဒါကေတာ့ အဖမ္းခံရမွာစိုးလို႕ အခန္းက်ဥ္းေလးထဲ တံခါးပိတ္ေနၿပီး၊ ဘာမွ မလုပ္တဲ့နည္းပါ။ ေနာက္တခုက ေျမေအာက္ခန္းထဲမွာေန၊ ကမၻာအႏွံ႕ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာကို ဆက္သားေတြလႊတ္္ေနတဲ့လူကလည္း ပုန္ကန္ေရးလုပ္လို႕မရပါ။ တကယ့္ လ်ဳိ႕၀ွက္ ၾကံစည္ေရးသမားဟာ ပုလိပ္ကအလိုရွိေနတဲ့သူ မျဖစ္ေစရဘူး။ ‘ေနာက္ေယာင္ခံအလိုက္ခံေနရသူ’ မျဖစ္ေစရဘူး။ Polish Secret Police UB (ပိုလန္လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕) က သူ႕အေၾကာင္း ဘာမွမသိသူသာ ျဖစ္ရမယ္။ အရပ္၀တ္ လ်ဳိ႕၀ွက္ ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြနဲ႕ တအိမ္ထဲ အထပ္ခြဲေနၿပီး။ အလုပ္ လုပ္ႏိုင္သူ သာျဖစ္ရမယ္။

ေျမေအာက္အစည္းအ႐ံုးေလးတခုကို သင္စတင္တည္ေထာင္ၿပီဆိုတာနဲ႕ အေရးအႀကီးဆံုးက ပထမ သင္နဲ႕အတူ တြဲဖက္ၾကံစည္ (ပုန္ကန္)မယ့္သူေတြကို သင့္ရဲ႕ အရင္းႏွီးဆံုးမိတ္ေဆြေတြထဲက ရွာေဖြပါ။ ဒီလူေတြဟာ သင္ ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာသိခဲ့သူ၊ ေနာက္ေၾကာင္းရွင္းသူေတြ ျဖစ္ရပါမယ္။ သင့္ေျမေအာက္ အေဆာက္အဦေလးကို အေျခခံ တည္ေဆာက္ မိၿပီဆိုတာနဲ႕ ေနာက္လုပ္ရမယ့္အလုပ္က အျခား ေျမေအာက္ အစုမ်ားနဲ႕ ဆက္သြယ္မိဖို႕ပါ။ တကယ္ စစ္မွန္တဲ့ ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္းတခုမရွိပဲနဲ႕ ဆရာႀကီးဂိုက္ မဖမ္းပါနဲ႕။ အဲဒီလို လုပ္မိရင္ တကယ္မရွိတဲ့၊ စိတ္ကူးယဥ္ဆန္တဲ့၊ ေျမေအာက္အေဆာက္အဦကို ဖန္တီးမိလ်က္သား ျဖစ္ေနလိမ့္မယ္။ သင့္လိုပဲ စိတ္ကူးထဲမွာသာ ေျမေအာက္အေဆာက္ အဦရွိတဲ့သူေတြနဲ႕ ဆက္သြယ္မိလ်က္သား ျဖစ္ေနလိမ့္မယ္။

လိုတာက.. လံု႕လ၊ ၀ီရိယရွိတဲ့၊ ႐ိုးသားမႈရွိတဲ့ လူတေယာက္ပါ။ ဒီလိုလူမ်ဳိးက ေျမေအာက္အေဆာက္အဦကို တည္ေဆာက္ဖို႕လိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီအရာ ရွိလာၿပီဆိုတာနဲ႕ အခ်ိန္နဲ႕ စြမ္းအားေတြ အမ်ားႀကီးသံုးၿပီး၊ အစစ္အမွန္နဲ႕ စိတ္ကူးယဥ္မႈကို ခြဲျခားႏုိင္ရမယ္။ အလုပ္ျဖစ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းတခု ျဖစ္လာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရမယ္။

Samosierra ဆာမာဆီယာ (စပိန္ကြ်န္းဆြယ္စစ္ပြဲမွာ ပိုလန္ျမင္းတပ္က ဆာမာဆီယာ ေတာင္ၾကားက အခိုင္အခန္႔လုပ္ထားတဲ့ အေျမာက္စခန္းေတြကို တိုက္ခဲ့တဲ့စစ္ပြဲ)တိုက္ပြဲႀကီးကို လူေတြ မေမ့ၾကေသးေပမယ့္ တကယ္ အသက္စြန္႕ လုပ္သြားတဲ့သူကေတာ့ သိပ္မမ်ားလွပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သင့္လူမ်ားနဲ႕ သင္ကိုယ္တိုင္ရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို သတိထားဖို႕ လိုပါတယ္။

ေျမေအာက္လုပ္ငန္းကိုစတာနဲ႕ ႀကံဳရတတ္တာက အေျခခံျပင္ဆင္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို မလုပ္ႏုိင္ေတာ့တာပါ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ခုလို အေျခခံသတိမူရမယ့္ အခ်က္ေတြကို မလုပ္မိတာဟာ လူထုႀကီးရဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို အခ်ိန္မီ ျဖည့္ဆည္း မေပးႏုိင္တာထက္ အႏၱရာယ္ ပိုမ်ားပါတယ္။

ျပည္သူလူထုနဲ႕ တေသြးတည္း တသားတည္း ရွိေၾကာင္းျပတာကို ဘယ္ပံုစံနဲ႕မဆို ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္း ကေန ႀကိဳဆိုသင့္ပါတယ္။ တိတ္ဆိတ္ေနတဲ့ လူမ်ားစုႀကီးက က်ေနာ္တို႕နဲ႕ အတူရွိေနတယ္ဆိုတဲ့ပံုစံ ျဖစ္ဖို႕လည္း လိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕ကိုေတာ့ ဒီလို လ်ဳိ႕၀ွက္လုပ္ငန္းထဲ ဆြဲမသြင္းပါနဲ႕။ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ဓါတ္အေၾကာင္းေရးထားတဲ့ ၀တၳဳေတြမွာသာ ဒါမ်ဳိးကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

ေျမေအာက္ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ ႀကံဳရေလ့ရွိတဲ့ အေျခခံအမွား (၂) ခုရွိတယ္။ ပထမတခုက ကိုယ့္ကိုယ္ကို ႀကီးက်ယ္ေအာင္လုပ္တာ။ ႀကီးက်ယ္တယ္လို႕ ထင္ေနတာ။ ေျမေအာက္ေတာ္လွန္ေရးသမားမွာ ဒီေရာဂါစြဲသြားရင္ လူထုေထာက္ခံမႈကို ဆံုး႐ံႈးရေတာ့မယ္။ ေနာက္အမွားက ‘အမွန္တကယ္ စြန္႕စြန္႕စားစားလုပ္ဖို႕ ျပင္ဆင္ထားတဲ့သူက အနည္းစုေလးပဲရွိတာကိုေမ့ၿပီး၊ လူထုကို အရမ္းထင္ထားတာ’ ျဖစ္တယ္။

ေျမေအာက္အစုဟာ ကုသိုလ္ျဖစ္ အဖြဲ႕အစည္း မဟုတ္ပါ။ ပိုင္းျဖတ္မႈရွိတဲ့လူတရာက တ၀က္တပ်က္သာ စိတ္၀င္စားတဲ့ လူတေယာက္ရဲ႕ ေစသည့္ကၽြန္၊ ထြန္သည့္ႏြား ျဖစ္ရန္ မလိုပါ။ သူတို႕ဟာ ဘယ္ေလာက္ပဲ ႐ိုးသားသည္ ျဖစ္ေစ၊ သူတို႕ရဲ႕ စည္းစိမ္ဥစၥာကိုေတာ့ မစြန္႕လႊတ္္လိုပါ။ သူတို႕မူက “ခင္ဗ်ားတို႕က ဂုဏ္သိကၡာနဲ႕ေနတယ္။ က်ေနာ္တို႕က ဇိမ္နဲ႕ေနမယ္”။

ကုမၸဏီ The Company
(ေျမေအာက္အစုသည္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးတခုႏွင့္တူသည္)
ေျမေအာက္အစုသည္ ေသခ်ာက်နစြာ စည္း႐ံုးဖြဲ႕စည္းထားမွသာ စည္းလံုးညီညြတ္စြာ၊ ထိေရာက္စြာ အလုပ္လုပ္ႏုိင္မယ္။ တဦးခ်င္းစီ ေအာက္ေျခက စတင္ဖြဲ႕စည္းရမယ္။ ႏုိင္ငံေရးအျမင္ ကြဲလြဲေပမယ့္ ပိုလန္ျပည္ႀကီး လြတ္ေျမာက္ေရးဆိုတဲ့ ဘံုဦးတည္ခ်က္နဲ႕ လြတ္လပ္ေသာ၊ အာဏာပိုင္စိုးေသာ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းတခု ျဖစ္လာေစရမယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္း တပ္တြင္းေျမေအာက္လုပ္ငန္းဟာ ပိရမစ္ပံုစံ ေဒါင္လိုက္ ဖြဲ႕စည္းထားဟန္ ရွိေပမယ့္လည္း၊ အမွန္စင္စစ္ လြတ္လပ္ေသာ “ကုမၸဏီမ်ား” ရဲ႕ ့လုပ္ငန္းအရ ဆက္စပ္ထားတဲ့ စုေပါင္း အဖြဲ႕အစည္း တခုသာျဖစ္တယ္။

ကုမၸဏီအခ်င္းခ်င္းအၾကား လူထုေထာက္ခံမႈရဖို႕နဲ႕ ႀကီးထြားဖို႕ ယွဥ္ၿပိဳင္တာဟာ ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္း လံုၿခံဳမႈကို အႏၱရာယ္လည္းမျဖစ္ေစႏိုင္၊ ထိလည္း မထိခိုက္ႏိုင္။ သို႕ေသာ္ ထိခိုက္ေစတာ၊ အႏၱရာယ္မ်ားေစတာဟာ ကြဲလြဲတဲ့၊ က်င့္၀တ္နဲ႕ မညီညြတ္တဲ့ တရားနည္းလမ္းမက်တဲ့ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈသာျဖစ္တယ္။

အဲဒီျဖစ္ရပ္မ်ဳိး ဒုတိယ ကမၻာစစ္အတြင္းက ျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ေျမေအာက္ အစည္းအ႐ံုးရဲ႕ဥပေဒဟာ အစုငယ္က ႀကီးမားတဲ့ လုပ္ငန္းကို လုပ္ႏုိင္တယ္ဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အစုဟာ ကိုယ္ပိုင္လြတ္လပ္ခြင့္ရွိေလေလ ေခ်မႈန္းခံရဖို႕ အခြင့္အလမ္း နည္းေလေလ၊ ျပႆနာနည္းေလေလ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပင္ပအဆက္အသြယ္ေရာ အစုတြင္း အဆက္ အသြယ္ကိုပါ အနည္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ထားရမယ္။

စနစ္က်နတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးတခုလိုပဲ။ သီးသန္႕ကလာပ္စည္းတခုစီဟာ ကုန္ေခ်ာကို တျခားကုမၸဏီမ်ား သို႕ အနည္းဆံုးအဆက္အသြယ္နဲ႕ေပးပို႕ရမယ္။ ဒါဟာ သင့္အစုအတြက္ေကာ။ အျခားအစုမ်ားအတြက္ပါ အႏၱရာယ္ မက်ေရာက္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေျမေအာက္အစုမွာ က်ဳိးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္တဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးမ်ားရဲ႕ စီမံခန္႕ခြဲမႈ နည္းစနစ္ေတြ က်င့္သံုးဖို႕လိုပါတယ္။ ဒါဟာ ကြန္ျမဴနစ္ေတြက ဖ်က္ဆီးပစ္ဖို႕ ႀကိဳးစားေနတဲ့အရာပဲ။

ေျမေအာက္အစုဟာ ကုမၸဏီတခုလိုပဲ ႀကီးထြားလာတဲ့အခါ၊ ကုမၸဏီခြဲေတြ လိုလာတယ္။ ရွိလာရတယ္။ ဒါကို ဘာလို႕လဲဆိုတာ အရင္ၾကည့္ဖို႕ အေျခခံ ေအာက္ေျခယူနစ္က စရမယ္။ (အရင္ Flying University မိုးပ်ံတကၠသိုလ္ပံုစံ လိုပဲ အေျခအေနက လိုအပ္လာၿပီဆိုတာ ေသခ်ာေတာ့မွ ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္ေတြ႐ို္က္ဖို႕ ပံုႏွိပ္စက္ေတြေထာင္၊ ဒီပံုႏွိပ္စက္ေတြကပဲ တရားမ၀င္ ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္ေတြအတြက္ စာၾကည့္တိုက္ေတြေထာင္ခဲ့ၾကတယ္။) သီးသန္႕ကလာပ္စည္းသစ္တခု၊ ကုမၸဏီခြဲတခုေထာင္ဖို႕ လိုၿပီဆိုတာကို ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈစနစ္အရ အထက္က ဆံုးျဖတ္ရမယ္ဆိုတဲ့အယူအဆဟာ က်ေနာ္တို႕ေခတ္ၿပိဳင္ ပိုလန္အေတြးအေခၚေတြထဲ ဆိုဗီယက္ပံုစံ အသြင္းခံထား ရတာကိုျပတဲ့ မွားယြင္းတဲ့၊ ပံုစံက်တဲ့၊ ေဖာ္ျပခ်က္တခုပဲ။

အလားတူအမွားက လူမႈတရားမွ်တမႈဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ အရာရာ အညီအမွ်ခြဲေ၀ေရး သေဘာတရားပဲ။ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းမွာ လံုၿခံဳေရးသည္သာ အဓိက။ လူမႈတရားမွ်တမႈ မဟုတ္ဘူး။ ကလာပ္စည္းဟာ သင္တို႕အားလံုးရဲ႕ ကလာပ္စည္းပဲ။ ဦး‘က’ႀကီး တေယာက္ထဲရဲ႕ ကလာပ္စည္းမဟုတ္။ အံ၀ွက္ေတြလုပ္ဖို႕ လက္သမားတေယာက္ကို ရထားၿပီဆိုပါစို႕။ အဲဒီလက္သမားကို တျခားကလာပ္စည္းေတြထံ အလားတူလုပ္ငန္းလုပ္ဖို႕ လႊဲေပးရန္မလိုပါ။ သူတေယာက္ထဲက အမ်ားႀကီး သိသြားရင္ သူအဖမ္းခံရတဲ့အခါ အမ်ားႀကီးဒုကၡေပးလိမ့္မယ္။

ေျမေအာက္ယူနစ္တခုဟာ လုပ္ငန္းစၿပီဆိုတာနဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မႈအဖြဲ႕ဟာ မလိုအပ္တဲ့ ျပင္ပအဆက္အသြယ္ အားလံုးကို ျဖတ္ၿပီး၊ အနည္းဆံုးသာ ထားရွိရမယ္။ လ်ဳိ႕၀ွက္ ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕ UB ကို ထားတာရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကိုက ဒီလို ကုမၸဏီေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္ဖို႕ပဲ။ သူလုပ္ႏိုင္တဲ့နည္းက (၂) နည္းရွိတယ္။ ပထမတခုက ကလာပ္စည္း ေခါင္းေဆာင္စု အဖြဲ႕ကို ေတြ႕ေအာင္ရွာ၊ ဒီလူကို ေနာက္ေယာင္ခံၿပီး၊ တၿမံဳလံုးကိုဖမ္းဆိုတဲ့နည္း။ ေနာက္တနည္းက ေပြးေမြးၿပီး ကိုယ့္ထဲ ထည့္ထား။ ဒီေပြးက တစံုတရာ တာ၀န္ရွိတဲ့ေနရာကိုေရာက္ၿပီး၊ အေတာ္မ်ားမ်ားကို သိၿပီဆိုမွ ဒုကၡေပးတဲ့နည္း။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေျမေအာက္စည္းကမ္းေတြကို လိုက္နာပါ။ မေတာ္တဆ ဖမ္းမိတာေလးက တၿမံဳလံုးဖမ္းမိတာမ်ဳိးး မျဖစ္သင့္ပါ။ ေနာက္တခ်က္က ေခါင္းေဆာင္မႈကို မိသြားၿပီဆိုရင္ေတာင္၊ ကလာပ္စည္းက ဆက္လႈပ္ရွားႏုိင္ရမယ္။ ဒါမ်ဳိးဟာ ဆိုဗီယက္ပံုစံမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာသာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ အလယ္ဆင့္နဲ႕ ေအာက္အဆင့္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္လိုစိတ္လည္း ရွိရမယ္။ ခ်မွတ္ႏုိင္စြမ္းလည္း ရွိရမယ္။

ဒီစိမ္ေခၚမႈကို မရင္ဆိုင္ႏုိင္ရင္ ဒါဟာ က်ေနာ္တို႕ ပိုလန္ျပည္ လူ႕အဖြဲ႕စည္းတခုလံုး ဘယ္ေလာက္အထိ ဆိုဗီယက္ပံုစံ သြင္းခံထားရသလဲဆိုတာကို ျပတာျဖစ္မွာပဲ။

ကုန္စည္ Merchandise
ဘယ္ေနရာမွာမွ အစထြက္မေနမွ ပုန္ကန္မႈလုပ္ငန္းဟာ ေခ်ာေမြ႕မယ္။ အၿပီးမသတ္ရေသးတဲ့ ကုန္ေခ်ာကိုပို႕တာ ရာဇ၀တ္မႈပဲ။ ဒါဟာ ဆိုဗီယက္ပံုစံ စီးပြားေရးလကၡဏာာပဲ။ ဒါမ်ဳိး မျဖစ္ရဘူး။ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းမွာ ပစၥည္းတိုင္းကို လက္ေဆာင္ထုပ္သလို ေသေသခ်ာခ်ာ ထုပ္ပိုးထားၿပီး၊ ေငြလင္ဘန္းေပၚ တင္ပို႕တာမ်ဳိးသာ ျဖစ္ရမယ္။ ဒါဟာ ကုန္ပစၥည္းပို႕တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သတင္းပို႕တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အစည္းအေ၀း လုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဒီအတိုင္းပဲ ျဖစ္ရမယ္။ လ်ဳိ႕၀ွက္ေတြ႕ဆံုပြဲတခုလုပ္ဖို႕ အခ်ိန္၊ ေနရာ၊ လူဦးေရစတာေတြကို ႀကိဳၿပီး သတ္မွတ္ထားရမယ္။

သတင္းပို႕စရာရွိရင္လည္း သတင္းကို ေသခ်ာေအာင္ျပင္ဆင္ၿပီး ခ်ေရးထားရမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အခ်က္ အလက္ေတြ လြဲေခ်ာ္သြားႏိုင္တယ္။ ေမ့သြားႏုိင္တယ္။ အတင္းအဖ်င္းအျဖစ္ ယုတ္ေလ်ာ့သြားႏုိင္တယ္။

ဒီလိုပဲ လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြကို ေျမေအာက္ပံုႏွိပ္တိုက္ေတြက ပို႕စရာရွိရင္လည္း ေသခ်ာထုပ္ပိုး ခ်ည္ေႏွာင္ရမယ္။ အေရအတြက္ကို ထုပ္ပိုးစကၠဴေပၚမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေရးထားရမယ္။ ဒီလို လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကို ေသခ်ာလိုက္နာရမယ္။ ဒီလို မလုပ္မိရင္ အထုပ္ဟာ လမ္းမွာပဲ ေပ်ာက္သြားႏုိင္တယ္။ ပုလိပ္က ဘယ္ကလာတယ္။ ဘယ္ကိုပို႕မလို႕ဆိုတာ ေျခရာခံႏိုင္သြားလိမ့္မယ္။

အခုလို ပ်က္စီးက်ဆံုးေနတဲ့ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒေခတ္ႀကီးမွာ (၁၉၄၀)ခုလယ္ကတည္းကတြက္ရင္ ကိုယ့္လုပ္အားရဲ႕ အသီးအပြင့္ကို ခံစားႏုိင္တာမွာ က်ေနာ္တို႕ ပိုလန္ေျမေအာက္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ ပထမမ်ဳိးဆက္ပဲ။ ဒီအရသာကို ခံစားပါ။ သင့္အခ်ိန္ကို ေကာင္းစြာအသံုးခ်ပါ။

ဥပမာျပရရင္.. သင့္ကို ဦး‘က’နဲ႕ ဦး‘ခ’ကို ေတြ႕ေပးဖို႕ၾကားလူ ဦး‘ဂ’က တဆင့္ စီစဥ္ခိုင္းတယ္ဆိုပါစို႕။ ဦး‘ဂ’ကို “ဦး‘က’က ဦး‘ခ’ကို ေတြ႕ခ်င္ပါတယ္ ခင္ဗ်”လို႕ သြားေျပာၿပီး အခ်ိန္မျဖဳန္းပါနဲ႕။ ဦး‘ဂ’ကို ဒုတိယ အႀကိမ္ ထပ္ေတြ႕မယ့္ အစား၊ ဦး‘ခ’ ကို ေတြ႕ၿပီး တခါထဲ အစီအစဥ္ကိုေျပာပါ။

ဒါေပမယ့္ ဦး‘က’က ဦး‘ခ’ကို ေတြ႕ခ်င္တဲ့အေၾကာင္းေျပာတဲ့အခါ၊ ေတြ႕ဖို႕အခ်ိန္နဲ႕ ေနရာကို တခါတည္း ေျပာလိုက္ပါ။ အခ်ိန္နဲ႕ေနရာတခုခု အဆင္မေျပတာရွိရင္ ထပ္ၿပီး အတည္ျပဳခ်က္ယူဖို႕မလိုပါ။ ဒါမ်ဳိးကိုေရွာင္ရွားႏိုင္ဖို႕ အရံေနရာနဲ႕အခ်ိန္ကို သင္ ပထမ ဆက္သြယ္ရမယ့္ပုဂၢိဳလ္ကို ေျပာစဥ္ကတည္းက တခါထဲေပးထားပါ။

ဒီေတာ့ ဒီလိုအစည္းအေ၀းမ်ဳိးအတြက္ နမူနာသတင္းပို႕ခ်က္ပံုစံက… “ဦး‘က’သည္ ဦး‘ခ’ကို ၾကာသပေတးေန႕ ညေန (၅)နာရီ (၁၀)မိနစ္၊ သမတ ၀ီလ္ဆင္လမ္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သတင္းေထာက္ကလပ္ေရွ႕၊ ယခင္ ပဲရစ္ဘံုအဖြဲ႕ ရင္ျပင္တြင္ ေတြ႕ဆံုမည္။ သူသည္ ဘယ္ဖက္ဂ်ိဳင္းၾကားမွာ People's Tribune ျပည္သူ႕သံေတာ္ဆင့္ သတင္းစာကို ညႇပ္လာမည္။ အရံေန႕ရက္မွာ ေသာၾကာေန႕ ျဖစ္သည္။”


The Little Conspirator ပုန္ကန္သူေလး၊ အပိုင္း ၂/၄။

ဘ႑ာေရး Finance
ကိုယ္က်ဳိးစြန္႕တာတုိ႕၊ ေစတနာ့၀န္ထမ္း လုပ္အားေပးတို႕ဆိုတာေတြဟာ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ရဲ႕ ေျခာက္အိပ္မက္ ေတြပဲ။ လံုး၀ဥႆံု ကိုယ္က်ဳိးမဖက္ဘူးဆိုတာ လက္ေတြ႕နဲ႕ ေျဗာင္းျပန္ပဲ။ ဒါဟာ ပံုဖ်က္ထားတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္တခုထက္ ဘာမွမပိုဘူး။ ကိုယ္က်ဳိး ၾကည့္မႈရဲ႕ အဆိုးဆံုးပံုစံလည္းျဖစ္တယ္။ သိမ္ငယ္စိတ္ရွိၿပီး ထံုထိုင္းတဲ့သူတဦးသံုးတဲ့ မ်က္ႏွာဖံုးပဲ။ ဒီလိုလူမ်ဳိးမွာ ဆင္ေျခေတြအမ်ားႀကီးပဲ။ အလုပ္ေနာက္က်ရင္ “တေန႕လံုးတညလံုး ဟိုဟိုဒီဒီ ေျပးလႊား ေနရလို႕ပါဗ်ာ” လို႕ေျပာမယ္။ ပံုႏွိပ္တာ ဟန္မက်ရင္.. “က်ေနာ္ဟာ တတ္ကၽြမ္းက်င္တဲ့စက္ဆရာမွ မဟုတ္တာဗ်ာ” လို႕ေျပာမယ္။ အစည္းအေ၀း တခုခုကို ေကာင္းေကာင္း မစီစဥ္ႏုိင္ရင္ “က်ေနာ္က စားဖို႕ေသာက္ဖို႕ ေငြရွာရေသးတယ္ဗ်” လို႕ ဆင္ေျခေပးမယ္။ ဒီလိုဗ်ဴ႐ိုကေရစီ အေသးစားဉာာဥ္ရွိတဲ့သူဟာ ဒုကၡပဲေပးလိမ့္မယ္။

မာရွယ္ ပီလ္ ဆတ္စကီး (Marsial Pilsudski) က တခါေျပာဖူးတယ္.. “သူတို႕ဟာ ပိုလန္ျပည္ႀကီး လြတ္လပ္ဖို႕ ေငြ (၂)ဆင့္နဲ႕ ေသြး (၂)စက္ေလာက္က်မယ္ဆိုမွ ဒီတိုက္ပြဲထဲ ပါလိမ့္မယ္” တဲ့။

ေျမေအာက္လုပ္ငန္းမွာ အႏၱရာယ္ၾကားမွာ သင္လႈပ္ရွားေနရတာဟာ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ေၾကာင့္ပဲ။ အလုပ္လုပ္တာ ကေတာ့ ၀မ္းေရးအတြက္ ျဖစ္ေနရမယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ေတြဟာ က်ေနာ္တို႕ႏုိင္ငံမွာ အလုပ္က်င့္၀တ္ကို ဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့ၾကၿပီ။ လူေတြကို သီခ်င္းေလးတပုဒ္ေလာက္၊ ေက်ာေလးတခ်က္ သပ္႐ံုေလာက္နဲ႕ အတင္းအၾကပ္ အလုပ္လုပ္ခိုင္းၾကတယ္။ အက်ဳိးးဆက္ကေတာ့ လူေတြဟာ အလုပ္ကို ဘယ္လို ႀကိဳးႀကိဳးစားစားလုပ္ရမယ္ဆိုတာ ေမ့သြားၾကတာပဲ။ က်ေနာ္တို႕ လြတ္လပ္တဲ့ကုမၸဏီရဲ႕ ကလပ္စည္းေတြကေတာ့ အခုလို လူနဲ႕ ပစၥည္းေတြကို အေလလြင့္မခံႏိုင္ဘူး။

ေငြေၾကးနဲ႕ပတ္သက္လို႕ ေဆာင့္ႂကြားႂကြားႏုိင္လွတဲ့အယူအဆ၊ အေပါစားဆန္တဲ့ေျပာဆိုမႈက.. “က်ေနာ္တို႕က အျမတ္ရဖို႕လုပ္ေနတာ မဟုတ္ဘူး။” ဆိုတာပဲ။ ဒါကအက်ဳိးမဲ့တဲ့ သဘာ၀မက်တဲ့ကိစၥပဲ။ တေန႕လံုး ေကာင္းေကာင္း အလုပ္လုပ္ၿပီးရင္ ထိုက္သင့္တဲ့ လုပ္ခေတာ့ ရသင့္တာေပါ့။ လူတေယာက္အေနနဲ႕ ေနထိုင္ႏုိင္ဖို႕ လံုေလာက္တဲ့ ၀င္ေငြေတာ့ ရွိသင့္တာေပါ့။

အနီေတြကေတာ့ က်ေနာ္တို႕ကို CIA က ေထာက္ပံ့ေနတယ္လို႕ အျမဲ စြပ္စြဲေနတာပဲ။ တကယ္ေတာ့ ျပည္တြင္းနဲ႕ ျပည္ပက ပိုလန္လူမ်ဳိးေတြက လြတ္လပ္ေရး အေရးေတာ္ပံုအတြက္ က်ေနာ္တို႕ကို ေထာက္ပံ့ေနတာပါ။ သူတို႕က က်ေနာ္တို႕ကို ေျပစာေတြ ၾကည့္ခ်င္တယ္လည္း မေျပာဘူး။ ပံုစံေတြကို (၃)မူစီ ျဖည့္ရမယ္လည္း မေျပာဘူး။ ေငြေတြကို အက်ဳိးရွိေအာင္သံုးဖို႕နဲ႕ မွ်မွ်တတ သံုးဖို႕ပဲေျပာတယ္။ သူတို႕ ေတာင္းဆိုတာက ႐ိုးသားမႈရွိဖို႕ပဲ။ က်ေနာ္တို႕ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ မွတ္တမ္းအတြက္ ၿမီစားၿမီရွင္ လက္က်န္ရွင္းတမ္းတခု လုပ္ထားဖို႕ေလာက္ပဲေျပာတယ္။

အစည္းအေ၀းမ်ား Meetings
ပံုမွန္အားျဖင့္ အစည္းအေ၀းမ်ားကို မိမိေနရာမဟုတ္သည့္ ၾကားေနအရပ္တခုတြင္သာ ျပဳလုပ္သင့္သည္။ သင္ ေကာင္းစြာ သိေသာေနရာ၊ သင္ ယံုၾကည္စိတ္ရသူမ်ားရွိသည့္ေနရာ ျဖစ္ပါေစ။ သင့္အိမ္ပတ္၀န္းက်င္ အစည္းအေ၀း ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ အမွားတခုျဖစ္သည္။

‘မသိတာကို မေဖာ္ႏိုင္’ ဆိုသည့္ ဆို႐ိုးစကားသည္ ယခုတိုင္ မွန္ကန္ဆဲျဖစ္သည္။ ကိစၥရပ္ တခုခ်င္းအတြက္ ၾကားခံ အဆက္အသြယ္မ်ားကို အနည္းဆံုးျဖစ္ေစရမည္။ ဆိုလိုသည္မွာ သင္ ဦး‘က’ႏွင့္ လမ္းေလွ်ာက္သြားစဥ္ မေတာ္တဆ ဦး‘ခ’ႏွင့္ ဆံုသည္ ဆိုပါစို႕။ သူ႕ကို ႏႈတ္ဆက္ရန္၊ ေတြ႕ေၾကာင္းျပရန္ မလိုပါ။ ဦး‘က’သည္ ဦး‘ခ’ႏွင့္ သိရန္ မလိုပါ။ အလားတူ လမ္းေပၚရွိ တစံုတဦးႏွင့္ မေမွ်ာ္လင့္ပဲ ဆံုမိသည္ဆိုပါစို႕။ ထိုသူကိုလည္း ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈတြင္ ပါ၀င္ေနသူဟု သင္သိထားသည္ ဆိုပါစို႕။ သူကဖိတ္ေခၚသည့္ လကၡဏာ ထင္ထင္ရွားရွား မျပဘဲ သူ႕နားကို မကပ္ပါႏွင့္။ ဒါမွသာ သူသည္ ကိစၥရပ္တခုႏွင့္ သြားေနသည္ (သို႕) ေနာက္ေယာင္ခံလိုက္ခံေနရသည္ကို သင္သိမည္ျဖစ္သည္။

ေယဘူယ်အားျဖင့္ အစည္းအေ၀းမတိုင္မီ လူထူေသာေနရာမွာ ကနဦး မ်က္လံုးခ်င္းဆံုမိေအာင္ လုပ္ပါ။ သင့္ကို သူ မွတ္မိၿပီဆိုတာ ေသခ်ာမွ၊ ဘတ္စ္ကား (သို႕) ဓါတ္ရထားကို တက္စီးပါ။ သူက သင့္ေနာက္သို႕ လိုက္လာလိမ့္မည္။ အေျပာင္းအလဲအေနျဖင့္ သင္က လမ္းေလွ်ာက္သြားလိုဟန္ေဆာင္၍ ဘတ္စ္ကား မွတ္တိုင္မွ ထြက္လိုက္ပါ။ အဆက္အသြယ္က သင့္ေနာက္ကို လိုက္လာလိမ့္မည္။

အေရးႀကီးေသာအစည္းအေ၀းမွန္သမွ် ေအးေဆး၍ လံုၿခံဳေသာပတ္၀န္းက်င္၊ စိတ္ခ်ရေသာအိမ္ လိုအပ္သည္။ မွတ္စုလိုက္ႏုိင္ေသာ၊ ပစၥည္းလဲႏုိင္ေသာေနရာ ျဖစ္ရမည္။ လူတိုင္းက ခိုးနားေထာင္တဲ့ ကိရိယာကို ေၾကာက္ၾကတယ္။ ဒါက တကယ္ေတာ့ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕ဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ အမ်ားသိၿပီးတဲ့ စု႐ံုးတတ္တဲ့ေနရာေတြမွာပဲ ထားတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုေနရာေတြကို မသံုးသင့္တာ ထင္ရွားလွပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ခိုးနားေထာင္တဲ့ကိရိယာတပ္ထားေစဦး အေရးႀကီးတဲ့ အစည္းအေ၀းေတြ လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ လိုအပ္တာက ႀကိဳတင္ သတိရွိဖို႕ပါပဲ။ စာတိုေလးေတြ (ဒါမွမဟုတ္) သာမန္စကားေလးေတြနဲ႕ လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ “ဒါေလးကို သူ႕ဆီယူသြားလိုက္ပါ”။ “သူ အဲဒီမွာ ရွိမယ္လို႕ သူမကို ေျပာလိုက္ပါ”..စတာမ်ဳိးေပါ့။ ဒီလိုနည္းနဲ႕ နာမည္ေတြ၊ လိပ္စာေတြကို ခိုးနားေထာင္တဲ့ ကိရိယာေတြ တပ္ထားတဲ့ၾကားက လက္ဆင့္ကမ္းႏိုင္ပါတယ္။ အေတြ႕အႀကံဳအရ ဒီကိရိယာေတြကတဆင့္ သူတို႕သိသြားတာ နည္းနည္းေလးပါ။ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္အဖြဲ႕က ဒီဟာကိုသံုးတဲ့ အဓိက ရည္႐ြယ္ခ်က္က သတင္းအခ်က္အလက္စုေဆာင္းရဖို႕ထက္ စိတ္ဓါတ္ေရးရာအရ ေျခာက္ျခားေအာင္လုပ္ဖို႕ ရည္႐ြယ္တာပါ။

ဒီလိုကိရိယာေတြသံုးေနရင္လည္း ႐ိုးရွင္းတဲ့ စကား၀ွက္ေတြကို အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အစည္းအေ၀းတခုလုပ္ဖို႕ လိုရင္ “ေကာ္ဖီဆိုင္မွာ” လို႕ေျပာရင္ရပါတယ္။ ဒီဆိုင္ဟာ အရင္ကလည္း ဆံုဖူးၿပီးသားမို႕ သင့္အဆက္အသြယ္က အလြယ္တကူသိႏုိင္ပါတယ္။

အလားတူပဲ သင္က “အဂၤါ” လို႕ေျပာလိုက္ရင္ “ေသာၾကာ” ေန႕ကို ဆိုလိုမွန္း သူသိပါတယ္။ “မြန္းတည့္” ဆိုတာ “ညသန္းေခါင္” ေပါ့။ အလားတူ “ဒုတိယ” ဆိုတာ “ပဥၥမ” ေပါ့။

ကေန႕ ပိုလန္မွာ လူတိုင္းလိုလိုက ကိုယ့္နည္းကိုယ့္ဟန္နဲ႕ ေျမေအာက္လုပ္ငန္း လုပ္ေနၾကတာမို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕ဟာ ဒီလို ရွင္းလင္းလြယ္ကူတဲ့ အေျခခံက်တဲ့ အတို၀ွက္ေတြကို မေဖာ္ႏုိင္ပါဘူး။

ဆက္သား Messengers
ဆက္သားနဲ႕ ပစၥည္းပို႕သမားေတြဟာ ဘယ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမွာမဆို ဒြန္တြဲတည္ ရွိေနတဲ့အရာေတြပဲ။ သူတို႕ကို ပံုမွန္စာပို႕တာ၊ ပစၥည္းပို႕တာေတြမွာ သံုးတာပဲ။ ဆက္သားကို လႊတ္္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ေျမေအာက္ကလပ္စည္း ေခါင္းေဆာင္က ေသေသခ်ာခ်ာ ေဆြးေႏြးမွာၾကားရမယ္။ ဘယ္ပစၥည္းကို ဘယ္ေနရာ၊ ဘယ္အခ်ိန္ ယူသြားရမယ္ဆိုတာ တိတိက် က်ေျပာရမယ္။

ညႊန္ၾကားခ်က္ရၿပီးတာနဲ႕ ဆက္သားေကာင္းဟာ သူသြားရမယ့္ လမ္းေၾကာင္းကို အျပန္ျပန္အလွန္လွန္ စစ္ေဆးရမယ္။ သူ႕အလုပ္ဟာ ပံုမွန္လုပ္ငန္းပဲ ျဖစ္သင့္တယ္။ အခ်ိန္တိုင္းမွာ သူတို႕ဟာ ‘ရွင္း’ ေနရမယ္။ ဆိုလိုတာက သယ္ရမယ့္ပစၥည္းဟာ အနည္းဆံုးျဖစ္ရမယ္။ ဒါမွ ၾကားျဖတ္ဖမ္းမိရင္လည္း လ်ဳိ႕၀ွက္ ေျမေအာက္အေဆာက္အဦကို မေပၚေအာင္ ထိမ္းႏုိင္မယ္။

ကလာပ္စည္းနဲ႕ ဆက္သားရဲ႕လံုၿခံဳေရးကို ထိခိုက္ေစမယ့္ ဘယ္အရာမဆို အလြယ္တကူ ဖ်က္ဆီးႏုိင္တဲ့၊ စြန္႕ပစ္ႏုိင္တဲ့ အေနအထားရွိရမယ္။

ေျမေအာက္လ်ဳိ႕၀ွက္အဖြဲ႕ကို ဖ်က္ဆီးဖို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕သံုးတဲ့ အလြယ္ဆံုးနဲ႕ အေအာင္ျမင္ဆံုးနည္းက ဆက္သြယ္ေရး ကြန္ယက္ထဲကို ထိုး၀င္တာပဲ။ ဥပမာအားျဖင့္.. လ်ဳိ႕၀ွက္ ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕ဟာ ေျမေအာက္အစု ေခါင္းေဆာင္တေယာက္ကို အပူတျပင္း ဖမ္းခ်င္ေနၿပီဆိုရင္ ေျမေအာက္အဖြဲ႕ရဲ႕ ဆက္သြယ္ေရး စနစ္ထဲမွာ သတင္းမွားေတြျဖန္႕ၿပီး ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္ေတာ့တာပဲ။

ဒီအလုပ္ကို ပံုစံမ်ဳိးစံုနဲ႕ လုပ္တတ္တယ္။ ဦး‘ဆ’ရဲ ့ကေလး ကင္ဆာျဖစ္ေနၿပီ ဆိုတာနဲ႕ စလိုက္တယ္။ ဒါကို ခ်က္ခ်င္း မစစ္ေဆးႏုိင္ရင္၊ (ဒါမွမဟုတ္) လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ရဲ႕ ပစ္မွတ္ဆီကို အခ်ိန္မီ အေၾကာင္းမၾကားႏုိင္ရင္၊ ပူပန္စိတ္ ႀကီးေနတဲ့ ဦး‘ဆ’က သူ႕အိမ္ကို ဆက္သား လႊတ္္ေတာ့မယ္။ ဒါဆို သူ႕ကလာပ္စည္းေတာ့ ပ်က္ၿပီ။ ဆက္သားကို အသာ ေနာက္ေယာင္ခံ လိုက္သြား႐ံုပဲ။

ကလာပ္စည္းေခါင္းေဆာင္က သူ႕မိသားစုကို သူကိုယ္တိုင္ ဆက္သြယ္လို႕မရတဲ့ လံုၿခံဳေရး အစီအမံေတြရွိမွ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ဆက္သားသံုးရမယ္။ ႏုိင္ငံေရးမွာ ပုဂၢိဳလ္ေရး (လူလူခ်င္း) ထိေတြ႕မႈဟာ အေရးႀကီးဆံုးဆိုတာ သေဘာေပါက္ရမယ္။ လူလူခ်င္းဆက္ဆံေရးမဟုတ္တဲ့ စစ္တပ္ဆန္တဲ့ပံုစံကို ေျမေအာက္လုပ္ငန္းမွာ မသံုးရဘူး။ ကူ႐ြန္ (Kuron) တခါက ေရးဖူးသလိုပဲ.. “ေသြးစည္းခ်စ္ၾကည္မႈဟာ အေရးေတာ္ပံုထက္ အေရးႀကီးတယ္။”

ေသြးစည္းခ်စ္ၾကည္ေရးဆိုတာ လူသားခ်င္း ေသြးစည္းခ်စ္ၾကည္ေရးကိုေျပာတာပါ။ ဒါကို ဆက္သားလႊတ္္ၿပီး တည္ေဆာက္လို႕မရဘူး။

မွတ္စုစာအုပ္မ်ား Notebooks
ေျမေအာက္အဖြဲ႕၀င္ေတြ ဘယ္သူမွ လိပ္စာစာအုပ္ ေဆာင္မထားရဘူးလို႕ တားျမစ္ထားရမယ္။ ကိုယ့္အခန္း ကိုယ္ထားတာ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ေပၚမွာထားတာ ကိစၥမရွိတန္ေကာင္းပါဘူးလို႕ ထင္ေကာင္း ထင္လိမ့္မယ္။ စစ္ေၾကာေရး ေရာက္မွ.. “ဒါ က်ေနာ့္မိတ္ေဆြ ေဟာင္းပါ”။ “သူက က်ေနာ္ ငယ္ငယ္ကတည္းကသိတဲ့ အမ်ဳိးသမီး မိတ္ေဆြပါ။” ဆိုတာ ေလာက္နဲ႕ မရေတာ့ဘူး။
ခင္ဗ်ားလိပ္စာစာအုပ္ထဲပါတဲ့ လူတိုင္းရဲ႕နာမည္။ လိပ္စာေတြကို စစ္ေဆးဖို႕ ဆိုတာ ပုလိပ္အလုပ္ပဲ။ ဒီလိုလုပ္ဖို႕ သူတို႕မွာ အခ်ိန္လည္းရွိတယ္။ ပုလိပ္စစ္ေဆးခ်က္က ထြက္လာတဲ့အေျဖေတြဟာ သင့္အတြက္ အံ့ၾသစရာေတြ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္။
သင္က ရွက္တတ္ေၾကာက္တတ္တဲ့၊ မလုပ္တတ္ မကိုင္တတ္လို႕ သိထားတဲ့ ကေလးဘ၀က အမ်ဳိးသမီး မိတ္ေဆြေတြရဲ႕အခန္းမွာ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕က တရားခံေျပးတေယာက္လို သြားေတြ႕တာ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ဒီလူကလည္း မိန္းကေလးရဲ႕ သကၤာမကင္းျဖစ္စရာမရွိတဲ့ အေနအထားကိုႀကိဳက္ၿပီး ပုန္းဖို႕ ေနရာေ႐ြးခဲ့တာေပါ့။

အဲဒီလိုပဲ ခင္ဗ်ားကို အျပစ္ကင္းစင္တဲ့ ငယ္ဘ၀ ကစားေဖာ္အျဖစ္ သိထားတဲ့ အျခားသူတို႕ရဲ႕ အပ်င္းထူမႈေၾကာင့္ ခင္ဗ်ားလည္း ဒုကၡေရာက္ႏိုင္တာပဲ။

ေျမေအာက္အ၀န္းအ၀ိုင္းဟာ လူေတြအမ်ားႀကီးရွိေပမယ့္ တကယ္ေတာ့ ဒီကမၻာဟာ က်ဥ္းက်ဥ္းေလးပါ။ ဒါကို ေမွ်ာ္လင့္ထားရမယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းက အုတ္ဂူေတြေပၚက ကမၺည္းစာေတြကိုၾကည့္ပါ။ မိသားတစုလံုး ေသသြားမွေတာ့၊ ဘယ္စစ္ျပန္က “က်ေနာ္တို႕ ႏိုင္တယ္” လို႕ေျပာလို႕ရမွာလဲ။ ခင္ဗ်ားကိုယ္ခင္ဗ်ား ဒီလိုမျဖစ္ပါေစနဲ႕။ အျဖစ္အပ်က္တိုင္းဟာ ေသးဖြဲတဲ့၊ အမွတ္တမဲ့ျဖစ္တဲ့၊ မေတြးေတာမစဥ္းစားမိတဲ့ ကိစၥငယ္ေလးေတြက စခဲ့တာခ်ည္းပဲ။

ဒါေၾကာင့္ သတင္းကို ၀ွက္စာသြင္းဖို႕ လိုတယ္။ ၀ွက္စာသြင္းထားတဲ့ စာတိုေလးတေစာင္၊ လိပ္စာစာအုပ္ေလး တအုပ္ေၾကာင့္ သကၤာမကင္းျဖစ္ခံရမွာကို မပူပါနဲ႕။ ဒီ၀က္ေတြကို ဘယ္အခ်ိန္မဆို သင္ ဒီလို ေျပာဆိုႏုိင္ပါတယ္.. “က်ေနာ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြကို က်ေနာ့္လို ငရဲမခံရေစခ်င္လို႕ပါဗ်ာ”..လို႕။

အိမ္ (သို႕) အခန္းတခန္းရဲ႕နံပတ္ကိုပဲ ေရးပါ။ လမ္းနဲ႕တျခားဟာေတြကို ေခါင္းထဲမွာပဲ မွတ္ထားပါ။ လိုအပ္သမွ်သာ ခဲတံနဲ႕ေရးထားတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။ ကိစၥၿပီးရင္ အလြယ္တကူ ဖ်က္လိုက္လို႕ရတာေပါ့။ မွင္မသံုးပါနဲ႕။ သင္ ေဘာပင္နဲ႕ေရးထားတာကို အေပၚက ဟိုျခစ္ဒီျခစ္ ေလွ်ာက္ျခစ္ထား႐ံုနဲ႕ ေအာက္မွာေရးထားတာက ပ်က္သြားတာ မဟုတ္ဘူး။

၀ွက္စာနဲ႕ေရးထားေပမယ့္ သင့္မွတ္စုစာအုပ္ကို အခါအားေလ်ာ္စြာ ျပန္ေရးပါ။ မလိုတဲ့လိပ္စာေတြကို ဆုတ္ပစ္ပါ။
ေယဘူယ်အားျဖင့္ေတာ့ စာတိုေတြကို ေသးႏုိင္သမွ် အေသးဆံုး စာ႐ြက္ေပၚမွာ ေရးပါ။ ဒါမွ ကိစၥေပၚတဲ့အခါ ဖ်က္ဆီးဖို႕ ပါးစပ္ထဲထည့္၀ါးဖို႕ လြယ္မယ္။ ေပါ့ဆမႈဟာ နာနာက်င္က်င္ ခံစားရေစလိမ့္မယ္။

(၁၉၇၀) စုႏွစ္မ်ားက ဒီလိုပဲ ေျမေအာက္ အဖြဲ႕၀င္တဦးဟာ သတင္းတပုဒ္ကို မာေက်ာတဲ့ ကြန္ျပဴတာကဒ္ျပား ေပၚမွာေရးတဲ့ အမွားတခုကိုက်ဴးလြန္ ခဲ့ဖူးတယ္။ ပုလိပ္လာဖမ္းေတာ့ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ သတင္းတိုေလးတပုဒ္ကိုသာ မ်ိဳခ်ႏိုင္လိုက္တယ္။ ပုလိပ္က သူ႕ကို နံပတ္တုတ္နဲ႕ ႏွံလိုက္လို႕..။

တယ္လီဖုန္းအဆက္အသြယ္ Phone calls
တယ္လီဖုန္းအဆက္အသြယ္ဟာ နည္းေလေလ ေကာင္းေလေလပဲ။ တယ္လီဖုန္း အဆက္အသြယ္ဟာ သင့္ရဲ႕ လ်ဳိ႕၀ွက္လုပ္ငန္းေတြကို ေထာက္လွမ္းဖို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္အတြက္ အလြယ္ဆံုးနည္းပဲ။ တယ္လီဖုန္းသံုးရမယ္ဆိုရင္ အမ်ားသံုးဖုန္း (ဒါမွမဟုတ္) သင့္အလုပ္တိုက္က အလြယ္တကူ သံုးႏုိင္တဲ့ဖုန္းကိုသံုးတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။ သိပ္ ယဥ္ေက်းဖို႕လည္း မလိုပါဘူး။ သကၤာမကင္းဖြယ္ျဖစ္မယ့္ စကား၀ွက္ေတြကိုလည္း မသံုးပါနဲ႕။

“က်ေနာ္ပို႕ လိုက္တဲ့ငါးေတြ ရၿပီလား”။ “ဟုတ္တယ္ေလ ဘီ႐ိုထဲထည့္ထားတာ။” “ဟာ မဟုတ္ဘူး။ ေရခဲေသတၱာာကိုေျပာတာ”။ ဒါ မ်ဳိးေတြက ပုလိပ္ကို အနံ႕ရေစ႐ံုမကဘူး၊ အေကာင္ပါ ျပလိမ့္မယ္။

ကေန႕ကာလမွာ ပိုလန္လူမ်ဳိးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဘာမွအေရးမႀကီးတာေလးလည္း စကား၀ွက္ သံုးၿပီး ပို႕ေနၾကတာပဲ။ ဒီလို ‘ညံသံ’ ေတြေၾကာင့္ အမွားကို ဖံုးကြယ္ ထားသလိုျဖစ္ေပမယ့္ သတိရွိတာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ေျမေအာက္လုပ္ငန္းမွာ တယ္လီဖုန္းဟာ ဆက္သြယ္ေရးအတြက္ ျဖစ္တယ္။ အလာပသလာပေျပာဖို႕ မဟုတ္ဘူး။ တယ္လီဖုန္းဆက္လိုက္လို႕ လိုင္းေပၚမွာ “အမိန္႕ေပးမူႏွင့္ ေျပာေနေသာစကားမ်ား” လို႕ ႀကိဳတင္အသံသြင္းထားတဲ့ တိပ္ေခြလို ထပ္တလဲလဲ ၾကားေနရရင္ ဒါဟာ တကယ္မဟုတ္ဘူးဆိုတာ သတိျပဳပါ။ ကြန္ျမဴနစ္ေတြ ျဖစ္ေစခ်င္တာက ဘယ္သူ႕ကိုမဆို၊ ဘယ္အရာကိုမဆို ကိုင္လို႕ရ သေလာက္ ကိုင္ဖို႕ပဲ။

ခ်ကြက္ေသ Dead drops
ခ်ကြက္ေသဆိုတာ မီးခလုတ္တခုလိုပဲ။ တခုခုျဖစ္ရင္ လွ်ပ္စီးကို အလိုလိုျဖတ္ခ် လိုက္မယ္။ ခ်ကြက္ေသဆိုတာ အုပ္စုအသီးသီးက ဆက္သြယ္ႏုိင္တဲ့။ ပစၥည္းဖလွယ္ႏုိင္တဲ့ ေနရာတခုပဲ။ အဲဒါဟာ အိမ္၊ ဆိုင္ (သို႕) အိမ္ခန္းတခန္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္။

ခ်ကြက္ေသကို အမ်ားႀကီးသံုးလို႕လည္းရတယ္။ နည္းနည္းပဲ သံုးလို႕လည္း ရတယ္။ ခ်ကြက္ေသ တခုကို အလြန္အကၽြံသံုးရင္ မလိုလားအပ္တဲ့ အာ႐ံုစိုက္မႈကို ခံရႏုိင္တယ္။ အိမ္နီးခ်င္းေတြ၊ အလုပ္အတူ လုပ္ဖက္ေတြက သကၤာမကင္း ျဖစ္လာႏုိင္တယ္။
ခ်ကြက္ေသကို ခဏခဏ မသံုးဘူးဆိုျပန္ရင္လည္း၊ ခ်ကြက္ေသမွာ တာ၀န္ယူသူနဲ႕ အျခားအဆက္အသြယ္မ်ား အၾကား ဆက္သြယ္မႈဟာ ခမ္းေျခာက္သြားႏုိင္တယ္။ ဘယ္သူမွ တလကို စာေလး (၃)ေစာင္ လက္ခံဖို႕ တပတ္ကို ႏွစ္ႀကိမ္ နာရီေပါင္းမ်ားစြာ ခ်ကြက္ေသမွာ ထိုင္မေစာင့္ခ်င္ဘူး။

ခ်ကြက္ေသမွာ ေကာင္းမြန္တဲ့ အံ၀ွက္ေတြ လုပ္ထားတာ။ ဒါမွမဟုတ္ တျခား လံုၿခံဳတဲ့ အိမ္တအိမ္ဆီ အလြယ္တကူ ကူးသြားႏိုင္တာေတြဟာ အႏၱရာယ္ မရွိပါဘူး။ ခ်ကြက္ေသကို တာ၀န္ယူသူဟာ ဒါေတြကို နားမလည္ရင္၊ လံုၿခံဳေရးအစီအမံေတြ လုပ္မထားရင္ တျခားတေယာက္ကိုရွာၿပီးခိုင္းတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။

ခပ္လန္႕လန္႕လူကို တာ၀န္ေပးရတာနဲ႕စာရင္ ခ်ကြက္ေသအသစ္တခုကို စီစဥ္ရတာ ပိုလြယ္ပါတယ္။ သူ႕ခ်ကြက္ေသကိုသံုးတိုင္းလည္း စိတ္ခ်ရတယ္။ ပိုလန္နဲ႕ဇာ႐ူဆဲစကီး ရဲ႕တိုက္ပြဲမွာ ရာဇ၀င္တြင္သူတဦး ရွိခဲ့ဖူးတယ္။ ေျမေအာက္ပံုႏွိပ္တိုက္ဟာ ပစၥည္းေတြလာပို႕သူကို တံခါးဖြင့္ေပးၿပီး၊ အဲဒီစာေစာင္ေတြ လာယူသူေတြကိုေတာ့ ႏွင္ထုတ္တယ္။ အဲဒီလို အေရးႀကီးၿပီး လူႀကိဳက္္မ်ားတဲ့ ကုန္စည္အတြက္ သူစိုးရိမ္တယ္ေလ။ ဒါမွ တကယ့္ ခ်ကြက္ေသပဲ။ (သူ႕ပစၥည္းက ဘယ္မွ မေ႐ြ႕ေတာ့ဘူး။)

႐ံုးမ်ား Offices
ၿမိ႕ဟိုဖက္ထိပ္နဲ႕ ဒီဖက္ထိပ္ ေျပးလႊားၿပီး မဆံုးႏိုင္တဲ့အစည္းအေ၀းေတြ မတက္ခ်င္ရင္၊ တယ္လီဖုန္း အဆက္ မျပတ္ ဆက္ေနရတာ မျဖစ္ခ်င္ရင္၊ ဆက္သားနဲ႕ တခ်ိန္လံုး နပန္းလံုးမေနခ်င္ရင္၊ သင့္မွာ ႐ံုးတ႐ံုးရွိဖို႕လိုပါတယ္။ ႐ံုးဟာ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ေျမေအာက္အဖြဲ႕၀င္ေတြနဲ႕ေတြ႕ဖို႕၊ ဆက္သားကို လက္ခံေတြ႕ဆံုဖို႕ သံုးႏုိင္တဲ့ ေနရာတေနရာျဖစ္ရင္ ရပါၿပီ။ ႐ံုးဟာ ပံုမွန္ ဆက္သြယ္မႈအတြက္သာ ျဖစ္ရမယ္။ အျခား ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ကိစၥေတြ၊ လူမႈေရးပြဲသဘင္ေတြ အတြက္ေတာ့ အျခားကုမၸဏီလူႀကီးရဲ႕႐ံုးမွာ အေျပာင္းအလဲအေနနဲ႕ လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ သင့္အစည္းအ႐ံုးဟာ လူ (၇) ေယာက္ မွ (၁၀) ေယာက္သာရွိတဲ့၊ ဘယ္ေလာက္ပဲ ေသးငယ္တဲ့အဖြဲ႕ျဖစ္ပါေစ။ ပံုမွန္ဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ အလြန္အမင္း ဖိစီးဆဲ့ဒဏ္ မခံခ်င္ရင္၊ ႐ံုးတ႐ံုးရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီလိုလုပ္မထားရင္ သာမန္ပုဂၢိဳလ္ေရး အခက္အခဲ၊ တုပ္ေကြးေလးမိလိုက္ရင္ေတာင္မွ ကလာပ္စည္းရဲ႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ လုပ္ငန္းေတြ ရပ္တန္႕သြားႏုိင္ပါတယ္။ ႐ံုးဟာ ခ်ကြက္ေသလိုပဲ အေသအခ်ာ ကာကြယ္ထားရမယ္။ စကား၀ွက္ သံုးရမယ္။ အမ်ား အာ႐ံုစိုက္မခံရေအာင္ ဂ႐ုျပဳရမယ္။

အံ၀ွက္မ်ား Secret compartments
သင့္ကို စြဲခ်က္တင္ခံရႏုိင္ေစတဲ့ ဘယ္အရာကိုမဆို ဖြက္ထားပါ။ “ဘာမွ မရွိတာနဲ႕စာရင္ ပံုစံ တမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႕ ၀ွက္ထားတာက ပိုေကာင္းပါတယ္” ဆိုတဲ့ ဥပေဒသကို သတိရပါ။

ပုလိပ္က လာရွာတဲ့ပံုစံ (၃) မ်ဳိးရွိတယ္။ ပထမ တမ်ဳိးက.. အိမ္မွာ ဘယ္သူေနသလဲ ဆိုတာရယ္။ အိမ္နား ပတ္၀န္းက်င္မွာ ဘာရွိသလဲ ဆိုတာကို ေ၀့၀ဲၾကည့္႐ံုေလာက္ရယ္ ဒီေလာက္ပဲ သာမန္စစ္ေဆးတာ။ ဘာကို ေတြ႕ေအာင္ ရွာမယ္ဆိုတဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္မရွိေပမယ့္၊ သင့္ကို အမႈဖြင့္ႏုိင္ေလာက္တဲ့၊ ဘယ္အေထာက္အထားမဆို၊ ဥပမာ.. ေက်ာက္ပံုႏိွပ္ရာမွာသံုးတဲ့ ပိုးစ၊ သစ္သားေဘာင္ေလးေလာက္ကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ရွာမွာပဲ။

ဒုတိယတမ်ဳိးကေတာ့.. သင့္အိမ္၊ အခန္း၊ အလုပ္ဌာနတို႕ကို စနစ္တက်ရွာတာ။ ဘီ႐ိုတိုင္း၊ စာအုပ္တိုင္း၊ အံဆြဲတိုင္း၊ စာ႐ြက္တိုင္းကို အကုန္လွန္ေလွာရွာမွာပဲ။ ဒါကေတာ့ အလြန္အခ်ိန္ယူတဲ့၊ နာရီေပါင္းမ်ားစြာၾကာတဲ့၊ ခက္ခဲတဲ့ လုပ္ငန္းပဲ။
ေနာက္ဆံုးတမ်ဳိးကေတာ့.. သင့္အိမ္ ဥပမာ တေနရာရာမွာ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းသံုး ပစၥည္းမ်ား ေသာ္လည္းေကာင္၊ ပံုႏွိပ္စက္ေသာ္လည္းေကာင္း ဖြက္ထားတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာသိထားလို႕လာရွာတာမ်ဳိးပဲ။ အဲဒါကေတာ့ သူတို႕လိုခ်င္တာ မေတြ႕မခ်င္းရွာမွာပဲ။

သေဘာတရားအရေျပာရင္ လူတေယာက္က ဖြက္ႏုိင္တဲ့အရာကို ေနာက္ တေယာက္ကလည္း ေတြ႕ေအာင္ ရွာႏုိင္တာပဲ။ ႀကံဳေတာင့္ႀကံဳခဲျဖစ္ရပ္ေတြအေပၚ သိပ္မမွီခိုပါနဲ႕။ လက္ေတြ႕အရေျပာရင္ တတိယအမ်ဳိးအစား ရွာေဖြမႈက ျဖစ္ခဲပါတယ္။ ဒုတိယအမ်ဳိးအစားက ရံဖန္ရံခါ ျဖစ္တတ္တာပါ။ ပုလိပ္က တခုခုကို ရွာေတြ႕သြားတယ္ဆိုတဲ့ ျဖစ္ရပ္ရဲ႕ (၉၀%) က ကိုယ့္ဖက္က ေပါ့ေလ်ာ့လို႕ပဲ။ ပစၥည္းကို လူျမင္သူျမင္ထားတာမ်ဳိးေပါ့။

ေျမေအာက္အဖြဲ႕၀င္ေတြအတြက္ ကိုယ့္လည္ပင္းႀကိဳးကြင္းစြပ္မဲ့အယူအဆမ်ဳိးကို ပယ္ဖို႕လိုမယ္။ ပထမတမ်ဳိးက.. “ပုလိပ္လာလိမ့္မယ္ ဒါေပမယ့္ ဘာမွလုပ္ထားစရာ မလိုဘူး” ဆိုတဲ့အျမင္။ ဒုတိယတမ်ဳိးက.. “ပုလိပ္လာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ပစၥည္းေတြ ဟိုဖြက္ ဒီဖြက္နဲ႕ ဘာလို႕ ဒုကၡရွာေနဦးမွာလဲ” ဆိုတဲ့အယူအဆ။

“ဟိုဖြက္ဒီဖြက္လုပ္လည္း ခံရမွာပါပဲ။ မလုပ္လည္း ခံရမွာပါပဲ” ဆိုတဲ့အျမင္က တကယ့္ကို မွားပါတယ္။ အႏၱရာယ္ႀကီးပါတယ္။ အႏၱရာယ္ကို အရွိအတိုင္း ေသခ်ာတြက္ခ်က္ရမယ္။ တခါတရံေတာ့ ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္းကို ဒုကၡေပးတာ ပုလိပ္မဟုတ္ဘူး။ စပ္စပ္စုစုႏုိင္လွတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္တတ္တယ္။ လံုၿခံဳေရးအစီအမံေတြကိုသာ ေသခ်ာလိုက္နာရင္ စစ္ဆင္ေရး၀င္ဦးေတာ့ ပုလိပ္ လိုခ်င္တာကို ရမသြားေအာင္လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။

အေရးအႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ တခုတည္းေသာအခ်က္ကေတာ့ အံ၀ွက္ေတြႀကိဳတင္ စီမံထားဖို႕ပါပဲ။ တကယ္ အေလး အနက္ထား လုပ္ကိုင္တတ္တဲ့ပံုစံ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိပါတယ္။ စကၠန္႕ပိုင္းအတြင္း စာ႐ြက္စာတမ္းေတြကို အလြယ္တကူ ဖြက္ႏုိင္တဲ့ ေသးငယ္တဲ့ အံ၀ွက္ကေလးေတြ လုပ္ထားႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ ပိုႀကီးတဲ့ ေျမေအာက္ ပံုႏွိပ္စာရြက္စာတမ္းေတြ ဖြက္ႏုိင္တဲ့ ဒုတိယအံ၀ွက္လည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ လိုအပ္ရင္ ဒီထက္ ပိုႀကီးတဲ့အံ၀ွက္လည္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။

အလြန္အက်ဴး အစိုးရိမ္မလြန္ဖို႕ေတာ့ လိုပါတယ္။ တရားမ၀င္ ေျမေအာက္စာအုပ္တအုပ္ (သို႕) သတင္းစာ တေစာင္ကို လက္၀ယ္ထား႐ံုနဲ႕ အႏၱရာယ္မရွိပါဘူး။ ဒါဟာ ေန႕စဥ္ ပိုလန္ျပည္သူ သန္းေပါင္းမ်ားစြာ လုပ္ေနက်အလုပ္ပါ။

ေျမေအာက္ပံုႏွိပ္တိုက္ Underground Press
ေျမေအာက္ ပံုႏွိပ္တိုက္တတိုက္ တည္ေထာင္တာဟာ ဘယ္ဘက္ကၾကည့္ၾကည့္ အသံုးတည့္တဲ့ အရာပါ။ လံုၿခံဳေရးေၾကာင့္ တသီးတျခားစီျဖစ္ေနတဲ့ ကလာပ္စည္းေတြအတြက္ ဆက္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းတခု ဖြင့္ေပးႏုိင္တယ္။ ကလာပ္စည္း ေခါင္းေဆာင္ေတြအတြက္လည္း ႏိုင္ငံေရးအယူအဆေတြ၊ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာေတြကို မိမိဖာသာ ျပန္ဆန္းစစ္ႏုိင္တယ္။
သတင္းစာဟာ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြကို ျဖန္႕ျဖဴးေပး႐ံုသာ မဟုတ္ဘူး၊ သတင္းအခ်က္အလက္၊ ေငြနဲ႕ ႐ုပ္၀တၳဳ ပစၥည္းေတြအတြက္လည္း အေကာင္းဆံုး ေရေသာက္ျမစ္ ျဖစ္တယ္။ ေျမေအာက္လုပ္ငန္း လက္သင္ေလးေတြအတြက္ နည္းပညာဆည္းပူးရာ ေလ့က်င့္ေရးကြင္းလည္းျဖစ္တယ္။ သူတို႕ကို အေၾကာက္တရားကို ဘယ္လို ေက်ာ္လႊားရမယ္။ ရင္ဆိုင္ရမယ္ဆိုတာကို သင္ေပးေနတာပဲ။ လက္သင္တေယာက္ ဘယ္ေလာက္ တိုးတက္လာတာကို၊ ျပႆနာေတြကို ဘယ္ေလာက္ေျဖရွင္းႏုိင္လာၿပီဆိုတာကို တိုင္းတာႏုိင္တဲ့ နည္းတခုကေတာ့ သူ ဘယ္ေလာက္ သတင္းအလုပ္ေတြ သယ္ပို႕ေပးႏုိင္မလဲဆိုတာၾကည့္ရင္ သိႏုိင္တာပဲ။

ေျမေအာက္သတင္းစာတေစာင္ကို ထုတ္လုပ္ျဖန္႕ျဖဴးရတဲ့ျဖစ္စဥ္ဟာ ပုန္ကန္ေရးအတြက္ အေျခခံ နည္းစနစ္ေတြ အားလံုးကို သင္ေပးလိုက္တာပဲ။ က႑တခုနဲ႕တခု ကတၱားျခားထားဖို႕ (ပံုႏွိပ္တိုက္နဲ႕ ျဖန္႕ခ်ိေရး)လိုတယ္ ဆိုတာ ျပေနတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္.. အယ္ဒီတာအဖြဲ႕နဲ႕ ပံုႏွိပ္တိုက္တို႕အၾကား ဆက္သြယ္ဖို႕ ခ်ကြက္ေသ စာတိုက္ပံုးစနစ္ လိုတယ္ ဆိုတာျဖစ္လာေစတယ္။ လက္ကားပို႕ေဆာင္ေရးနဲ႕ျဖန္႕ခ်ိေရးကို လက္လီပို႕ေဆာင္ေရးနဲ႕ျဖန္႕ခ်ိေရးနဲ႕ ခြဲျခားထားဖို႕လိုတယ္ဆိုတာကိုလည္း နားလည္လာေစတယ္။

ဒီေနရာမွာ ကလာပ္စည္းတခုနဲ႕တခု၊ မိတ္ေဆြခ်င္း အဆက္အသြယ္တို႕နဲ႕ အလ်ားလိုက္ ဆက္ဆံမႈက ေပးႏိုင္တဲ့ အႏၱရာယ္ေတြကို ေဆြးေႏြးခ်င္တယ္။ ကလာပ္စည္းတခုရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္က သတင္းစာျဖန္႕ခ်ိေရး ယူနစ္တခုကို ပိတ္ဖို႕ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့ ဥပမာေလးကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ သူဆံုးျဖတ္ခဲ့ရတာက ဒီယူနစ္ရဲ႕ လုပ္ငန္းေတြကို ပုလိပ္က သိသြားၿပီလို႕ ယံုၾကည္ရလို႕၊ ဒါမွမဟုတ္ ဒီျဖန္႕ခ်ိေရးယူနစ္ကို ပုလိပ္က ေစာင့္ၾကည့္တာခံေနရၿပီလို႕ သကၤာမကင္း ျဖစ္လာလို႕ စသျဖင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ ယူနစ္ရဲ႕ဆက္သားအဖမ္း ခံလိုက္ရပါတယ္။ ဒီဆက္သားဟာ ေနရာသစ္ကို သြားဖို႕ ေျပာထားေပမယ့္ အႏၱရာယ္ကို မသိက်ဳိးကၽြံျပဳၿပီး၊ သူနဲ႕ရင္းႏွီးခင္မင္ၿပီးသား ကလပ္စည္း ေခါင္းေဆာင္ဆီကိုပဲ သြားဖို႕ ဆံုးျဖတ္ခဲ့လို႕ပါ။

ပုလိပ္ Police
ႂကြက္ေတြအေပၚ ေျမေအာက္ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြထားတဲ့ သေဘာထားက သူတို႕နဲ႕ ေ၀းေ၀းေနလိုတာပဲ။ သူတို႕ဟာ တန္ဖိုးအနဂၢ ရွိသူေတြလည္း မဟုတ္။ ေနရာအႏွံ႕ ရွိေနႏုိင္တာလည္း မဟုတ္ပါ။ ဒီလိုပဲ ရက္စက္ဖို႕သာသိတဲ့ အႏၶေတြလည္းမဟုတ္ပါ။
ပိုလန္ျပည္သူ႕သမတႏုိင္ငံရဲ႕ အျခားယႏၱယားမ်ားလိုပဲ ပုလိပ္ေတြဟာလည္း ျပည္သူ႕၀န္ထမ္းေတြပါပဲ။ ည (၁၀) နာရီ မထိုးခင္၊ မိနစ္ပိုင္းအလို ဒုတိယဆိုင္းမွာ အလုပ္ေစာေစာ ဆင္းခ်င္ၾကသူေတြခ်ည္းပါပဲ။

ဒါေပမယ့္ ရံဖန္ရံခါေတာ့ တကယ္ အမဲလိုက္မုဆိုးဇရွိတဲ့ အလြန္ႀကိဳးစားတဲ့ ရဲအရာရွိနဲ႕လည္း ဆံုရတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုပဲ တခါတုန္းက ၿမိ႕ငယ္ေလးတၿမိ႕မွာ သိပ္အေရးမႀကီးလွတဲ့ေနရာမွာ အလြန္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ႀကီးတဲ့ ရဲအရာရွိငယ္ တဦး ရွိခဲ့ဖူးတယ္။ တေန႕ေတာ့ ေဒသခံ အစိုးရ ဆန္႕က်င္ေရးသမားေတြကို ေဖာ္ထုတ္မယ္ဆိုၿပီး သူဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ ဒီလို ဆံုးျဖတ္ၿပီးတာနဲ႕ ညဖက္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားၿပီးခ်ိန္၊ ၿမိ႕လံုးပတ္လည္ ညေနတိုင္း လွည့္ပါေတာ့တယ္။ ဘယ္အိမ္က မီးလင္းေနတုန္းလဲဆိုတာ သူၾကည့္တယ္။ သူ႕အတြက္ေတာ့ ဒီအိမ္ေတြ အားလံုးဟာ မသကၤာစရာေတြခ်ည္းပဲ။ အိမ္တအိမ္ဆီနားကပ္ၿပီး ဘာေတြေျပာေနၾကသလဲဆိုတာ ေခ်ာင္းနားေထာင္ပါတယ္။ ၿမိ႕ငယ္ေလးမို႕ အိမ္ေတြအားလံုးဟာ တထပ္အိမ္ေတြ ခ်ည္းျဖစ္လို႕ သူ႕အတြက္ အေတာ္လြယ္ကူသြားပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ လ်ဳိ႕၀ွက္လုပ္ငန္းလုပ္ေနတဲ့ ေျမေအာက္ ဌာနခ်ဳပ္ေတြကို သူ ေျခရာခံမိသြားပါတယ္။

က်ေနာ္တို႕အတြက္ကံေကာင္းတာက ဒီလိုလူမ်ဳိး ပိုလန္ပုလိပ္အဖြဲ႕ထဲမွာ မ်ားမ်ား မရွိတာပါပဲ။ ပုလိပ္အဖြဲ႕ရဲ႕ အင္အားဟာ အလြန္ႀကီးမားတဲ့ ဘတ္ဂ်က္နဲ႕ အေတြ႕အႀကံဳေပၚ တည္ပါတယ္။ ပုလိပ္အဖြဲ႕က သူတို႕အဖြဲ႕အစည္းကို ဂုဏ္ယူၿပီး ခပ္ႂကြားႂကြားေလးေျပာတာ ရွိပါတယ္။ သူတို႕စက္႐ံုက ထုတ္လုပ္လိုက္တဲ့ပစၥည္းရဲ႕ (၉၀%) က အရည္အေသြး မမွီရင္ေတာင္ ကြန္ျမဴနစ္ယႏၱယားထဲမွာ စစ္တပ္နဲ႕ ပါတီထက္ သာေသးတယ္တဲ့။ ဒါ မွန္ပါတယ္။

မၾကာေသးခင္ကေလးကတင္ အစိုးရ၀န္ထမ္း အလိုေတာ္ရိ ဒါဇင္အေတာ္မ်ားမ်ားကို သမၺာန္စာ မွားဆင့္ၿပီး၊ ၀ါေဆာ ပုလိပ္ဌာနခ်ဳပ္ကို ေခၚခဲ့မိပါေသးတယ္။ ပုလိပ္အဖြဲ႕ အလုပ္လုပ္ေနတာဟာ ဆြစ္ဇာလန္လုပ္ နာရီတလံုးလို မဟုတ္ပါဘူး။ ဆိုဗီယက္ဗ်ဴ႐ိုကရက္ ယႏၱယားအတိုင္း လုပ္ေနတာပါ။

ေျမေအာက္ ‘ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕’ က ဒဏ္ရာရထားတဲ့ Jan Narolhiale ဂ်န္နာ႐ိုေဟး ကို ေဆး႐ံုက ခိုးထုတ္သြားတဲ့အခါ ပုလိပ္က လြန္ခဲ့တဲ့ (၂)ႏွစ္ (၁၉၈၀)က သူ႕ဆီက ဖမ္းမိထားတဲ့ လိပ္စာစာအုပ္ကို အေျခခံၿပီး လိုက္ပါတယ္။ ဒါကိုၾကည့္ရင္ သူတို႕ဟာ စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းထားတယ္။ အရာအားလံုးကို ေမာ္ကြန္းတင္ထားတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားပါတယ္။

အႏၱရာယ္ အခ်က္ေပးေခါင္းေလာင္းသံၾကားရင္ ဂမူး႐ူးဒိုးမျဖစ္ပါနဲ႕။ အႏၱရာယ္ကို ေသခ်ာတြက္ပါ။ တေယာက္ ေယာက္ကို ‘ပုလိပ္သတင္းေပး’ လို႕ မသကၤာရင္ သူ႕ကို လ်ဳိ႕၀ွက္လုပ္ငန္းေတြထဲ မပါေစပဲ ကင္းကြာေအာင္ထားပါ။ ခုလို ကန္႕သတ္ထားတာကို ၾကာၾကာလုပ္ဖို႕လိုပါတယ္။ ပုလိပ္ အလုပ္လုပ္တာ ေႏွးလို႕ပါ။

အၿမီး The tail
လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္က သင့္ကို ေနာက္ေယာင္ခံလိုက္ဖို႕ နည္းမ်ားစြာ ရွိပါတယ္။ တခါတရံ မသိသာဘူး။ သင့္ကားကို ေနာက္ေယာင္ခံကိရိယာတပ္ၿပီး အေ၀းကလိုက္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ သင့္အိမ္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေနမယ္။ တခါတရံေတာ့ ေျဗာင္က်က်ပဲ ေနာက္ေယာင္ခံလိုက္ၿပီး၊ အေႏွာက္အယွက္ ေပးလိမ့္မယ္။ ရည္႐ြယ္ခ်က္ကေတာ့ တခုထဲပဲ။ သင့္ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းကို အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေအာင္ လႈပ္ရွားမႈကို ကန္႕သတ္ဖို႕နဲ႕ ေနရာေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္ဖို႕ပါ။

လ်ဳိ႕၀ွက္ ေနာက္ေယာင္ခံလိုက္တာကေတာ့ သင့္အဆက္အသြယ္ေတြအားလံုးကို ေျခရာခံဖို႕ပါပဲ။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ဒီလိုလုပ္ရင္ ကား (၃) စီး (၄) စီး၊ လူ (၁၀) ေယာက္မွ (၁၂) ေယာက္ သံုးတတ္ပါတယ္။ လမ္းေလွ်ာက္ ေနသည္ပဲျဖစ္ေစ၊ ဘတ္စ္ကားေပၚမွာပဲျဖစ္ေစ၊ သင့္အရိပ္ဟာ သင့္ေနာက္ေရာ ေရွ႕မွာပါရွိပါတယ္။ ေျဗာင္ အေႏွာက္အယွက္ေပးတာက ေၾကာက္ရြံ႕ေနေစဖို႕နဲ႕ သင့္စိတ္ဓါတ္ကို ဖ်က္ဆီးဖို႕ပဲ။

ေျမေအာက္လုပ္ငန္းကို သမားရိုးက် ပံုေသ လုပ္ေနတာဟာ အက်ဳိးရွိသလိုပဲ အႏၱရာယ္လည္း ရွိပါတယ္။ အလုပ္ဒဏ္ကို ခံႏုိင္ရည္ရွိေစတယ္။ စိတ္ဖိစီးမႈကို ေလ်ာ့က်ေစၿပီး၊ အႏၱရာယ္ကို ရင္ဆိုင္ဖို႕ စိတ္ဓါတ္အရ အသင့္ ျဖစ္ေစတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ အၿမဲတမ္း ႏိုးႏိုးၾကားၾကားျဖစ္ေအာင္ ေနေနရတာေၾကာင့္ လူကို ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္လာ ေစတယ္။

က်ေနာ္တို႕မွာ အျငင္းပြားမႈတခုရွိတယ္။ အဲဒါက အေရးႀကီးတဲ့ ေျမေအာက္ေခါင္းေဆာင္ေတြကိုပဲ ပုလိပ္က ေနာက္ေယာင္ခံလိုက္တာ။ ေအာက္ေျခက ဘာအႏၱရာယ္မွ မရွိပါဘူးဆိုတဲ့ အျမင္ပဲ။ သင္ဟာ အခ်ိန္မေ႐ြး၊ ေနရာမေ႐ြး ေနာက္ေယာင္ခံ လိုက္ခံရႏိုင္တယ္ဆိုတာကို သတိမေမ့မွသာ သင့္လံုၿခံဳေရးဟာ စိတ္ခ်ရလိမ့္မယ္။

ေနာက္ေယာင္ခံအလိုက္ခံရၿပီဆိုတာနဲ႕ သင္ ပထမဆံုး လုပ္ရမယ့္အလုပ္က အဲဒီ အၿမီးကို ခါခ်ပစ္လိုက္ဖို႕ပဲ။ သဘာ၀က်က်လုပ္ႏုိင္ေလ ေကာင္းေလပဲ။ ေနာက္ေယာင္ခံ အလိုက္ခံေနရၿပီဆိုတာကို သင္ သိတဲ့အေၾကာင္း သူတို႕ မသိပါေစနဲ႕။

ဒီနည္းနဲ႕မရရင္ လွည့္ဖ်ားတဲ့နည္းကိုသံုးပါ။ ဂိတ္ေပါက္ေတြအမ်ားႀကီးရွိတဲ့၀န္းထဲ ၀င္သြားပါ။ အေပါက္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတဲ့ ႐ႈတ္ေထြးတဲ့စႀကၤန္ေတြရွိတဲ့ အေဆာက္အဦထဲ ၀င္သြားပါ။ တံတားေပၚက ျဖတ္ေျပးပါ။ ဘတ္စ္ကားကို အဆင့္ဆင့္ ေျပာင္းစီးပါ။
(ဒီအခ်ိန္မွာ) သင့္ရဲ႕ပထမဆံုးအေတြးက ဒီလိုျဖစ္သင့္တယ္။ “ငါကေတာ့အဖမ္း ခံရေတာ့မယ္ (ဘယ္ေလာက္ ၾကာမယ္ဆိုတာ ဘယ္သူမွမသိႏိုင္)။ ဒါေပမယ့္ ဒီအစဟာ ငါ့မွာပဲအဆံုးသတ္ရမယ္” ပုလိပ္ကို ဘယ္ေနရာကိုမွ ေခၚသြားၿပီး ျပမိတာမ်ဳိးမျဖစ္ပါေစနဲ႕။ ကားကို တေနရာမွာရပ္ထားခဲ့ရင္ သြားျပန္ယူဖို႕ မႀိကိဳးစားပါနဲ႕။ သင့္ဓါတ္ပံု ပုလိပ္ထံမွာ ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သင္ဘယ္သူလဲဆိုတာကိုေတာ့ သူတို႕မသိပါေစနဲ႕။ သင့္ဓါတ္ပံုဟာ ပိုလန္လူမ်ဳိး (၃၆) သန္းထဲက မ်က္ႏွာတခုမွ်သာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သင့္ကားနံပတ္ကေတာ့ သင္ဘယ္သူလဲဆိုတာ ေျပာျပလိမ့္မယ္။

အိုး The pot
(ပုလိပ္ဆင္တဲ့ ေထာင္ေခ်ာက္) (A trap the police set)
ပုလိပ္က ေျမေအာက္လုပ္ငန္းသံုး လ်ဳိ႕၀ွက္အိမ္ (သို႕)႐ံုးကို ေတြ႕ၿပီဆိုတာနဲ႕ ေထာင္ေခ်ာက္ ဆင္ထားလိုက္ လိမ့္မယ္။ ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ အိမ္ေရွ႕က ထိုင္ေစာင့္ေနၿပီး။ တံခါးလာေခါက္သူ ဘယ္သူ႕ကိုမဆို ဖမ္းလိမ့္မယ္။

ဒီလို မႏွစ္မ်ိဳ႕ဖြယ္ အလန္႕တၾကားျဖစ္ရမႈကို ေရွာင္ရွားဖို႕ ႐ိုးရွင္းတဲ့၊ မသိသာတဲ့၊ အခ်က္ေပးစနစ္ သံုးၿပီး၊ တစံုတခုျဖစ္ေနၿပီဆိုတာကို အျခားသူေတြကို အလြယ္တကူ သတိ ေပးႏုိင္ပါတယ္။ အိမ္ရွိရာကို ခ်ဥ္းကပ္လာတာနဲ႕ ၀င္းထဲမွာျဖစ္ေစ၊ အ၀င္၀မွာျဖစ္ေစ၊ အိမ္ တံခါး၀မွာျဖစ္ေစ၊ တခုခုနဲ႕အခ်က္ျပၿပီး သတိေပးႏုိင္ပါတယ္။ အိမ္ဟာ အားလံုးကို တံခါးဖြင့္ထားတယ္ဆိုရင္ အဲဒီထဲမွာ ပုလိပ္လည္းပါတယ္ဆိုတာ မေမ့ပါနဲ႕။

စီးနင္းျခင္း Busted
ရန္သူကစီးနင္းမႈကို သင္ မေမွ်ာ္လင့္ဆံုး အခ်ိန္မွာ လုပ္ေလ့ရွိတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ ကြန္ျမဴနစ္ေတြရဲ႕ လူဖမ္းစာရင္းမွာ ငါဟာ ပထမဆံုးလည္းမဟုတ္၊ ေနာက္ဆံုးလည္းမဟုတ္ဆိုတာ သင့္ကိုယ္သင္ သတိေပးေနဖို႕ပါပဲ။ Alexander Solzenicsyn အဲလက္ဇင္းဒါး ဆိုဇင္နစ္ဇင္ ရဲ႕ “The Gulag Archipelago” ကို ၾကည့္ပါ။

အဖမ္းခံရရင္ ဘယ္ေလာက္ပဲယုတၱိမရွိတဲ့ ႐ူးသြပ္တဲ့ဟာျဖစ္ပါေစ၊ အခင္းျဖစ္ခ်ိန္က သင္ဘယ္မွာ ရွိေနတယ္ဆိုတာ သက္ေသျပဖို႕ အဆင္သင့္လုပ္ထားပါ။ သေဘာတရား အေနနဲ႕ေတာ့ ပုလိပ္နဲ႕ ဆက္ဆံတဲ့အခါ အေကာင္းဆံုးက ဆိတ္ဆိတ္ေနဖို႕ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ တခါတရံေတာ့ သူတို႕ကို တစံုတခုေျပာလိုက္တာ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ပုလိပ္က သင္ဘယ္သူလဲဆိုတာနဲ႕ သူတို႕ရွာေတြ႕တဲ့ပစၥည္း ဘာဆိုတာ သိခ်င္မွသိမယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမွာ သူတို႕ ဖမ္းမိသူဟာ တကယ့္ ေျမေအာက္ ေတာ္လွန္ေရးသမားတေယာက္ပါလား ဆိုတာ ဘယ္လိုနည္းနဲ႕မွ သိမသြားပါေစနဲ႕။

ဖမ္းမိၿပီး သင္ဟာ သူတို႕ကို ဒူးေထာက္မည့္သူ မဟုတ္မွန္းသိတာနဲ႕ ႂကြက္ေတြက သင့္ကို စိတၱေဗဒအရ ဖိအားေပးတာကို ရပ္လိုက္လိမ့္မယ္။ အက်ဥ္းသားဆီက သူတို႕လိုခ်င္တာ ညႇစ္ထုတ္လို႕ မရဘူးဆိုတာ သိတာနဲ႕ ညႇဥ္းပမ္းတာကို ရပ္လိုက္လိမ့္မယ္။ သံႏၷိ႒ာန္ပိုင္းျဖတ္ခ်က္ရွိၿပီး၊ ဘာမွ်မေျပာပဲ ေရငံုႏႈတ္ပိတ္ေနခဲ့တဲ့သူေတြရဲ႕ စာရင္းရွည္ႀကီး အတိတ္ကအေတြ႕အႀကံဳအရ ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီလို လူေတြကို ေဖာ္ေကာင္လုပ္သူ ေတြထက္ေတာင္ ေစာေစာလႊတ္္လိုက္တာကို ႀကံဳဖူးပါတယ္။

အက်ဥ္းေထာင္ထဲေရာက္ၿပီဆိုတာနဲ႕ ျပင္ပက ဘ၀ကို ေမ့ပစ္လိုက္ပါ။ ဒီအရာေတြ အားလံုးကို သင္ဆံုး႐ံႈးခဲ့ၿပီ။ အက်ဥ္းေထာင္ထဲေရာက္တာနဲ႕ သင့္ဂုဏ္သိကၡာနဲ႕ လူသားသဘာ၀အေပၚ သင့္ယံုၾကည္ခ်က္ကို စစ္ေဆးတဲ့ အခက္ခဲဆံုး စာေမးပြဲစပါၿပီ။

အက်ဥ္းေထာင္တြင္းဘ၀ Prison life
လူသားအားလံုးနဲ႕ အဆက္ျဖတ္ခံထားရၿပီး၊ အျခား အက်ဥ္းသားတဦးတေလနဲ႕ စကားေလးေျပာမိ႐ံုနဲ႕ အျပစ္ေပးခံရတဲ့ အက်ဥ္းခန္းေလးထဲမွာ တေယာက္ထဲ အထီးက်န္ ေနရရင္ေတာင္မွ အက်ဥ္းေထာင္၀ါဒါေတြရဲ႕ ဦးေႏွာက္ေဆးမခံရေအာင္နဲ႕ မိမိရဲ႕ဂုဏ္သိကၡာကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ဖို႕ နည္းလမ္းေတြ ရွိပါတယ္။ အင္အားကို မိမိရဲ႕ မွတ္ဉာဏ္ထဲမွာ ရွာေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ လြတ္ေျမာက္ေရးတိုက္ပြဲကို ဆက္လက္ဆင္ႏႊဲေနတဲ့ ရဲေဘာ္မ်ားအေပၚ ယံုၾကည္စိတ္ထားပါ။

ေနာက္တခုက အက်ဥ္းေထာင္တံခါး၀ကို ျဖတ္ၿပီး၀င္လိုက္တာနဲ႕ အရာရာ နိဂံုးခ်ဳပ္သြားၿပီလို႕ မစဥ္းစားပါနဲ႕။ အရာရာဟာ ခုမွအသစ္စတာပါ။ အခုထိေတာ့ ဒီအယူအဆႏွစ္ခုစလံုးက မွန္ဆဲပါပဲ။ ဘ၀မွာ ေလ့လာသင္ယူခဲ့ရတဲ့ အျခား အရာေတြလုိပဲ၊ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း ဘယ္လိုရွင္သန္ေအာင္ေနထိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အရာဟာလည္း သင္ယူရမယ့္ အရာတခုပဲ။ သင္ ျပင္ပမွာ သိခဲ့တဲ့သူတဦးဟာ အလုပ္မွာေသာ္လည္းေကာင္း၊ လူမႈေရးအရလည္းေကာင္း၊ တိုက္ပြဲအတြင္းမွာ ေသာ္လည္းေကာင္း အေတာ္ဆံုးရဲေဘာ္တဦး ျဖစ္ခဲ့ေပမယ့္ ေထာင္တြင္းေရာက္တဲ့အခါ အလြန္ ပ်င္းစရာေကာင္းတဲ့ အခန္းေဖၚျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနလိမ့္မယ္။
အက်ဥ္းေထာင္ဆိုတာ လူ႕ေလာကအငယ္စားေလးပါပဲ။ အက်ဥ္းေထာင္တြင္းဘ၀က အက်ဥ္းသားတိုင္းကို စိတ္ခံစားမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႕၊ ပရိယာယ္ရွိဖို႕၊ အလြန္အကၽြံ မျဖစ္ဖို႕၊ မိမိကိုယ္မိမိ ခ်ဳပ္တည္းႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ ေတာင္းဆိုေနမယ္။ ဒါမွ စိတ္ခံစားမႈ လွ်ံထြက္ၿပီး၊ ေရဆူမွတ္မေရာက္မွာ။ ၿငိမ္ၿငိမ္ေလးထိုင္တတ္ဖို႕နဲ႕၊ ကိုယ့္ ပုဂၢလိက ခံစားမႈက အျခားသူေတြကို အေႏွာက္အယွက္မျဖစ္ဖို႕ သင္ယူရမယ္။ ေန႕စဥ္ အခ်ိန္ဇယားဆြဲၿပီး အဲဒီအတိုင္း လိုက္နာရမယ္။

မိမိအတြင္းစိတ္ကို တည္ၿငိမ္ေအာင္ ထိမ္းထားႏုိင္ဖို႕၊ တံတိုင္းျခားထားႏုိင္ဖို႕၊ အေရးႀကီးတယ္။ ဒါမွ အက်ဥ္းေထာင္ရဲ႕ စည္းကမ္းေတြကို ေက်ာ္လႊားရင္ဆိုင္ႏုိင္မွာ။ ေထာင္ထဲမွာ ဘယ္သူ႕ကိုမွ မယံုရပါလားဆိုတဲ့ အမွန္တရားကိုလည္း ရင္ဆိုင္နားလည္ႏုိင္လာလိမ့္မယ္။ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း စိတ္ဖိစီးမႈကိုေျပေစဖို႕ဆိုၿပီး မိမိခံစားခ်က္ကို ဖြင့္ျပမယ့္စာမ်ဳိး မိသားစုဆီ မေရးပါနဲ႕။ အလားတူပဲ တစံုတဦးရဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႕အခက္အခဲကို စိုးရိမ္ပူပန္ေၾကာင္းဆိုတဲ့ စာမ်ဳိးလည္း မေရးပါနဲ႕။ သင့္စာေတြကို အက်ဥ္းေထာင္ဆင္ဆာအဖြဲ႕ကသာ ဖတ္ေနတာမဟုတ္ဘူး။ သင့္အမႈစစ္ ပုလိပ္ စံုေထာက္ကလည္း ဖတ္ေနတယ္ဆိုတာ မေမ့ပါနဲ႕။ သင့္ကို ဘယ္လိုက်ဳိးသြားေအာင္ လုပ္ရမယ္ဆိုတာရွာဖို႕က သူ႕အလုပ္ပဲ။


The Little Conspirator ပုန္ကန္သူေလး၊ အပိုင္း ၃/၄။

နာက်င္ျခင္း Pain
လူေတြဟာသူတို႕ဘ၀မွာ အေၾကာက္ဆံုး ႏွစ္ခုပဲရွိတယ္။ တခုက နာက်င္ျခင္းနဲ႕ ထြက္ေပါက္မဲ့သြားျခင္းတို႕ပဲ။ ဒီႏွစ္ခုလံုးဟာ အထီးက်န္ျဖစ္ျခင္းကလာတာ။ လူလူခ်င္း ဆက္ဆံေရးကို ဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္တဲ့အရာပဲ။ ႐ိုး႐ွင္းတဲ့ ခႏၶာကိုယ္ နာက်င္မႈကို အလြယ္တကူ စဥ္းစားၾကည့္လို႕ရႏိုင္တယ္။ ဒါကို လူတိုင္းႀကံဳဖူးပါတယ္။ အ႐ိုးက်ဳိးတုန္းကျဖစ္ျဖစ္၊ သြားစိုက္ ဆရာ၀န္ဆီတုန္းကျဖစ္ျဖစ္၊ ခြဲစိတ္ခံရတံုးကျဖစ္ျဖစ္ ႀကံဳဖူးၾကတာပဲ။

အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာႀကံဳရတဲ့ နာက်င္ျခင္းက ဒါနဲ႕ ျခားနားတယ္။ နာက်င္ျခင္း ပထမတမ်ဳိးက ကိုယ္ကမစိုးပိုင္တဲ့၊ မတားဆီးႏိုင္တဲ့၊ ကံၾကမၼာကေပးတဲ့နာက်င္ျခင္း။ ဒုတိယတမ်ဳိးျဖစ္တဲ့ အျပစ္ေပးခံရျခင္း၊ ႐ိုက္ႏွက္ခံရျခင္း၊ ညႇဥ္းပန္းခံရျခင္း၊ လူ႕သိကၡာ ညႇိဳးႏြမ္းေအာင္လုပ္ခံရျခင္း (ဘာလုပ္လို႕ ဘာကိုင္ရမွန္းမသိေအာင္ ဘာျဖစ္ေနမွန္း မသိေတာ့ေအာင္) ထြက္ေပါက္မဲ့သြားျခင္း… စတဲ့ ေထာင္ထဲမွာ ႀကံဳေတြ႕ရတဲ့ နာက်င္ျခင္းကေတာ့ လြတ္လပ္စြာ (မိမိဖာသာ) ေရြးခ်ယ္ခဲ့တဲ့အရာျဖစ္တယ္။ လူတေယာက္ဟာ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ သူခံစားေနရတဲ့ နာက်င္ျခင္းကို သက္သာေအာင္ ေဖာ္ဖို႕ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ရင္ ဒါဟာ အသိရွိစြာ ဆံုးျဖတ္တာပဲ။ သူလုပ္စရာလိုတာက သိသမွ်ကို အသာေလး ေဖာ္ေျပာလိုက္ဖို႕ပါပဲ။

လူမဆန္စြာ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ခံရတဲ့အခါ၊ လက္သဲခြံအခြါခံရတဲ့အခါ ဘယ္သူမဆို ဦးက်ဳိးသြားႏုိင္ပါတယ္။ ဒီလို က်ဳိးသြားသူကို က႐ုဏာတရားေၾကာင့္ပင္ ဆိုေစဦးေတာ့ ခြင့္လႊတ္္ပါတယ္လို႕ အလြယ္တကူ မေျပာသင့္ဘူး။ ကံဆိုးခ်င္ေတာ့ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္အရာရွိက ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း စကားေျပာၿပီဆိုရင္ ကိုယ္သိသမွ် အကုန္အန္ခ်တဲ့ သူကလည္း အမ်ားသား။ ဒီလူေတြဟာ လႈပ္ရွားမႈကို သစၥာေဖာက္႐ံုသာမဟုတ္၊ မိမိကိုယ္မိမိနဲ႕ မိမိရဲ႕ယံုၾကည္ခ်က္ကိုပါ သစၥာ ေဖာက္ၾကသူေတြျဖစ္တယ္။

ဒီလိုလူမ်ဳိးဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ သူတို႕လုပ္ခဲ့သမွ်မွန္ေၾကာင္း ဆင္ေျခလဲတတ္ၾကတယ္။ “က်ေနာ့္မွာ မိန္းမနဲ႕ ကေလးေတြနဲ႕ဗ်ာ” လို႕ ေျပာေကာင္းေျပာလိမ့္မယ္။ ဒီအလုပ္ကိုမလုပ္ခင္ကတည္းက ဒီလိုျဖစ္လာႏိုင္တယ္ဆိုတာ သူသိၿပီးသား။ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈမွာ ျပည္သူခ်င္း ေသြးစည္းခ်စ္ၾကည္ေရးလုပ္ရတယ္ဆိုတာ ခင္ဗ်ားလို မိန္းမေတြ၊ ကေလးေတြရွိတဲ့သူေတြနဲ႕ လုပ္ရတာပါ။

ဆိုဗီယက္ပံုစံသြင္းျခင္းကို ဆန္႕က်င္ျခင္း Fighting Sovietization
ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္တယ္ဆိုတာ ျဖစ္ႏုိင္သမွ် အက်ယ္ျပန္႕ဆံုးေျပာရရင္ ဆိုဗီယက္ယဥ္ေက်းမႈကို ဆန္႕က်င္တာျဖစ္တယ္။ အေရွ႕ (ဥေရာပ)မွာ လူတိုင္းဟာ အတိုင္းအတာတခုထိ ဆိုဗီယက္ပံုစံ အသြင္းခံထားရတာပဲ။ ဘယ္သူက ျမန္ျမန္အသြင္းခံရတယ္၊ ဘယ္သူက ေႏွးတယ္ဆိုတာပဲ ျပႆနာရွိတယ္။

Bolshevism ေဘာ္ရွီဗစ္၀ါဒ က ကင္းစင္ေစခ်င္ရင္ ဉာဏ္ပညာရွိရမယ္။ ဖန္တီးႏုိင္စြမ္း ရွိရမယ္။ ေျပာင္းလဲေနတဲ့ အေျခအေနနဲ႕အညီ တုန္႕ျပန္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္စြမ္းရွိရမယ္။ ဆိုဗီယက္၀ါဒကို သစၥာေဖာက္ရမယ္။ (J. Kachersarbi ၏ From White to Red Czarism “အျဖဴေရာင္ဇာစနစ္မွ အနီေရာင္ဇာစနစ္ သို႕” ကိုၾကည့္ပါ။)

ရန္သူကို ေလွ်ာ့မတြက္ပါနဲ႕။ သူတို႕ရဲ႕ ေရွး႐ိုးက်ျခင္းနဲ႕ရက္စက္မႈက သူတို႕ရဲ႕႐ူးသြပ္မိုက္မဲမႈကိုျပတာမဟုတ္ဘူး။ ပိုလိန္လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္တပ္ဖြဲ႕ UB ဟာ ဆိုဗီယက္ KGB ရဲ႕ ညီငယ္ပါ။ ကြန္ျမဴနစ္ ဗ်ဴ႐ိုကရက္ယႏၱယားဟာ အားနည္းခ်က္နဲ႕ အားသာခ်က္ႏွစ္ရပ္လံုးရဲ႕ ဗဟိုခ်က္မပဲ။

က်ေနာ္တို႕က တီထြင္ဖန္တီးႏုိင္သူမ်ားျဖစ္ရင္ ယဥ္ေက်းမႈနယ္ပယ္မွာ ဒီအရာေတြကို ေက်ာ္လႊားႏုိင္ပါတယ္။ ပုန္ကန္ဖို႕အတြက္ နည္းလမ္းသစ္ေတြကို အၿမဲရွာေနရမယ္။ အနီေတြကို အလစ္အငိုက္မွာ ၿခံဳခိုတိုက္ရမယ္။ သူတို႕ကို ပညာသံုးၿပီး ရင္ဆိုင္ႏုိင္ပါတယ္။
ဒါမ်ဳိးကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးဇာ႐ူဇဲစကီးနဲ႕ ပိုလန္ျပည္သူေတြရဲ႕ တိုက္ပြဲအမွာ တစံုတဦးက သပ္သပ္ရပ္ရပ္ လုပ္သြားဖူးပါတယ္။ သူက ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕ကို ဖိႏွိပ္တာေတြရပ္ဖို႕ အမိန္႕အတုေတြ ထုတ္ခဲ့တယ္။ ႀကီးမားလွတဲ့ ဆိုဗီယက္ယႏၱယားႀကီးကို သဲမႈန္ေလးတပြင့္က ရပ္သြားေအာင္ လုပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။

ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း Fear
ပိုလန္ျပည္နဲ႕ ဇာ႐ူဇဲစကီးတို႕အၾကား ဆင္ႏႊဲေနတဲ့စစ္ပြဲမွာျပခဲ့တာကေတာ ့‘ေသြးစည္းေရး’ တံဆိပ္ကို ထိုးထားဖို႕နဲ႕ တျခားသူမ်ားနဲ႕ အမွန္တကယ္ ခ်စ္ၾကည္ဖို႕လိုေၾကာင္း ပါပဲ။ တစံုတေယာက္က သင့္အား သူ႕အိမ္ကို ခ်ကြက္ေသအျဖစ္သံုးဖို႕ေျပာတဲ့ တခ်ိန္တည္း “ဘယ္ေလာက္ၾကာမွာလဲ” လို႕ ေမးလိမ့္မယ္။ ဒါဆိုရင္ သူဟာ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္း စိတ္ဓါတ္ပ်က္ျပားစ ျပဳလာေတာ့မယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေနၿပီ။

နည္းနည္းေလးၾကာလာတာနဲ႕ က်ေနာ့္အိမ္ေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ခံေနရၿပီ။ က်ေနာ့္ အိမ္နားမွာလည္း မသကၤာစရာလူေတြ အမ်ားႀကီးပဲလို႕ တီးတိုးတီးတိုး ေျပာေတာ့မယ္။ ဒီလိုလူမ်ဳိးက “က်ေနာ္ေတာ့ ေၾကာက္ေနၿပီဗ်ာ။ ဆက္မလုပ္ခ်င္ေတာ့ဘူး” လို႕ေျဗာင္ ေျပာမွာမဟုတ္ဘူး။ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းကိုလုပ္ဖို႕ ေၾကာက္ဒူးတုန္ေနတဲ့ ဒီလိုလူမ်ဳိးက သူ႕ သူရဲဲေဘာေၾကာင္မႈကို ဖံုးကြယ္ဖို႕ သူမ်ားကိုအျပစ္ေျပာလိမ့္မယ္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြ ကို ‘သူခိုး-ပုလိပ္’ ကစားေနၾကတာလုိ႕ စြပ္စြဲလိမ့္မယ္။ ေနာက္တမ်ဳိးက ဒီလူေတြဟာ ေအးေအးေဆးေဆးထိုင္ၿပီး၊ တခုလံုး အေျခအေနကို အကဲျဖတ္ဖို႕အခ်ိန္ကေလးေတာင္ မရွိၾကဘူး။ ဒါမွ မဟုတ္လည္း ဒီလူေတြဟာ တညလံုးထိုင္ စကားေျပာၿပီး၊ ပုလိပ္လာဖမ္းမွာကို ထိုင္ေစာင့္ေနၾကတာလို႕ ေျပာလိမ့္မယ္။

ဒီလို တ၀က္တပ်က္ မ်ဳိးခ်စ္ေတြဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ပါရမီရွင္ အညြန္႕အဖူးေလးေတြကို ထိန္းသိမ္းထားဖို႕ လိုတယ္လို႕ မေျပာင္းမလဲ အေလးေပးေျပာလိမ့္မယ္။ သူတို႕ကိုယ္ သူတို႕လည္း ဒီအစုထဲကလို႕ထင္ၿပီး အနာဂတ္မွာ အဖႏုိင္ငံေတာ္ဟာ သူတို႕မရွိပဲ မရွင္သန္ႏုိင္ဘူးလို႕ ျမင္ၾကလိမ့္မယ္။ သူတို႕ကေျပာၾကလိမ့္မယ္.. အသင့္ေတာ္ဆံုး တိုက္ပြဲပံုစံက မျမင္ႏုိင္တဲ့ စိတ္ဓါတ္ေရးအရ ခုခံကာကြယ္မႈ…လို႕။ (ဆိုလိုတာက တိုင္းျပည္ရဲ႕ အညြန္႕အဖူးေလးေတြကို ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ဖို႕ပါပဲ။) ဒါမွမဟုတ္ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းရဲ႕ လိမ္လည္လွည့္ဖ်ားမႈေတြဟာ က်င့္၀တ္အရၾကည့္ရင္ ရန္သူလို႕ ျမင္လိမ့္မယ္။ လူတိုင္းဟာ ခုလို ေၾကာက္ရြံ႕မႈေတြကို တန္ျပန္ဖို႕ အသင့္ျဖစ္ထားၾကရမယ္။ ဒီ ေၾကာက္ရြံ႕မႈက ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ျဖစ္လာတာပါ။

တေယာက္ေယာက္က အစိုးရနဲ႕ေပါင္းသြားတဲ့ ႏုိင္ငံေရးျပည့္တန္ဆာအလိုေတာ္ရိတေယာက္ကို ေခါင္းတံုးရိတ္ ပစ္မယ္လို႕ ဟန္ေဆာင္ပန္ေဆာင္ ရက္သတၱပတ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေျပာလာရင္ မယံုပါနဲ၊ တဖက္က သူကလည္း အၾကမ္း ဖက္တာကို ဘုရားသခင္က မႀကိဳက္ဘူးလို႕ေျပာခ်င္ေနတာပါ။ ကက္သလစ္ ဘာသာ၀င္ေကာင္း တေယာက္အေနနဲ႕ သူ ဒါမ်ဳိး မလုပ္ႏုိင္ဘူးတဲ့။
တကယ့္ ပုန္ကန္သူစစ္စစ္ေတြဟာ ထိတ္လန္႕ေၾကာက္ရြံ႕မႈကို ႀကံဳခဲ့ဖူးခဲ့ၾကတာ ခ်ည္းပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ေၾကာက္ရြံ႕မႈကို ဖံုးကြယ္ဖို႕ထက္ အျခားသူေတြနဲ႕ ေသြးစည္းညီညြတ္မႈကို တည္ေဆာက္ၿပီး၊ ေၾကာက္ရြံ႕မႈကို ေက်ာ္လႊား ႏိုင္ဖို႕ႀကိဳးစားၾကတယ္။
ေျမေအာက္လုပ္ငန္းမွာ ေၾကာက္စရာေကာင္းတာက သူရဲေဘာေၾကာင္သူေတြ မဟုတ္ဘူး။ အေၾကာက္အလန္႕ မရွိတဲ့သူေတြ။ ေတာ္ေသးတာေပါ့ ဒီလိုလူမ်ဳိးကလည္း သိပ္ မမ်ားလို႕။

အခ်က္ျပမ်ား Signals
(အခ်က္ျပကို ပို႕ပါ။ ညံသံကို မပို႕ပါနဲ႕) (Send signals, not noises)
အေရးႀကီးတာက သင္ဘာလုပ္ႏုိင္တယ္ဆိုတာ တတ္ႏိုင္သမွ် ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သတ္မွတ္ ထားဖို႕ပါပဲ။ ဦး‘က’၊ ဦး‘ခ’၊ ဦး‘ဂ’တို႕နဲ႕ စကားေျပာေနရင္း သူတို႕ထဲမွာ ဘယ္သူက အႀကီးအကဲဆိုတာ၊ ဘယ္သူက ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာ၊ သူတို႕ဖာသာသူတို႕ မဆံုးျဖတ္ႏုိင္ဘူးဆိုတာသိလာရင္ ဘာမွဆက္မလုပ္တာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိး မွာေတာ့ ‘ကိုယ္မသိတာကို မေဖာ္ႏုိင္’ ဆိုတဲ့ ဥပေဒသကို လိုက္နာရင္ မွားလိမ့္မယ္။ ဒီလိုလုပ္ရင္ နားလည္မႈ လြဲမွားတဲ့ အႏၱရာယ္ရွိတယ္။ သင့္ကိုသင္ေရာ အျခားသူမ်ားကိုပါ လွည့္ဖ်ားရာေရာက္လိမ့္မယ္။ ေလထဲမွာ တိုက္အိမ္ မေဆာက္ပါနဲ႕။ Kazimierz Brandy ရဲ႕ Rondo ကိုၾကည့္ပါ။
ေနာက္ျပႆနာတခုက လံုၿခံဳေရးအေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ သတင္းလိုမဟုတ္ပဲ ညံသံေတြ ပို႕မိတာပါပဲ။ သတင္းေတြဟာ တိုရမယ္၊ ဇေ၀ဇ၀ါမျဖစ္ေစရဘူး။ အထူးသျဖင့္ လံုၿခံဳေရးနဲ႕ဆိုင္ရင္ေပါ့။ ဒီလိုမဟုတ္ရင္ ဒီသတင္းေတြကို ရွင္းေအာင္လုပ္ေနရတာ အခ်ိန္နဲ႕ဂြင္းဆက္ေတြ ကုန္လိမ့္မယ္။

ဥပမာ..“လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္အဖြဲ႕က ဦး‘က’အေၾကာင္း အကုန္သိေနသည္” ဆိုတဲ့သတင္းမ်ဳိးဟာ တန္ဖိုးမရွိပါဘူး။ ဘာကိုမွ ေျပာမျပႏုိင္ပါဘူး။ ဦး‘က’ အတြက္သာ အလုပ္လုပ္ရတာ ပိုအခက္အခဲ ေတြ႕ေစပါလိမ့္မယ္။

စိတၱဇမ်ား Manias
က်ဳိးေၾကာင္းမဆီေလ်ာ္တဲ့ ေၾကာက္ရြံ႕မႈပံုစံမ်ဳိးစံုကို တနည္းအားျဖင့္ စိတၱဇေတြကို ေျမေအာက္လုပ္ငန္း သက္တမ္းမွာ ႀကံဳရတတ္ပါတယ္။ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ရဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ခံရတာကို ေၾကာက္တာရယ္။ အထင္ႀကီးလြန္း တာရယ္တို႕က ေပၚလာတဲ့ အ၀ိုင္းခံေနရၿပီလို႕ထင္တဲ့(မလုံၿခံဳတဲ့) စိတ္ဟာ စိတၱဇပါပဲ။ အလားတူ ေၾကာက္စရာေကာင္း တဲ့ေနာက္စိတၱဇက ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းခံရမွာကို ေၾကာက္တဲ့စိတ္ပါ။ ဒါလည္း အခုလို အစမ္းသပ္ခံေနရတဲ့ ကာလမ်ဳိးမွာ နားလည္ႏုိင္ပါတယ္။

အလားတူ ႀကံဳရတတ္တဲ့ ေနာက္အစြဲက အရာအားလံုးကို ရန္စတာလို႕ခ်ည္း ျမင္ေနတာပါ။ ေထာင္ထဲမွာမရွိပဲ အျပင္မွာလြတ္ေနတဲ့သူမွန္သမွ်ကို အာဏာရွင္ေတြက မဖမ္းခ်င္လို႕လႊတ္္ထားတာလို႕ ျမင္တယ္။ ဒီလိုေၾကာက္ရြံ႕မႈမ်ဳိးဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ‘သင္း’ ပစ္တာနဲ႕ အတူတူပဲ။ ဒီလိုျဖစ္ရင္ ပုလိပ္အကူအညီေတာင္မလိုပဲ က်ေနာ္တို႕အလုပ္ကို ဖ်က္ဆီး တတ္တယ္။
အလြန္ႀကီးက်ယ္တဲ့ ပုန္ကန္မႈသေဘာတရားေတြဟာ အမွန္တရားကိုပံုပ်က္ပန္း ပ်က္ျဖစ္ေအာင္လုပ္ထားၾကၿပီး ဒါေတြကို စိတၱဇေတြလို႕ အမည္ေပးသင့္တယ္။ ဒါမ်ဳိးဟာ နယ္ခ်ဲ႕ေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏုိင္ငံတကာ ကြန္ျမဴနစ္ေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ညီအကိုေတာ္ဂိုဏ္းသား ေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဂ်ဴးေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္ လုပ္တဲ့ပုန္ကန္မႈ အကုန္အက်ံဳး၀င္တယ္။ ဆိုဗီယက္ေတြက ပိုလန္လူမ်ဳိးေတြကို တေယာက္နဲ႕တေယာက္ သတ္ေစခ်င္ေနၾကတာ။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီကို လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ကပဲ ေနာင္မွာ အေလွ်ာ့ေပးေစ့စပ္လို႕ရေအာင္ ေလ်ာ့လ်ဲလ်ဲေလး လုပ္ခိုင္းတာ။ ဒီလိုပဲ စစ္တပ္ကလည္း ဘာညာဆိုၿပီးေျပာတဲ့ ရန္စမႈ သေဘာတရားအားလံုးဟာ အတူတူပဲ။ အမွန္တရားနဲ႕ကင္းကြာတဲ့ အစြဲေတြခ်ည္းပဲ။

ဒီ ပုန္ကန္မႈနဲ႕ ရန္စမႈစိတၱဇေတြဟာ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တဲ့အရာကို မလုပ္တာမွန္တယ္လို႕ ထင္လာေစတယ္။ “က်ေနာ္တို႕လုပ္သမွ် ကြန္ျမဴနစ္ေတြ အက်ဳိးရွိဖို႕ခ်ည္းျဖစ္ေနေတာ့ ဘာလို႕ လုပ္ေနဦးမွာလဲဗ်ာ” ဆိုတာမ်ဳိးေပါ့။ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းခံရမွာကိုေၾကာက္တဲ့ စိတၱဇကေတာ့ ပိုၿပီးအခံရခက္တယ္။ ဒီလိုလူမ်ဳိးဟာ သူ႕အဖို႕ေနရာတကာမွာ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ခ်ည္းပဲျဖစ္ေနၿပီး၊ တေျပးထဲေျပးေနရလို႕ပဲ။

သိဖုိ႕လိုသည္ Need to know
အတင္းအဖ်င္းေျပာတဲ့ အိမ္နီးခ်င္းဟာ ပုလိပ္သတင္းေပးထက္ ပိုအႏၱရာယ္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ ဆို႐ိုးစကားေဟာင္း ရွိတယ္။ အတင္းအဖ်င္းဆိုတာမ်ဳိးကလည္း သူေျပာသမွ်အတြက္ ဘာမွတာ၀န္ယူစရာ မလိုပဲကိုး။ အက်ဳိးဆက္အေနနဲ႕ ေျပာရရင္ အျမင္ဖလွယ္တဲ့အခါ သင့္ကလာပ္စည္းရဲ႕ဖြဲ႕စည္းပံုနဲ႕ ဘာလုပ္ေနတယ္ဆိုတာေတြကို မေျပာမိပါေစနဲ႕။ ဘယ္လို အေၾကာင္းေၾကာင့္နဲ႕မွ နာမည္ေတြ၊ လိပ္စာေတြကို မေျပာပါနဲ႕။ အေရးႀကီးဆံုးက အရင္းႏွီးဆံုးမိတ္ေဆြ မဟုတ္တဲ့သူေတြနဲ႕ အာမေခ်ာင္ပါနဲ႕။

ဆို႐ိုးစကားသစ္ကေတာ့ အေကာင္းဆံုးေျမေအာက္ရဲေဘာ္ပင္လွ်င္ ေရခဲေသတၱာလိုပဲ တခါတရံေတာ့ ေရခဲ အရည္ေဖ်ာ္ေပးဖို႕လိုတယ္တဲ့။ လူတိုင္းဟာ တေယာက္ေယာက္ကိုေတာ့ စကားေျပာဖို႕လိုတယ္။ အေရးႀကီးတာက ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္သူ႕ကို ဘယ္မီးဖိုေခ်ာင္ထဲမွာေျပာမလဲဆိုတာပါပဲ။ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြ ၾကားမွာပဲ ေျပာပါ။ အျခားအေၾကာင္းအရာတခုကိုေတာ့ ဘားခန္းေဒါင့္ တေနရာမွာေျပာပါ။ တခ်ိဳ႕ေသာ လ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ ေတြဟာ အျခားအခ်က္ေတြထက္ အေရးႀကီးတယ္။ အေရးအႀကီးဆံုးက သင့္အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုနဲ႕ အျခား ေျမေအာက္ရဲေဘာ္ေတြရဲ႕ အမည္ေတြနဲ႕ လိပ္စာေတြ ပါပဲ။
ဒါမွ အေရးႀကီးတဲ့ပစၥည္းနဲ႕ အဖမ္းခံရရင္ေတာင္ ေထာင္ထဲမွာသိပ္မၾကာပဲ ျပန္လြတ္လာမယ္။ အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ သင္ဘာဆိုတာမေျပာနဲ႕၊ တိတ္တိတ္ေန၊ သင့္ဟာသင္ ဉာဏ္ကို ထိန္းသိမ္း၊ ဒီလိုေနရမယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီလိုသႏၷိ႒ာန္မ်ဳိိးဟာ သင့္မိတ္ေဆြေတြကို ၀မ္းနည္းစရာ ၾကမၼာဆိုးနဲ႕မေတြ႕ေအာင္ ကယ္တင္ႏုိင္လိမ့္မယ္။

လြတ္လပ္ေရး Freedom
(၁၉၄၄) မွာ ပိုလန္လူမ်ဳိးေတြနဲ႕ အျခားအေရွ႕ဥေရာပလူမ်ဳိးေတြဟာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးမႈရဲ႕ အျပင္ဖက္ကို ေရာက္သြားတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး တခုတည္းေသာေျပာင္းလဲမႈက ဥပေဒမဲ့မႈရဲ႕အျပင္းအေပ်ာ့ပဲ။ ဆိုရွယ္လစ္ ဥပေဒ အယူအဆေလာက္ အားလံုးကို လႊမ္းၿခံဳထားႏုိင္တာ၊ သားေရကြင္းလို အေလ်ာ့အတင္း လုပ္ႏုိင္တာ ဘာမွမရွိဘူး။

(၁၉၈၁) ဒီဇဘၤာ (၁၃) ရက္ေန႕က မာရွယ္ေလာ ျပဌာန္းလိုက္တာဟာ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ေအာက္မွာ ဥပေဒမဲ့မႈ ကိုယ္တိုင္က ဥပေဒျပဌာန္းႏုိင္တယ္ဆိုတာ ေနာက္တႀကိမ္ သက္ေသျပလိုက္တာပဲ။ ပိုလန္ျပည္သူ႕သမတႏုိင္ငံမွာ ေသခ်ာတာတခုပဲရွိတယ္။ အဲဒါက လြတ္လပ္ေရးရဲ႕ အတိုင္းအတာဟာ ခုခံဆန္႕က်င္ေရးအင္အားစုေတြရဲ႕ အင္အား အေပၚမွာပဲ တည္တယ္ဆိုတာပါပဲ။ ခုခံဆန္႕က်င္ေရး လမ္းေပၚေလွ်ာက္ေနသူ မည္သူမဆို ဒီ အမွန္တရားကို အၿမဲ အလြတ္ရေနရမယ္။ မာ့က္စ္၀ါဒီေတြဟာ လြတ္ေျမာက္ေရးသေဘာတရားက ဖမ္းဆီးျခင္းဟာ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ လက္ခံတယ္လို႕ေျပာၾကတယ္။ ေျမေအာက္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကေတာ့ က်ေနာ္တို႕ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္သေလာက္သာ လြတ္လပ္ေရးကိုရမယ္လို႕ အသိအမွတ္ျပဳၾကတယ္။ ႏုိင္ငံေတာ္ကခြင့္ျပဳသေလာက္ လြတ္လပ္ေရးနဲ႕သာ တင္းတိမ္ ေနမယ္ဆိုရင္ အဲဒါဟာ ကၽြန္စနစ္ ပံုစံသစ္တခုပဲျဖစ္မယ္။

က်ေနာ္တို႕ဟာ အစကတည္းက လြတ္လပ္တဲ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို တည္ေဆာက္ဖို႕ မစဥ္းစားခဲ့ဘူးဆိုရင္၊ လူသားကိုအေျခခံတဲ့ ကိုယ့္လြတ္လပ္ေရးကို ကိုယ့္ဖာသာ အရယူတာမဟုတ္ခဲ့ရင္ အနာဂတ္ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ကြန္ျမဴနစ္ေတြ ႐ံႈးနိမ့္သြားရင္ေတာင္ ဒီစာအုပ္ငယ္ေလးကို ျပန္ဖတ္ေနရတာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေတြ႕ၾကရလိမ့္မယ္။ ဒီတိုက္ပြဲဟာ ကြန္ျမဴနစ္ စနစ္ကိုသာ အႏုိင္တိုက္ဖို႕မဟုတ္။ က်ေနာ္တို႕ထံမွာ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ ကြန္ျမဴနစ္ အယူအဆေတြကိုပါ အႏုိင္တိုက္ဖို႕ လိုတယ္။

အစပထမေတာ့ လူတိုင္းျပႆနာနဲ႕ ႀကံဳၾကဖူးၾကတာခ်ည္းပဲ။ ကနဦး ေျမေအာက္သတင္းစာကို ေနရာစိမ္းမွာ ကိုယ္မသိတဲ့ လူစိမ္းတေယာက္ဆီ သြားပို႕ရေတာ့ လူတိုင္း ေၾကာက္ၾကတာခ်ည္းပဲ။ လာယူရတဲ့လူကလည္း ေၾကာက္တာပဲ။ ႏွစ္ေယာက္လံုးက ဒီအခက္အခဲကို ေက်ာ္လႊားႏုိင္လိုက္တဲ့အခါ အက်ဥ္းခန္းႏွစ္ခန္းၾကား ျခားထားတဲ့ တံခါးေလးကို တြန္းဖြင့္လိုက္သလိုပဲ။ ေနာက္တခန္း၊ ေနာက္တခန္း.. ဆက္တိုက္ ဖြင့္သြားႏုိင္ ေတာ့တာပဲ။ တေယာက္နဲ႕တေယာက္ ၿပဳံးၾကည့္ၾကလို႕ လြတ္ေျမာက္ေရးဆိုတာ ယံုၾကည္ရမယ့္အရာတခုသာမဟုတ္၊ လက္ေတြ႕ က်င့္သံုးရမယ့္အရာလည္းျဖစ္တယ္ဆိုတာ သိလာလိမ့္မယ္။

ႏုိင္ငံသားႏွင့္လွ်ဳိ႕၀ွွက္ပုလိပ္ The Citizen Vs the Secret Police
သမၼန္စာ The summons
ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒပုဒ္မ (၁၄၄) အရ “ႏုိင္ငံသားတဦးဦးကို (တရာ႐ံုး၊ ပုလိပ္ ဌာနခ်ဳပ္၊ တရားလို႐ံုး) ေရွ႕ေမွာက္သို႕ လာေရာက္ရန္ဆင့္ဆိုသည့္ သမၼန္စာကို ထုတ္ျပန္သည့္ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ (သို႕) အာဏာပိုင္တဦးသည္ သတ္မွတ္ထားေသာပံုစံကို ျပည့္စံုစြာ ျဖည့္သြင္းရမည္” လို႕ ပါရွိပါတယ္။ မၾကာခဏပဲ ‘အမႈတြဲအမွတ္’၊ ‘မည္သည့္ပုဂိၢဳလ္ အျဖစ္ ဆင့္ဆိုသည္’ ဆိုတဲ့ ေနရာမ်ဳိးေတြမွာ ကြက္လပ္ခ်န္ထားတာျဖစ္ျဖစ္၊ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒအတိုင္း အျပည့္အစံု မေရးသြင္းတာျဖစ္ျဖစ္ ႀကံဳရတတ္တယ္။ အမႈအမွတ္ေနရာမွာ ‘အစိုးရအမႈ’၊ ‘ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္အမႈ’၊ ‘ရွင္းလင္းခ်က္ တင္ျပရန္’ ဆိုတာေလာက္ပဲပါၿပီး၊ အမႈအမွတ္မပါတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္လည္း ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒမွာ ကြက္လပ္ေနရာမွာ အမႈအမွတ္ကလြဲၿပီး၊ ဘာမွ မျဖည့္သြင္းရဘူးလို႕ အတိအလင္းဆိုထားတယ္။ ‘မည့္သည့္ ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္’ ဆိုတဲ့ ကြက္လပ္မွာလည္း ေအာက္ပါပုဂၢိဳလ္ (၆) ဦးထဲက တမ်ဳိးမ်ဳိးကိုသာ ျဖည့္သြင္းရမယ္လို႕ ဆိုထားတယ္။ အဲဒါေတြက.. သက္ေသ၊ ပါရဂူ၊ စကားျပန္၊ သကၤာမကင္းျခင္းခံသူ၊ စြပ္စြဲခံရသူ၊ တရားခံ.. (၆)မ်ဳိးပါ။ ဒီအခ်က္ေတြထဲက တခ်က္ခ်က္ ေသြဖီရင္ သမၼန္စာထုတ္ဆင့္ခံရသူဟာ သမၼန္စာကို မလိုက္နာပဲ ေနႏုိင္ပါတယ္။

အာဏာပိုင္က ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒကို မလိုက္နာရင္ သမၼန္စာလည္း ပ်က္ျပယ္ပါတယ္။ ဥပေဒအရ ဒီလို သမၼန္စာမ်ဳိးကို မလိုက္နာလို႕ သင့္ကို အေရးမယူႏုိင္ပါ။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဒီလိုသမၼန္စာမ်ဳိးဟာ မလိုက္နာပဲ ေနလို႕ရတယ္ဆိုတာ သိထားတာေတာင္မွ ပုလိပ္နဲ႕ျပႆနာမျဖစ္ခ်င္လို႕ဆိုၿပီး၊ ပုလိပ္ဌာနခ်ဳပ္ကို သြားၾကတယ္။ ဒီလို အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ဳိးဟာ မခိုင္လံုပါဘူး။ ဒါဟာ ေနာင္မွာ ပုလိပ္ကို ဥပေဒအတိုင္း မလိုက္နာဖို႕ လမ္းခင္းေပးလိုက္တာပဲ။ တေယာက္ေယာက္က သူ႕နာမည္၊ သူ႕အိမ္လိပ္စာတပ္ၿပီး သမၼန္စာတေစာင္လက္ခံရၿပီဆိုရင္ “ပုလိပ္က်ေနာ့္ကို မ်က္စိက်လာမွာ မလိုလားဘူးဗ်ာ” လို႕ ေျပာတာဟာ အဓိပၸါယ္္မရွိပါဘူး။

ထံုးနည္းမက်တဲ့သမၼန္စာကို ‘ျမင့္ျမတ္တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး’ အတြက္ ပုလိပ္နဲ႕ဆက္ဆံေရး ေကာင္းေနေစခ်င္တာ အတြက္ဆိုၿပီး လိုက္ေလ်ာလိုက္ရင္၊ ဒီလူဟာ အေႏွးနဲ႕အျမန္ဆိုသလို ပုလိပ္နဲ႕သူနဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႕ ေျပာတာ ခံရဖို႕ေသခ်ာေနၿပီ။
ဒီလို နည္းလမ္းမက်တဲ့ သမၼန္စာေတြဟာ လူသူေလးစားျခင္းခံရတဲ့ ႏုိင္ငံသားတဦးကို ပုလိပ္သတင္းေပး ျဖစ္ေအာင္လုပ္ဖို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ရဲ႕ ပထမေျခလွမ္းပဲ။

မၾကာခင္ ဒီလို ထိတ္လန္႕ေၾကာက္ရြံ႕ေနတဲ့လူဟာ ပုလိပ္က လက္ဖက္ရည္ဆိုင္တခုမွာ ‘အလြတ္သေဘာ စကားစျမည္ေျပာ’ ဖို႕ ဖိတ္ေခၚတာကို လက္ခံေတာ့မယ္။ ဒီလို စကားစျမည္ေျပာဆိုမႈက ျဖစ္ႏုိင္တာ (၂) ခုပဲရွိတယ္။ ပုလိပ္နဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႕ ျငင္းဆန္လိုက္ၿပီး၊ ေဆြးေႏြးပြဲပ်က္သြားတာရယ္။ ပုလိပ္သတင္းေပးလုပ္ဖို႕ လက္ခံလိုက္တာရယ္.. ဒီ (၂)ခု တခုခုျဖစ္မွာပဲ။
ျငင္းလိုက္မိရင္ေတာ့ ပုလိပ္ကၿငိဳျငင္မွာပဲ။ ပုလိပ္က ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူတို႕ကို စကားမေျပာခ်င္သူကို သူတို႕ကလည္း စကားမေျပာခ်င္ပါဘူး။ အခ်ိန္ကုန္႐ံုပဲ ရွိတယ္။ သူတို႕ရွာတာက လူေပ်ာ့ေတြပါ။ သတင္းညႇစ္ထုတ္လို႕ ရတဲ့သူေတြ။ အၾကပ္ကိုင္လို႕ရတဲ့သူေတြကို သူတို႕နဲ႕ ပူးေပါင္းဖို႕ ဆြဲသြင္းတာပဲ။

ဒီလို မခိုင္လံုတဲ့သမၼန္စာေတြအျပင္ အခုလို ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒအေၾကာင္း မသိသူေတြကို အထင္ႀကီး ေအာင္လုပ္ၿပီး၊ ဖမ္းစားႏုိင္တဲ့နည္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ရဲ႕ ဖိတ္ၾကားခ်က္ေတြ၊ သမၼန္စာေတြ၊ ကမ္းလွမ္းစာေတြ၊ အဆိုျပဳခ်က္ေတြနဲ႕ သူတို႕ရဲ႕ကိုယ္စားလွယ္ စံုေထာက္ေတြကို ပုလိပ္႐ံုးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဘားမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စားေသာက္ဆိုင္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေတြ႕ဖို႕ခ်ိန္းတတ္တယ္။

ဒီလို ပထမတႀကိမ္ေတြ႕စဥ္ ျပတ္ျပတ္သားသား မျငင္းလိုက္ဘူးဆိုရင္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ဖံုးဆက္ ေခၚလိမ့္မယ္။ ဆိုင္းမပါ ဗံုမဆင့္ သင့္အိမ္ကိုျဖစ္ျဖစ္၊ အလုပ္ကို ျဖစ္ျဖစ္ ေရာက္လာလိမ့္မယ္။ ေနာက္ထပ္ ထပ္ေတြ႕ဖို႕ ခ်ိန္းလိမ့္ဦးမယ္။ အဲဒီအခါက်မွ ေရွာင္ဖို႕ႀကိဳးစားရင္ အဆက္အစပ္မရွိတဲ့ေမးခြန္းေတြကို ‘ရွင္းလင္းေျဖၾကားဖို႕’ အလြတ္သေဘာ သမၼန္စာေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ထားေပေတာ့။

ဒါက ေနာက္ထပ္စကားေျပာဖို႕၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႕ ပန္ၾကားခ်က္ေတြအတြက္ အဖံုးအကြယ္ လုပ္ထားတာပဲ။ ဒီလို မၾကာခဏ အေႏွာက္အယွက္ ေပးခံရဖန္မ်ားလာရင္ လူဟာ စိတ္ပင္ပန္းလာတယ္။ ‘ငါေတာ့.. သြားၿပီ’ ဆိုတဲ့ စိတ္မ်ဳိး ျဖစ္လာမယ္။ မလိုလားေသာ ဧည့္သည္ေတြက္ို မလာေစခ်င္တာနဲ႕ စာရြက္တရြက္ကို လက္မွတ္ထိုးလိုက္ရတတ္တယ္။ ဒါက အခုလို သူတို႕နဲ႕ေတြ႕တာကို ဘယ္သူမွမေျပာပဲ လ်ဳိ႕၀ွက္ထားပါမယ္လို႕ ကတိေပးရတာထက္ပိုၿပီးဘာမွမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။

ဒီလို လုပ္လိုက္ရလို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္နဲ႕ အဆက္အသြယ္ေတြ ရပ္ဆိုင္းသြားၿပီလို႕ မထင္ပါနဲ႕။ ဒီလို ကတိ၀န္ခံခ်က္မ်ဳိးကို လက္မွတ္ထိုးလိုက္ရၿပီးတာနဲ႕ ဒီလိုမလုပ္ရင္ ဘယ္လိုျဖစ္သြားႏိုင္တယ္လို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ရဲ႕ အၿမဲၿခိမ္းေျခာက္လာတာကို ခံရေတာ့မယ္။
ဒီလို ကတိ၀န္ခံခ်က္မ်ဳိးကို ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာနေရွ႕မွာ ထိုးရတယ္ဆိုရင္ေတာင္ သူ႕မွာ ဥပေဒအရ အစြမ္း အာနိသင္မရွိပါဘူး။ အခုလို ပုလိပ္ရဲ႕ က်ံဳးသြင္းခံရသူေတြ၊ ကတိေတြေပး အၾကပ္ကိုင္တာေတြခံရၿပီး၊ ေထာင္ေခ်ာက္ထဲ က်သြားသူေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုး အၾကံဉာဏ္ကေတာ့ ျပတ္ျပတ္သားသား ျငင္းလိုက္ဖို႕ပါပဲ။ ဘာစာရြက္ကိုမွ လက္မွတ္မထိုးပါနဲ႕။ စကားေျပာသမွ်အားလံုးကို မွတ္တမ္းတင္ထားဖို႕ ေတာင္းဆိုပါ။ သင့္မိတ္ေဆြေတြ၊ ေျမေအာက္ ပံုႏွိပ္တိုက္က ရဲေဘာ္ေတြကိုလည္း ခုလို ပုလိပ္က လာခ်ဥ္းကပ္ေၾကာင္း အသိေပးထားပါ။ အစိုးရေရွ႕ေန႐ံုးကို တိုင္ၾကားစာေရးပါ။

အခုလို ပုလိပ္ကၿခိမ္းေျခာက္ အၾကပ္ကိုင္တာ၊ ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္ က်ံဳးသြင္းတာမွ ႐ုန္းထြက္ဖို႕ တခုတည္းေသာ ေသခ်ာတဲ့နည္းလမ္းက ပုလိပ္ရဲ႕ ညစ္ပတ္တဲ့လုပ္ရပ္ေတြကို လူသိေအာင္လုပ္လိုက္ဖို႕ပါပဲ။ ဒါသာလွ်င္ တဦးခ်င္း စိတ္တည္ၿငိမ္မႈကို ျပန္ရေစလိမ့္မယ္။ ပိုလန္ျပည္မွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈရွိေစဖို႕ တိုက္ပြဲဆင္ႏုိင္ေစလိမ့္မယ္။

ထိန္းသိမ္းခံရျခင္း Detention
ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒပုဒ္မ (၂၀၆)၊ အပိုဒ္ (၁) က ဒီလိုဆိုပါတယ္။ “ျပည္သူ႕စစ္အဖြဲ႕သည္ မသကၤာသူတဦးကို အျပစ္က်ဴးလြန္ခဲ့သည္ဟုလည္းေကာင္း၊ ထြက္ေျပး ပုန္းေရွာင္ဖြယ္ရွိသည္ဟုလည္းေကာင္း၊ သက္ေသခံပစၥည္းမ်ားကို ဖ်က္ဆီးမည္ဟုလည္းေကာင္း ယံုၾကည္ေလာက္ေသာအေၾကာင္းရွိလွ်င္ ထိုသူကို ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္ခြင့္ရွိသည္။ ထိန္းသိမ္းရန္ရည္ရြယ္သည့္ကာလကို ေရးသားေဖာ္ျပရမည္။” ဆိုလိုတာက ပုလိပ္ကသာ မသကၤာသူတဦးကို ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္သည္ဟု ယံုၾကည္ေလာက္ေသာအေၾကာင္းရွိလွ်င္ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္တယ္ဆိုတာပါပဲ။

ဒါက သေဘာတရားသက္သက္မွ်သာပဲ၊ လက္ေတြ႕မွာ ပုလိပ္ဖက္က လိုသလို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ခြင့္ေတြ ေပးၿပီး၊ ဘက္လိုက္ထားတယ္။ အက်ဳိးဆက္ကေတာ့ ပိုလန္ျပည္သူ႕သမတႏုိင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံသားတဦးကို စြဲခ်က္မတင္ပဲ (၄၈) နာရီ အထိ ဖမ္းခ်ဳပ္ထားႏုိင္ပါတယ္။
ဒီလို ႀကိဳတင္ကာကြယ္တဲ့ ထိန္းသိမ္းမႈရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က မသကၤာသူတဦးကို ေပ်ာ့သြားေအာင္ လုပ္ဖို႕ပဲ။ ဦးက်ဳိးသြားေအာင္လုပ္ဖို႕ပဲ။ ပုလိပ္က သကၤာကင္းခံရသူကို ခင္ဗ်ားဟာ ႏွစ္ရွည္လမ်ား အက်ဥ္းက်သြားဖို႕ လက္တကမ္းပဲ လိုတယ္ဆိုတာ သိေစခ်င္တယ္။ အစိုးရေရွ႕့ေနလက္ထဲ အမႈေရာက္မသြားဖို႕ ကယ္တင္ႏုိင္သူဟာလည္း သူတို႕ပဲျဖစ္တယ္ ဆိုတာ သိေစခ်င္တယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သကၤာမကင္းခံရသူက စကားေျပာလာၿပီး၊ သူတို႕နဲ႕ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္လာၿပီဆိုရင္၊ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္တဲ့ ထိန္းသိမ္းမႈကာလ အကန္႕အသတ္ (၄၈) နာရီ မေက်ာ္ခင္ လႊတ္္ပစ္ႏုိင္တယ္။

The MO or SB (People's Militia, Secret Police) ျပည္သူ႕စစ္ကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ကပဲျဖစ္ျဖစ္ မသကၤာသူတေယာက္ကို လႊတ္္ပစ္ႏုိင္တဲ့ အာဏာရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ (၄၈)နာရီအတြင္း လႊတ္္ပစ္ရမယ္။ (၄၈)နာရီ ေက်ာ္ရင္ အစိုးရေရွ႕ေနဆီ အမႈကို လႊဲေျပာင္းေပးရမယ္။

လက္ေတြ႕မွာေတာ့ မာရွယ္ေလာေၾကညာၿပီးကတည္းက ဒီအခ်ိန္ကာလဟာ အကန္႕အသတ္ မရွိေတာ့ဘူး။ ထိန္းသိမ္းတယ္ မေခၚေတာ့ပဲ တားဆီးထားတယ္လို႕ပဲ ေျပာေတာ့တယ္။ ပုလိပ္က က်ေနာ္တို႕ အယူအဆေတြနဲ႕ ေနပံုထိုင္ပံုေတြကို မႀကိက္ရင္ က်ေနာ္တို႕အားလံုး အခ်ိန္မေရြး ကိုယ့္ႏုိင္ငံထဲမွာပဲ စစ္သံု႕ပန္းျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ ဥပေဒအရ ပုလိပ္အရာရွိက လူတဦးတေယာက္ကို ထိန္းသိမ္းမယ္ဆိုရင္ ဘာေၾကာင့္ ထိန္းသိမ္းတယ္ဆိုတာ ေဖာ္ျပရမယ္။ တခါတရံေတာ့ အလြန္အႏၱရာယ္ႀကီးတဲ့ ရာဇ၀တ္ေကာင္နဲ႕ ရင္ဆိုင္ေနရသလို ဆင္ေျခကန္တတ္တယ္။ “က်ေနာ့္ကို ဒီလိုလုပ္ခိုင္းလို႕ပါ”။ ဒါမွမဟုတ္ “ေဟ့ေကာင္.. စကားသိပ္မရွည္နဲ႕ကြ။ မင္းမ်က္ႏွာကို ထိုးခြဲပစ္လိုက္ရမလား” စသျဖင့္ေပါ့။ ျပန္လြတ္လာရင္ေတာ့ အစိုးရေရွ႕့ေနဆီကို ကန္႕ကြက္စာတေစာင္ ေရးကိုေရးရမယ္။ ဒီလိုကိစၥေတြမွာ အေတာ္မ်ားမ်ားက စာျပန္မလာေပမယ့္၊ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ဥပေဒမဲ့လုပ္ရပ္ကို မွတ္တမ္းတင္ဖို႕ လုပ္ကိုလုပ္ရမယ္။

ရွာေဖြျခင္း Searches
ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒပုဒ္မ (၁၈၁) အပိုဒ္ (၁) အရ ရွာေဖြခြင့္အမိန္႕ကို အစိုးရ ေရွ႕ေနကေသာ္လည္းေကာင္း၊ တရား႐ံုးကေသာ္လည္းေကာင္း စာနဲ႕ေရးသားၿပီး ထုတ္ေပးရမယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ မည္သို႕ပင္ဆိုေစ အေရးတႀကီး ေဆာင္ရြက္ရန္လိုအပ္ေသာ အမႈကိစၥမ်ားတြင္ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒပုဒ္မ (၁၉၁)၊ အပိုဒ္ (၂)အရ ရွာေဖြရန္အမိန္႕ကို ျပည္သူ႕စစ္တပ္ဖြဲ႕တပ္မႉးက ေပးႏုိင္သည္။ သို႕တည္းမဟုတ္ ပုလိပ္အရာရွိက ၄င္းစာရြက္စာတမ္းမ်ားကို ျပသၿပီး၊ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည္လို႕ ရွိပါသည္။ စာျဖင့္ ေရးသားထားေသာ အတည္ျပဳခ်က္ကို ေတာင္းခံလာလွ်င္ အစိုးရေရွ႕ေနသည္ (၇)ရက္အတြင္း ထိုအတည္ျပဳခ်က္ကို ထုတ္ေပးရမည္။ ဤက်င့္ထံုးသည္ လူကိုရွာေဖြျခင္း၊ အခန္း၊ အိမ္၊ ကား၊ ကားဂိုေထာင္… စသည့္အားလံုးကို ရွာေဖြျခင္းကိစၥရပ္အားလံုးႏွင့္ သက္ဆိုင္သည္။

သို႕ေသာ္ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးသည္ “အေရးတႀကီး ေဆာင္ရြက္ရန္လိုအပ္ေသာ အမႈကိစၥမ်ား” ဆိုသည္ႏွင့္ ပတ္သက္၍၊ ကန္႕သတ္မႈကို ရွင္းလင္းတိက်စြာ ဖြင့္ဆိုထားျခင္းမရွိေပ။ အက်ဳိးဆက္မွာ ပုလိပ္အဖို႕ ထိုအမိန္႕အာဏာကို အလြဲသံုးစားလုပ္ရန္ အခြင့္အေရး ရသြားတာပါပဲ။ တဖန္ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒပုဒ္မ (၁၈၂)က ရွာေဖြျခင္းကို နံနက္ (၆) နာရီမွ ည (၉) နာရီအခ်ိန္အတြင္း စတင္ျပဳလုပ္ရမည္လို႕ ေဖာ္ျပထားၿပီး၊ ရွာေဖြျခင္းလုပ္ငန္းကို တညလံုး ဆက္လက္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ‘အေရးေပၚကိစၥရပ္မ်ား’တြင္ေတာ့ ေန႕ေန႕ညည ဘယ္အခ်ိန္မဆို လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါက ရာဇ၀တ္ က်င့္ထံု းဥပေဒက ဆိုထားတာကိုေျပာတာပါ။ လေပါင္းမ်ားစြာ မာရွယ္ေလာေအာက္ ေနလာခဲ့ရတဲ့ က်ေနာ္တို႕ အားလံုး အဖို႕ေတာ့ ျပည္သူ႕စစ္ကျဖစ္ျဖစ္၊ လံုထိန္းကျဖစ္ျဖစ္၊ ဘာအေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘာ အေၾကာင္းျပခ်က္မွ မျပပဲျဖစ္ျဖစ္ က်ေနာ္တို႕အိမ္ေတြထဲ အခ်ိန္မေရြး က်ဴးေက်ာ္လာတာဟာ အထူးအဆန္း မဟုတ္ေတာ့ပါ။

သူတို႕ကေတာ့ မာရွယ္ေလာေအာက္မွာ ဥပေဒမဲ့မႈကို အခြင့္ေကာင္းယူမွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႕က ခုလို ရန္စက်ဴးေက်ာ္တာကို မေၾကာက္မလန္႕၊ ထိတ္ထိတ္ပ်ာပ်ာမျဖစ္ဘဲ တုန္႕ျပန္ဖို႕လိုတယ္။

ပုလိပ္က သင့္အိမ္တံခါးလာေခါက္ရင္ ခ်က္ခ်င္း ဖြင့္မေပးလိုက္ပါနဲ႕။ စိတ္ေအးေအးထားပါ။ ဒါမွ သူတို႕ တံခါးကို ဖ်က္ၿပီး၀င္လာတဲ့အခါ၊ သင့္မွာ အႏၱရာယ္ေပးႏိုင္မယ့္ ပစၥည္း၊ စာရြက္စာတမ္း၊ လိပ္စာစာအုပ္၊ ေျမေအာက္သတင္းစာ ဒါမွမဟုတ္ သင့္စိတ္ထဲ ေပၚလာသမွ်ပစၥည္းအားလံုးကို ဖ်က္ဆီးဖို႕ အခ်ိန္ရၿပီး ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ (စာရြက္စာတမ္းေတြကို ဖ်က္ဆီးတဲ့အခါ ေရခ်ဳိးဇလံုကို အသံုးျပဳပါ။ ျပာေတြကို ဘယ္သူက ဂ႐ုစိုက္မွာလဲ။ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္က သင့္အိမ္တံခါးကို ခ်ဳိးဖ်က္ၿပီး ၀င္ၿပီဆိုရင္ ဒါဟာ မေတာ္တဆမဟုတ္ပါ။ သင့္ လႈပ္ရွားမႈကို တစံုတရာ သူတို႕သိၿပီးျဖစ္ပါသည္။ သို႕ေသာ္ ေရခ်ဳိးဇလံုထဲတြင္ ျပာေတြေတြ႕႐ံုျဖင့္ေတာ့ သင့္ကို တရားမစြဲႏုိင္ပါ။) တံခါးကို ထု႐ိုက္ၿပီး၊ က်ေနာ္ မေမွ်ာ္လင့္တဲ့ ဧည့္သည္ေတြေရာက္လာတာေၾကာင့္ ေၾကာက္ၿပီး၊ သတင္းစာေဟာင္းေတြ၊ စာရြက္ေဟာင္းေတြကို မီး႐ိႈ႕တာပါလို႕ ေျပာ႐ံုပါပဲ။ (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

ရွာေဖြသူအရာရွိဟာ စာျဖင့္ေရးသား မွတ္တမ္းတင္ထားရပါမယ္။ သိမ္းဆည္း ပစၥည္းအားလံုးကို စာရင္းလုပ္ ေဖာ္ျပရပါမယ္။ ရွာေဖြခံရသူအေနနဲ႕လည္း ထိုမွတ္တမ္းမွာ ရွာေဖြသည့္နည္းလမ္း၊ ရွာေဖြသူအရာရွိ အျပဳအမူ၊ သိမ္းဆည္းခံရသည့္ပစၥည္းအတြက္ မိမိရဲ႕တုန္႕ျပန္မႈ စတာေတြကို မိမိရဲ႕သေဘာထားမွတ္ခ်က္ အေနနဲ႕ ေဖာ္ျပခြင့္ ရွိပါတယ္။

တရား၀င္မွတ္တမ္းမွာ အနည္းငယ္မွ်ေသာ ကြဲလြဲခ်က္ကိုေတြ႕ခဲ့လွ်င္ပင္ လက္မွတ္ထိုးဖို႕ျငင္းဆန္ပါ။ သင့္ကန္႕ကြက္ခ်က္ကို ထိုမွတ္တမ္းတြင္ ခ်ေရးပါ။ သင့္ကိုတရားစြဲခဲ့လွ်င္ ထိုကန္႕ကြက္ခ်က္က သင့္ကို တရားစီရင္ရာတြင္ အကာအကြယ္ေပးႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။
(ႀကိတင္ကာကြယ္မႈအတြက္ ထိန္းသိမ္းျခင္း) တုန္းကလိုပဲ ရွာေဖြခံရၿပီးတဲ့အခါ အေျခအျမစ္မရွိတဲ့ ရွာေဖြမႈ အတြက္ အစိုးရေရွ႕ေနထံ တိုင္ၾကားစာ တေစာင္ေရးပါ။

ကၽြႏ္ုပ္တို႕လႈပ္ရွားမႈသည္ ပိုလန္ျပည္သူ႕သမတႏုိင္ငံ ဥပေဒေဘာင္အတြင္းမွျဖစ္သည္။ လက္ႏွိပ္စက္တလံုး၊ ေရဒီယိုတလံုး၊ ပံုႏွိပ္စာရြက္တခ်ိဳ႕ ပိုင္ဆိုင္တာကို ဘယ္သူမွ တားဆီးပိုင္ခြင့္မရွိပါ။ ရွာေဖြခံရတဲ့အခါ ဒီပစၥည္းမ်ဳိးေတြ ရွာေဖြ သိမ္းဆည္းခံရေလ့ရွိပါတယ္။ အစိုးရေရွ႕ေနထံ တိုင္ၾကားစာမွာ ဒီသိမ္းဆည္းခံ ပစၥည္းေတြကို ျပန္ေပးဖို႕ ေတာင္းဆိုတာကိုလည္း တပါတည္းေဖာ္ျပပါ။

လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္နဲ႕ ပထမအႀကိမ္ဆံုတဲ့အခါ အေကာင္းဆံုးဗ်ဴဟာက ႐ူးခ်င္ဟန္ ေဆာင္ဖို႕ပါပဲ။ ဒါ တကယ့္ကို အမွန္ပဲ။ သင့္မွာ ‘ႏုိင္ငံေရးေနာက္ေၾကာင္း’ မရွိ။ ပုလိပ္နဲ႕ ခုလိုေတြ႕တာလည္း မေတာ္တဆပဲ။ သင့္ ‘ျပစ္မႈ’ အတြက္ တခုတည္းေသာ အေထာက္အထားသည္ သင့္ကိုယ္ေပၚတြင္ ေတြ႕ေသာအရာပင္ ျဖစ္သည္။

သင့္ဇာတ္လမ္းက သူတို႕ကို ယံုၾကည္ေစဖို႕ မလိုပါ။ ဒါေပမယ့္ ျဖစ္ႏုိင္စရာ အေၾကာင္းေတာ့ ရွိရမယ္။ ဒီလိုပဲ စြဲစြဲျမဲျမဲ ဆုပ္ကိုင္ထားရမယ္။ ဥပမာ.. သင့္ကို လမ္းမွာ သမဂၢစာၾကည့္တိုက္ကငွါးလာတဲ့ စာအုပ္ေတြနဲ႕ ရပ္တန္႕ စစ္ေဆးခံရၿပီဆိုပါစို႕။ “မာရွယ္ေလာဥပေဒက ျပင္းထန္လြန္းတာေၾကာင့္ ေၾကာက္ၿပီး ဒီေျမေအာက္ စာရြက္စာတမ္းေတြကို ဖ်က္ဆီးမလို႕ လုပ္ေနတုန္း ခင္ဗ်ားတို႕နဲ႕ေတြ႕တာပါ။ ဒါမွမဟုတ္ အခု ပုလိပ္စခန္းကို သြားအပ္မလို႕လုပ္ေနတုန္း ခင္ဗ်ားတို႕နဲ႕ေတြ႕တာပါ” လို႕ေျပာပါ။ စာအုပ္ေတြ ဘယ္ကရတယ္။ စာၾကည့္တိုက္မႉးက ဘယ္သူဆိုတာ စတာေတြ ဘာမွေျပာဖို႕မလိုပါ။ စာအုပ္ေတြ လက္၀ယ္ရွိတာ ရာဇ၀တ္မႈမဟုတ္ပါ။ ရွင္းျပရန္လည္းမလိုပါ။ အဆံုးေတာ့ “ဒီဟာေတြ ရွိေနတာကို သိပ္ေၾကာက္ေနၿပီး ဒါေတြက္ိုရွင္းပစ္မလို႕ပါ။ ၾကမၼာငင္ခ်င္ေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႕နဲ႕ ခုလို ေတြ႕လိုက္ရေတာ့ မလုပ္လိုက္ ရေတာ့ဘူးေပါ့ဗ်ာ” လို႕ေျပာပါ။

စစ္ေၾကာေရးအရာရွိက သင့္ဇာတ္လမ္းဟာ လံၾကဳတ္ဆိုတာသိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီဇာတ္လမ္းကိုပဲ အေသ ဆုပ္ကိုင္ၿပီး ေျပာေနသေရြ႕ အႏၱရာယ္ကေရွာင္ႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။

သင့္ေျမေအာက္ခန္းထဲမွာ ပံုႏွိပ္ဖို႕လုပ္ထားတဲ့ စာရြက္စာတမ္းကို ပုလိပ္ကေတြ႕ သြားၿပီဆိုပါစို႕။ အလြယ္ဆံုး ရွင္းျပႏုိင္တာက “ဒါ မာရွယ္ေလာ မေၾကညာခင္က စာရြက္ စာတမ္းေတြပါ” လို႕ ေျပာလိုက္ပါ။ ဒီဇာတ္လမ္းက ႐ူးေၾကာင္ေၾကာင္ေတာ့ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပုလိပ္ကိုေတာ့ လွည့္စားႏုိင္ပါတယ္။ သင့္အယူအဆေတြ၊ ယံုၾကည္ခ်က္ေတြကို ပုလိပ္နဲ႕ အေဆြးေႏြး မခံပါနဲ႕။ ‘ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈ’ ဆိုတာကို လံုး၀ျငင္းပါ။ ‘လႈပ္ရွား တက္ႂကြသူ’ ဆိုတာမ်ဳိးလည္းမျဖစ္ပါေစနဲ႕။

သင္ဟာ ေျမေအာက္လုပ္ငန္းသံုး ေ၀ါဟာရေတြကို လံုးမသိသူဟန္ေဆာင္ပါ။ ‘ခ်ကြက္ေသ’၊ ‘ဆက္သား’၊ ‘ေထာက္ပံ့ေရးလမ္းေၾကာင္း’.. စသည္ အားလံုးကို ‘ဘာေတြလာ ေျပာေနတာလဲ’ ဆိုတဲ့ ဂိုက္ဖမ္းထားပါ။ သင္ဟာ သာမန္အရပ္သားတေယာက္။ တခုခုကို ‘မေတာ္တဆသြားေတြ႕တယ္’။ ‘အခုတိုင္းျပည္က ထြက္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ မိတ္ေဆြတေယာက္နဲ႕အတူ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္ႏွစ္ကေတြ႕ခဲ့တဲ့သူက ဒီဟာကို ေပးလိုက္တာ’။ ‘အခု ခ်ိန္းထားတဲ့ ေနရာမွာ ဒီလူကို သြားေတြ႕ၿပီး ဒီအထုပ္ကိုေပးမလို႕။ သူက ဒီအထုပ္ကို ျမင္ရင္ က်ေနာ့္ကို မွတ္မိမယ္လို႕ ထင္ရတာပဲ’။

ဇာတ္လမ္းက ျဖစ္ႏုိင္စရာေတာ့ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အူေၾကာင္ေၾကာင္ေတာ့ႏုိင္တယ္။ အေကာင္းဆံုး ဥပေဒသက နဲနဲပဲေျပာေလ ေကာင္းေလပဲ။ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ကေတာ့ ဘယ္လိုမွ ယံုမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ တရား႐ံုးက (တရား႐ံုးေရာက္ခဲ့ရင္ေပါ့ေလ) သင့္မွာ အျပစ္ထင္ရွားေၾကာင္း မေတြ႕ရေသးသမွ် အျပစ္ ကင္းစင္တယ္လို႕ယူဆရမွာပဲ။

လြန္ခဲ့တဲ့ လအနည္းငယ္ အေတြ႕အႀကံဳေတြအရေတာ့ ဇာတ္လမ္းတခုထဲကို စြဲစြဲၿမဲၿမဲ ထပ္တလဲလဲ ေျပာေနရင္၊ အျပည့္အ၀မွန္တာ မဟုတ္ဦးေတာ့ လူတေယာက္ လြတ္လာတာကို ႀကံဳဖူးပါတယ္။ “မသကၤာသူ ရွင္းလင္းတင္ျပခ်က္သည္ ျဖစ္ႏုိင္စရာရွိသည္။” ဆိုတာ စစ္ခံု႐ံုးတရားလိုေရွ႕ေနက အမႈပိတ္တဲ့အခါ သံုးတဲ့စကားလံုးပါ။ (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

စစ္ေၾကာေရး Interrogation
သက္ေသအျဖစ္ ျဖစ္ေစ၊ မသကၤာသူ တရားခံအေနႏွင့္ျဖစ္ေစ စစ္ေၾကာဖို႕ ဆင့္ေခၚတာခံရႏုိင္ပါတယ္။ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒပုဒ္မ (၆၁) က ဒီလိုဆိုပါတယ္။ “မသကၤာသူ ဆိုသည္မွာ ပုလိပ္စြပ္စြဲမႈကိုခံရသူ ျဖစ္သည္။ တရားခံသည္ တရား႐ံုးက နည္းလမ္းတက် စြဲခ်က္တင္ စစ္ေဆးခံရသူကို ဆိုလိုသည္။”

စစ္ေၾကာေရးအတြက္ ဆင့္ေခၚတဲ့ သမၼန္စာမွာ သင့္ကိုဘာအမႈနဲ႕ေခၚတယ္ဆိုတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေဖာ္ျပထားရမယ္။ မသကၤာသူအေနနဲ႕၊ သက္ေသအေနနဲ႕ ေခၚတဲ့အခါ အမႈတြဲနံပတ္ကို ေဖာ္ျပရမယ္။ ‘ပုဂၢလိကအမႈ’၊ ‘ရွင္းလင္းတင္ျပရန္ ဆင့္ေခၚသည္’ ဆိုတဲ့ မွတ္ခ်က္မ်ဳိးေတြပါလာရင္၊ အမႈတြဲနံပတ္ကို ခ်န္လွပ္ထားရင္၊ ႐ံုးတံဆိပ္တံုး မပါရင္ သမၼန္စာဟာ ပ်က္ပါတယ္။ ဒီလိုသမၼန္စာမ်ဳိးကို လက္ခံလိုက္နာစရာမလိုပါ။ (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

ေမးခြန္းေတြ မစခင္ တာ၀န္ခံစစ္ေၾကာသူအရာရွိက အမႈအေၾကာင္းအရာကို တရားလိုကို ေျပာျပဖို႕ တာ၀န္ ရွိပါတယ္။ (လက္ေတြ႕မွာျဖစ္ခဲပါတယ္။) ေမးခြန္းတိုင္းကို စာနဲ႕ေရးသား မွတ္တမ္းတင္ဖို႕ ေတာင္းဆိုပါ။ ၿပီးမွ ေမးခြန္းကို ေျဖဖို႕ ျငင္းဆန္ပါ။ (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

သက္ေသက သူ႕ကိုျဖစ္ေစ၊ ေဆြမ်ဳိးရင္းခ်ာတဦးကိုျဖစ္ေစ အေရးယူအျပစ္ေပး ႏုိင္ေသာေမးခြန္းကို ျငင္းဆန္ရန္ ဥပေဒအရ အခြင့္အေရးရွိပါတယ္။ (ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ပုဒ္မ ၁၆၆)

စစ္ေၾကာေရးကာလမွာ သက္ေသဟာ သက္ေသခံအခ်က္အလက္ကိုေပးအပ္ဖို႕ မျငင္းဆန္ႏုိင္ပါ။ သို႕ေသာ္ သူ႕ကိုိုျဖစ္ေစ၊ ေဆြမ်ဳိးရင္းခ်ာတဦးကိုျဖစ္ေစ အေရးယူအျပစ္ေပးႏုိင္တဲ့ အခ်က္အလက္မ်ဳိးကိုေတာ့ အေၾကာင္းတစံုတရာ မျပဘဲ ျငင္းဆန္ခြင့္ရွိပါတယ္။ (ရာဇဝတ္က်င့္ထံုးဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၆၅ ႏွင့္ ၁၆၆ ကိုၫႊန္း)

ေမးခြန္းေတြကိုေျဖဖို႕ ျငင္းဆန္တာဟာ အေရးႀကီးတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ သက္ေသက မသကၤာသူ ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ သက္ေသခံထြက္ဆိုေနတုန္း အခ်က္အလက္တခ်ိဳ႕ဟာ ေနာင္မွာ သင့္ကို တရားစြဲတင္ႏိုင္တာမ်ဳိး မေတာ္တဆ ထြက္ဆိုမိတတ္တယ္။ အခ်က္အလက္မွားကို ထြက္ဆိုတာထက္စာရင္ မေျပာဘဲ ပါးစပ္ပိတ္ထားတာက ပိုေကာင္းပါတယ္။ သက္ေသလိမ္ထြက္ရင္ (၅) ႏွစ္အထိ ေထာင္ခ်ႏုိင္ပါတယ္။ (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ား ျဖစ္သည္။)

ဒါေတြကိုၾကည့္ရင္ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္နဲ႕ဆက္ဆံတဲ့အခါ၊ စစ္ေၾကာေရး၀င္ရတဲ့အခါ၊ တခုတည္းေသာ ေလ်ာ္ကန္တဲ့ နည္းပရိယာယ္က တခ်ိဳ႕ေသာေမးခြန္းမ်ားကို မေျဖမိဖို႕ပါပဲ။ မသကၤာသူအေနနဲ႕ျဖစ္ေစ၊ တရားခံအေနနဲ႕ ျဖစ္ေစ ေမးခြန္း အေမးခံရတဲ့အခါ၊ ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒပုဒ္မ (၆၃) အရ သက္ေသခံခ်က္ေပးဖို႕ ျငင္းဆန္ခြင့္ရွိပါတယ္။ (ဒီပုဒ္မက တရားခံရဲ႕ အခြင့္အေရးကို ရည္ညႊန္းေပမယ့္ ပုဒ္မ (၆၁) အပိုဒ္ (၂) အရ မသကၤာသူကလည္း ခံစားခြင့္ရွိပါတယ္။) (ျပင္ဆင္ထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

Don't be intimidated! မေၾကာက္ပါနဲ႕
က်ေနာ္တို႕ ခုေရာက္ေနတာ Waldslow Gomulka ‘ေဂၚမူကာေခတ္’ မဟုတ္ပါ။ သူက ‘ခႏၶာကိုယ္ ညႇဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈ’ ကို ဆန္႕က်င္ပါတယ္။ အခုေခတ္မွာေတာ့ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္က စစ္ေၾကာေရးကာလမွာ ၿခိမ္းေျခာက္တာ၊ အင္အားသံုးတာ မၾကာခဏလုပ္တတ္ပါတယ္။ တေယာက္ကဆို သူတို႕ အရာရွိခ်င္း ေျပာေနတဲ့ ‘ဒီေကာင့္ ပါးစပ္ပြင့္လာေအာင္ ဒီေကာင့္မ်က္ႏွာကို ေလးငါးခ်က္ေလာက္ ထိုးလိုက္စမ္းကြာ’ ဆိုတာကို ၾကားခဲ့ရပါတယ္။ (Waldslow Gomulka သည္ ၁၉၅၆-၇ဝ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ဗဟိုေကာ္မတီ၏ ပထမ အတြင္းေရးမႉး ျဖစ္သည္။)

ဒီလိုၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ဳိးကို လက္ေတြ႕လည္း လုပ္တတ္ပါတယ္။ စိတ္ဓါတ္ေရးရာအရ အသင့္ျဖစ္ေအာင္ က်ေနာ္တို႕ကိုယ္ကို က်ေနာ္တို႕ အသင့္ျပင္ရပါမယ္။ ကံေကာင္းတာက ‘စတာလင္ေခတ္’ မဟုတ္ေတာ့တာပါ။ အဲဒီေခတ္ကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈဟာ ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ပါ။ ခႏၶာကိုယ္ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈကို ျပန္လုပ္ဖို႕ တရား၀င္ဆံုးျဖတ္တာမ်ဳိးေတာ့ မလုပ္ရေသးပါဘူး။ ၿခိမ္းေျခာက္တာ၊ အင္အားသံုးတာရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က တဦးတေယာက္ကို အႏၱရာယ္ရွိေနၿပီလို႕ ခံစားသြားရေအာင္၊ အားကိုးရာမဲ့သြားၿပီလို႕ ခံစားသြားရေအာင္ လုပ္ခ်င္တာပါ။

က်ေနာ္တို႕ဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုလည္း ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ျပန္လွန္တိုက္စစ္ပင္ ဆင္ႏုိင္ပါတယ္။ ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ့အခါ ျပန္ေအာ္ပါ။ ဒီလို ၿခိမ္းေျခာက္တာကို ျပည္တြင္းေရာ ျပည္ပကပါ သိေအာင္လုပ္လိုက္မယ္လို႕ ျပန္ၿခိမ္းေျခာက္ပါ။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ စႀကၤန္ဖက္ေျပးထြက္ၿပီး ဆူဆူပူပူျဖစ္ေအာင္လုပ္ပါ။ ကိုယ့္ကိုစစ္ေနတဲ့ အရာရွိထက္ ႀကီးတဲ့အရာရွိကို ၀င္ေတြ႕ဖို႕ႀကိးစားၿပီး တိုင္တန္းပါ။ အေတြ႕အႀကံဳအရ ဒီလို အျပဳအမူက ၿခိမ္းေျခာက္ႏွိပ္စက္တာကို ရပ္ပစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုအၾကမ္းနည္းနဲ႕ သတင္းမရႏုိင္ဘူးဆိုတာကို သိသြားရင္ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္က သူတို႕ကိုေပးတဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ ကို ျပန္စဥ္းစားပါလိမ့္မယ္။ (ဒီညႊန္ၾကားခ်က္ကလည္း အခ်ိန္မေရြး ေျပာင္းႏုိင္ပါတယ္။) ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္အရေတာ့ ‘အေပ်ာ့ဆြဲ’ နည္းကို ေျပာင္းသံုးပါလိမ့္မယ္။) (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

စစ္ေၾကာေရးရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္က က်ေနာ္တို႕ကို စကားေျပာေအာင္လုပ္ဖို႕ပါ။ စ၊ စ ခ်င္းေတာ့.. “ခင္ဗ်ားေတာ့ တဘ၀လံုး ေထာင္ထဲေနသြားရေတာ့မွာပဲ” ဆိုတာမ်ဳိးနဲ႕ ‘စိတ္ဓါတ္ေရး’ အရ ၿခိမ္းေျခာက္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီေနာက္ေတာ့ “ေၾသာ္..ခင္ဗ်ားက ကိုယ့္ကိုယ္ကိုတင္ ဒုကၡေပးတာမဟုတ္ဘူး။ ခင္ဗ်ားရဲ႕့အနီးဆံုးနဲ႕ အခ်စ္ဆံုးေတြကိုပါ ဒုကၡေပးေနတာကိုး” လို႕ ေျပာပါလိမ့္မယ္။ ၿပီးေတာ့မွ တေျဖးေျဖး ပိုၿပီးေခတ္မီဆန္းျပားတဲ့နည္းေတြကို သံုးပါလိမ့္မယ္။

Don't get alarmed မလန္႕ပါနဲ႕
ေဒါသထြက္ေအာင္ ဆြေပးတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြေၾကာင့္ မလန္႕လိုက္ပါနဲ႕။ စစ္ေၾကာေရးရဲ႕ နည္းတနည္းက ျပစ္မႈကို ပံုႀကီးခ်ဲ႕တာပဲ။ ဒီေတာ့မွ စြပ္စြဲခံရသူက သတိလက္လြတ္ျဖစ္ၿပီး၊ ဘာေတြ ျဖစ္လာဦးမွာလဲလို႕ ေတြးၿပီးေၾကာက္လာတယ္။ ဒီေတာ့မွ ဒီကိစၥမွာ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ သူဘယ္ေလာက္ပဲ ပါခဲ့တာပါ ဆိုၿပီးေျပာေတာ့မယ္။ ဒီလိုကိစၥမ်ဳိးမွာ နဂိုစြပ္စြဲခ်က္ကို ျပန္႐ုတ္သိမ္းလိုက္ၿပီး။ ပိုဆိုးတဲ့အေျခအေနထဲကို ခုန္ဆင္း မိလ်က္သား ျဖစ္ေနေတာ့တယ္။ စစ္ေၾကာသူ ဘက္ကၾကည့္ရင္ သင္က ခုေတာ့ စကားစေျပာေနၿပီျဖစ္လို႕ ဒီနည္းက ေအာင္ျမင္တာပဲ။

စစ္ေၾကာသူဟာ သာမန္အားျဖင့္ မသကၤာခံရသူထက္ ဥပေဒကို ပိုနားလည္တယ္။ လြယ္လြယ္ကူကူပဲ လိမ္လည္လွည့္ဖ်ားႏုိင္တယ္။ ဒီလိုပဲ မသကၤာခံရသူဟာ သူ႕ အခြင့္အေရးကို မသိတာမ်ားတယ္။ ဒါကိုသိရဖို႕လည္း စစ္ေၾကာသူကို အားကိုးလို႕မရဘူး။ ဥပမာ.. စစ္ေၾကာသူက သင္ ဒီေမးခြန္းကို ဘာလို႕မေျဖသလဲဆိုတာ မရမက ေမးလိမ့္မယ္။ တကယ္တမ္းက သင့္မွာ ဒီလိုအခြင့္အေရး ရွိတယ္ဆိုတာ သူေကာင္းေကာင္း သိတယ္။ “ခင္ဗ်ား မေျဖတာဟာ မေျဖခ်င္လို႕ မေျဖတာမဟုတ္လား”။ “ဒီထြက္ခ်က္က ခင္ဗ်ားကို ရာဇ၀တ္မႈနဲ႕ ႐ံုးတင္ စစ္ေဆးႏုိင္တယ္ ဆိုတာ သိလို႕ မဟုတ္လား”

ဒီလိုအမႈမ်ဳိးမွာ စစ္ေၾကာသူက ‘ဒီထြက္ခ်က္က ခင္ဗ်ားကို ျပန္ပတ္ႏုိင္တယ္ဆိုတာ ခင္ဗ်ားက ဘာလို႕ ထင္ရတာလဲ’လို႕ ေမးေကာင္းေမးလိမ့္မယ္။ သင္စကားေျပာလာလိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႕ေမးတာပဲ။ အေျဖကေတာ့ ရွင္းရွင္းေလးပဲ။ ‘ဒီထြက္ခ်က္က က်ေနာ့္ကို ျပန္ပတ္လိမ့္မယ္ထင္လို႕’ လို႕ ျပန္ေျဖလိုက္ပါ။ ဒါဟာ လံုေလာက္တဲ့အေျဖပဲ။ ေနာက္တဆင့္ကေတာ့ ၿခိမ္းေျခာက္တာပဲ။ မေျဖပဲေနရင္ တရားစြဲဖို႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ ေတာင္းရလိမ့္မယ္ဆိုတာမ်ဳိးေပါ့။ ဒါမွမဟုတ္လည္း “ဒါေလးေျဖလိုက္ရင္ ခင္ဗ်ားျမန္ျမန္ လြတ္မွာပါ” လို႕ ေျပာလိမ့္မယ္။

ဒါဟာ သူတတ္ႏိုင္တာထက္ ပိုေျပာတာပဲ။ ဒီလိုဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ဳိးေပးဖို႕ သူ႕မွာ အာဏာမရွိဘူး။ (စစ္ေၾကာသူဟာ မသကၤာခံရသူကို ပထမ (၄၈) နာရီ အတြင္းမွာပဲ လႊတ္္ပစ္ႏုိင္တယ္။ အစိုးရေရွ႕ေနဆီက ခြင့္ျပဳမိန္႕ မရရင္ ဒီအခ်ိန္ထက္ ေက်ာ္ၿပီး ထိန္းသိမ္းထားလို႕ မရဘူး။) (ျပင္ဆင္ထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

စစ္ေၾကာေရးကာလတေလွ်ာက္လံုး စစ္ေၾကာေရးအရာရွိဖက္က အျမဲတမ္း အႀကီးအက်ယ္ အသာစီး ရေနတာခ်ည္းပဲ။ သူ႕ဖက္က နာစရာက နဲနဲေလး၊ က်ေနာ္တို႕က လြတ္လပ္မႈနဲ႕ အေလာင္းအစား လုပ္ေနရတာ။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႕ဟာ စစ္ေၾကာေရးမွာ သံုးေလ့ရွိတဲ့ နည္းလမ္းေတြကို နဲနဲပဲျဖစ္ျဖစ္ သိထားဖို႕ေကာင္းပါတယ္။

Don't panic ဖ်ားမသြားပါနဲ႕
ခင္ဗ်ားဘ၀အေၾကာင္း ေတာ္ေတာ္ အေသးစိတ္က်တာေလးေတြကို ေျပာလိုက္လို႕ ဖ်ားမသြားပါနဲ႕။ “ဒါေတာင္သိေနမွေတာ့.. အကုန္လံုး သိေန ေလာက္ေရာေပါ့ကြာ” လို႕ အလြယ္တကူ ေကာက္ခ်က္ မခ်လိုက္ပါနဲ႕။ သူတို႕မသိပါဘူး။ သင့္ ကို ‘ေပ်ာ့သြားေအာင္’ လုပ္ဖို႕ နည္းေဟာင္းႀကီးကိုသံုးတာပါ။ သင့္အေၾကာင္း တခ်ိဳ႕တ၀က္ သင့္မိတ္ေဆြေတြကို စစ္ေၾကာရင္း ရသြားတာ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ သင့္မိတ္ေဆြကလည္း အမႈနဲ႕ ဘာမွမဆိုင္တဲ့ ဒီအခ်က္ေတြကိုေျပာၿပီး။ စစ္ေဆးသူကို ေခါင္း႐ႈတ္သြားေအာင္ႀကိဳးစားခဲ့တာပါ။ ဒီနည္းနဲ႕ တဖက္သားကို တပတ္႐ိုက္ႏုိင္လိမ့္မယ္လို႕ ထင္ခဲ့တာပါ။

သင့္မိတ္ေဆြတဦးဦးရဲ႕ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ ဘ၀အေသးစိတ္ကို ဘယ္ေတာ့မွ စကားစျမည္လုပ္ၿပီး မေျပာရဘူးဆိုတာ သတိရပါ။ ဒီအခ်က္အလက္ေတြက သူတို႕ကို ဒုကၡေရာက္ေစႏုိင္တယ္။ သင့္ကို လူတစုနဲ႕ တြဲ႐ိုက္ထားတဲ့ သင့္ဓါတ္ပံု ထုတ္ျပလို႕ အေၾကာင္းမဲ့ လန္႕မသြားပါနဲ႕။ ဓါတ္ပံု၊ တိပ္ေခြ၊ အစီရင္ခံစာ.. စတာေတြဟာ ပုလိပ္သတင္းေပးရဲ႕ ပံုမွန္လုပ္ငန္းအခ်က္အလက္ေတြပါ။ ပုလိပ္က ဒါမ်ဳိးကို ပံုမွန္စုေဆာင္းရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါေတြကို တရား႐ံုးမွာ သက္ေသခံမ၀င္ပါ။ သင့္ကို ၿခိမ္းေျခာက္ဖို႕၊ ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္ဖို႕နဲ႕ အႏုိင္အထက္လုပ္ၿပီး ထြက္ခ်က္ယူဖို႕ပဲ အသံုးက်ပါတယ္။

(စာနဲ႕) ထြက္ဆိုၿပီးၿပီဆိုရင္ေတာ့ က်န္တာေတြ မလိုေတာ့ပါ။ တရားခြင္တေလွ်ာက္လံုးမွာ သင့္ကို ဒုကၡ အေပးႏုိင္ဆံုးက ခုလို စာနဲ႕ေရးထားတဲ့ သက္ေသခံခ်က္ပါပဲ။) (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)

Do not admit anything ဘယ္ဟာကိုမွ ၀န္မခံပါနဲ႕
ခင္ဗ်ားအေၾကာင္းထြက္ခ်က္ေပးမယ့္၊ သက္ေသနဲ႕ ရင္ဆိုင္ေတြ႕ေပးရင္ေတာင္ ဘာကိုမွ ၀န္မခံပါနဲ႕။ စိတ္ဓါတ္အရ အညြန္႕က်ဳိးေနတဲ့ ဒီလိုသက္ေသေတြကို “သူတို႕ကို မသိပါဘူး။ သူတို႕နဲ႕အတူ ရာဇ၀တ္မႈ က်ဴးလြန္ခဲ့တာ မရွိပါဘူး” လို႕ တသမတ္တည္းျငင္းၿပီး ရင္ဆိုင္ရင္ စစ္ေၾကာေရး ကာလမွာျဖစ္ျဖစ္၊ အမႈစစ္ေဆးေနစဥ္မွာျဖစ္ျဖစ္ သူတို႕ထြက္ခ်က္ေတြကို ျပန္ ႐ုတ္သိမ္းသြားတတ္ပါတယ္။
သင့္မိတ္ေဆြအနည္းစုက သင္လည္း ပါပါတယ္လို႕ ဆက္ၿပီးထြက္ဆိုေနရင္ေတာင္ သင့္မွာ ၀န္ခံဖို႕ရာ အခ်ိန္အမ်ားႀကီး က်န္ပါေသးတယ္။ ‘ရာဇ၀တ္မႈ’ ကို က်ဴးလြန္ခဲ့ပါတယ္လို႕ ၀န္ခံဖို႕ ဆံုးျဖတ္တယ္ဆိုရင္ သင့္ေရွ႕ေန ေရွ႕မွာ ၀န္ခံပါ။ ပိုေကာင္းတာက တရား႐ံုးမွာ ၀န္ခံပါ။

စစ္ေၾကာေရးကာလအတြင္း လႊမ္းမိုး အႏုိင္က်င့္ခံရရင္၊ ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္ေအာင္ အလုပ္ခံရရင္၊ ေရွ႕ေနရဲ႕အႀကံဉာဏ္္ရယူဖို႕ (ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒနဲ႕ ဆန္႕က်င္ၿပီး) ျငင္းပယ္ခံရရင္ ႏႈတ္ပိတ္ေနပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ဘာမွ မပတ္သက္ခဲ့ပါဘူးလို႕ ျငင္းပါ။
မသကၤာသူ တေယာက္ထက္ပိုၿပီး စစ္ေၾကာခံေနရတဲ့ ကာလမ်ဳိးမွာ ပုလိပ္ကို ေက်ာဖို႕ အခြင့္အလမ္း လံုး၀ မရွိဘူးဆိုတာ နားလည္ရမယ္။ ဆိုပါစို႕.. မသကၤာသူတေယာက္ကို (ပုလိပ္ကေမးလို႕) အျခား မသကၤာသူတေယာက္နဲ႕ ေကာ္ဖီဆိုင္မွာစကားေျပာခဲ့တာကို ျပန္ေျပာၿပီဆိုပါစို႕။ ပုလိပ္ကိုလမ္းလႊဲဖို႕ အမႈနဲ႕မဆိုင္တဲ့ အေသးစိတ္အေၾကာင္း အရာေလးေတြကို စေျပာလိမ့္မယ္။ ဒီအေသးစိတ္ေတြကို ဒုတိယမသကၤာ ခံရသူကို သြားေျပာတဲ့အခါ “ဟာ.. ဒီေကာင္ေတာ့ ေဖာ္ၿပီ” လို႕ထင္ၿပီး စေျပာေတာ့မွာပဲ။ လူတစုကို စစ္ေၾကာခံရရင္ ပုလိပ္ကိုလွည့္စားႏုိင္ဖို႕ဆိုတာ မျဖစ္ႏုိင္ပါ။ သူတို႕မွာ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးခြင့္လည္းမရွိ။ ဘယ္အခ်က္ကို ေဖာ္ေျပာမယ္ဆိုတာလည္ ညႇိႏိႈင္းခြင့္မရွိလို႕ ပါပဲ။

စစ္ေၾကာသူေတြက မသကၤာသူေတြကို ရင္ဆိုင္ရာမွာ သံုးေလ့ရွိတဲ့ လက္သံုးစကားက “မင္း.. ကိုယ့္ကိုယ္ကို အျပစ္မရွိဘူးထင္ၿပီး စကားေျပာဖို႕ျငင္းေနရင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဒုကၡေပးတာျဖစ္မွာပဲ။ ႐ိုး႐ိုးသားသားနဲ႕ အျပည့္အစံုေျပာမွ အျပစ္မရွိရာ ေရာက္မွာေပါ့”။ ဒါက ဘာမွ မွားတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ပိုလန္ သမတႏုိင္ငံရဲ႕ ဥပေဒ အေၾကာင္းအခ်က္အရ ေျပာရင္ တရားခံဟာ အျပစ္မရွိဘူးဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ကို အေျခခံတယ္။ ဆိုလိုတာက ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း သက္ေသ ထင္ရွား မျပႏုိင္သမွ်၊ ႏုိင္ငံသားတိုင္းဟာ အျပစ္ကင္းမဲ့တယ္လို႕ ဆိုလိုတာပဲ။

စစ္ေၾကာေရးလုပ္ငန္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ တည္ရွိရတဲ့အေၾကာင္းရင္းဟာ မသကၤာသူဟာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း သက္ေသထင္ရွားျပဖို႕ပဲ။ အျပစ္ကင္းမဲ့ေၾကာင္း သက္ေသျပဖို႕မဟုတ္ဘူး။ သင့္ကိုကူညီခ်င္တဲ့ ‘သေဘာေကာင္းတဲ့ ဦးေလးႀကီး’ ရဲ႕ အ႐ူးလုပ္တာကို မခံရပါေစနဲ႕။ သူ႕ရဲ႕အရင္းခံေစတနာကို ျငင္းပယ္မိၿပီလို႕ ထင္မိေယာင္မွား မျဖစ္ပါနဲ႕။ အခ်ိန္သာ လံုလုံေလာက္ေလာက္ ရပါေစ။ အျပစ္မရွိဘူးလို႕ေျပာတဲ့ သက္ေသျပခ်က္တိုင္းကို (အၿမဲတမ္းေတာ့ တရား၀င္တဲ့နည္းလမ္းမဟုတ္တဲ့) နည္းနဲ႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္က မမွန္ေၾကာင္း သက္ေသျပႏုိင္တာခ်ည္းပဲဆိုတာ မေမ့ပါနဲ႕။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အမႈက တရား႐ံုး ေရာက္သြားၿပီဆိုရင္ေတာ့ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္အတြက္ အခ်ိန္က နည္းသြားပါၿပီ။ (ျပင္ဆင္ ထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)
တရား႐ံုးမွာ လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ သက္ေသခံခ်က္သာ ခိုင္လံုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ စစ္ေၾကာေရး မွတ္တမ္း ေတြကို စစ္ေၾကာေရးၿပီးလို႕ နာရီအေတာ္ၾကာမွ မၾကာခဏ ခ်ေရးၾကတာပဲ။ မသကၤာခံရသူ ေမာပန္းေနၿပီ၊ သက္ေသခံခ်က္ကို အေသးစိတ္ ျပန္လည္မစစ္ေဆးႏုိင္ေတာ့ဘူးဆိုတဲ့ အခ်ိန္က်မွ ဒီလိုလုပ္တာပဲ။ စစ္ေၾကာသူက စစ္ေၾကာခံရသူ မေျပာတဲ့ အခ်က္အလက္တခ်ိဳ႕ကိုလည္း ထည့္ဖို႕ ႀကိးစားေကာင္း ႀကိးစားလိမ့္ဦးမယ္။

အစကတည္းက ေမးခြန္းတိုင္းကို ေသခ်ာစြာ ေရးဖို႕ေတာင္းဆိုပါ။ မေရးရင္ ဆက္ေျဖဖို႕ျငင္းဆိုပါ။ မွတ္တမ္းထဲမွာ ဘယ္လို အေသးအဖြဲကို ခ်န္ထားခဲ့တာမ်ဳိးကိုမွ လက္မခံပါနဲ႕။ သင့္ထြက္ဆိုခ်က္နဲ႕ ကြဲလြဲတာျဖစ္ျဖစ္။ တလြဲတေခ်ာ္ ေရးတာျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္ေလာက္ပဲေသးငယ္ပါေစ မွတ္တမ္းထဲမွာ လိုအပ္သလို ရွင္းလင္းခ်က္ ထည့္ေပးဖို႕ေတာင္းဆိုပါ။ လက္မွတ္ထိုးဖို႕ ျငင္းဆန္ပါ။ (ပိုလန္ျပည္ တရားဥပေဒအရ မသကၤာခံရသူနဲ႔ သက္ေသေတြဟာ စစ္ေၾကာေရးမွတ္တမ္းမွာ လက္မွတ္ထိုးဖို႔ ဥပေဒအရ တာဝန္မရွိပါ။)
ႏိုင္ငံေရးအမႈေတြမွာ အစုလိုက္အၿပဳံလိုက္ အဖမ္းခံရတဲ့အခါ စစ္ေၾကာသူေတြ လုပ္တတ္တာက အခ်င္းခ်င္းၾကား ေသြးစည္းေရးကို ၿဖိခြဲပစ္ဖို႕ပဲ။ အဖမ္းခံရသူ အခ်င္းခ်င္း ေတ့ေပးၿပီးလည္းကစားတတ္တယ္။ မၾကာခဏ သူတို႕ လုပ္တတ္တာက ႀကံရာပါတေယာက္ေပးထားတယ္လို႕ထင္ရတဲ့ ထြက္ခ်က္ထဲမွာ အခ်က္အလက္သစ္တခ်ိဳ႕ တီထြင္ ထည့္သြင္းတာပဲ။ ယံုၾကည္ရေအာင္ ထြက္ခ်က္ကို မွတ္တမ္းထဲ ထည့္ထားတတ္ေသးတယ္။ ကိုးကားထားတဲ့ အခ်က္က မွန္တယ္ဆိုရင္ေတာင္ ရည္ရြယ္ခ်က္က ‘တျခားသူေတြေတာ့ေဖာ္ကုန္ၿပီ’ လို႕ ထင္ေစခ်င္တာပါပဲ။ ဒီလိုထင္မိၿပီဆိုတာနဲ႕ မသကၤာခံရသူဟာ စေျပာေတာ့တာပဲ။ ခုနကိုးကားခ်က္ပါတဲ့ ထြက္ခ်က္မွတ္တမ္းဟာလည္း တရား႐ံုး ေရာက္မလာေတာ့ပဲ စုပ္စျမဳပ္စ ေပ်ာက္သြားေတာ့တာပဲ။
ေနာက္ထပ္ SB သံုးတတ္တဲ့ အေဟာင္းျမင္းဆံုး လွည့္စားနည္းက.. သင္လုပ္ေနတဲ့ လူမႈလုပ္ငန္းေတြဟာ အေနာက္ဂ်ာမဏီ ျပန္ျပင္ေရးသမား သစၥာေဖာက္ေတြ၊ အစၥေရး လ်ဳိ႕၀ွက္ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕နဲ႕ CIA စတာေတြက ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ေနတာလို႕ ယံုၾကည္လာေအာင္ လုပ္တာပဲ။ မသကၤာခံရသူက ဒီရံပံုေငြထဲမွ ကိုယ္က်ဳိးအတြက္ တျပားတခ်ပ္မွ မရဘူးဆိုေစဦး၊ (သူက သိပ္ေသးတဲ့ နယ္႐ုပ္ကေလးျဖစ္ေနလို႕) ဒီႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈမွာပါေနတဲ့ တျခား သူေတြကေတာ့ ေငြရလို႕လုပ္ၾကတာ၊ သူတို႕က ဆြတ္ဇာလန္ဘဏ္စာရင္းေတြမွာလည္း ေငြေတြအမ်ားႀကီး အပ္ထားတယ္လို႕ေျပာလိမ့္မယ္။

သူတို႕သံုးခဲ့တဲ့နည္းေတြထဲက အေအာင္ျမင္ဆံုးတခုကေတာ့ (၁၉၆၈) က သံုးခဲ့တဲ့နည္းပဲ။ (၁၉၆၈ မတ္လမွာ ေက်ာင္းသားပုန္ကန္မႈတခုျဖစ္ခဲ့တယ္။) သူတို႕နည္းက ဆန္႕က်င္ပုန္ကန္မႈရဲ ့စစ္မွန္မႈနဲ႕ အေရးပါမႈကို ျငင္းပယ္တာပဲ။ ဒီထဲပါတဲ့လူအားလံုးကို “မင္းတို႕ အသံုးခ်ခံရတာ၊ ျခယ္လွယ္ခံရတာ” လို႕ေျပာမယ္။ “မင္းတို႕ဆရာႀကီးေတြက ဂ်ဴးေတြနဲ႕ အေနာက္ ဂ်ာမန္ျပဳျပင္ေရးသမားေတြပဲ။ သူတို႕က သူတို႕ ကိုယ္က်ဳိးစီးပြားအတြက္ မင္းတို႕ကိုေျမႇာက္ေပးေနတာ။”

ကိုယ့္ကို စစ္ေၾကာေနတဲ့သူနဲ႕ စကားမေျပာရ၊ မေနႏုိင္ရင္ သူနဲ႕ စကားစျမည္ေျပာဖို႕ ဆံုးျဖတ္ၿပီးၿပီဆိုရင္ တခုမွတ္ထားရမွာက သူဟာ သင့္ကိုအၿမဲတမ္းေတာ့ တိုက္႐ိုက္ေမးခြန္းေတြ ေမးမွာမဟုတ္ဘူး။ စီးကရက္တလိပ္၊ လဖက္ရည္တခြက္ေပးၿပီး ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ငယ္ေပါင္းႀကီးေဖာ္လို စကားေျပာမယ္။ သူဟာ သူ႕အလုပ္ သူလုပ္ေနတယ္ဆိုတာ သတိရွိပါ။ စစ္ေၾကာေရးမွာသံုးတဲ့ နည္းလမ္းတခုက စစ္ေၾကာခံရသူနဲ႕ မိတ္ေဆြဖြဲ႕ဖို႕ပဲ။ ဖြင့္ေျပာလာေအာင္ စိတ္ဓါတ္ေရးရာအရ ဖိအားေပးဖို႕ပဲ။ စစ္ေၾကာေရးနဲ႕ သင့္ၾကားမွာ ဘယ္လိုအဆက္ဆံမ်ဳိးမွ မထားပါနဲ႕။ သင့္အေနအထား ပိုခက္သြားလိမ့္မယ္။ (ျပင္ဆင္ထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)
လေပါင္းအေတာ္ၾကာ စစ္ေဆးေမးျမန္းခံရၿပီဆိုရင္ စစ္ေၾကာခံရသူဟာ က်ဳိးသြားၿပီး၊ ဖြင့္ေျပာေတာ့မွာပဲလို႕ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ SB က အျမဲတမ္းေမွ်ာ္လင့္ထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ သူတို႕ဟာ (ေျခာက္လိုက္၊ ေခ်ာ့လိုက္၊ ေလေပ်ာ့ေလးနဲ႕ ဆက္ဆံလိုက္နဲ႕) သူတို႕ နည္းေတြကို အျမဲတမ္းေျပာင္းေနတာ။ တခါတရံေတာ့ လူႏွစ္ေယာက္က အလွည့္က် လုပ္တတ္တယ္။ တေယာက္က အဆက္မျပတ္ ဆဲဆို ေအာ္ဟစ္ေနတယ္။ ေနာက္တေယာက္က ေအးေအးေဆးေဆး သိမ္သိမ္ေမြ႕ေမြ႕နဲ႕ သင့္ကို နားလည္ဖို႕ႀကိဳးစားေနသေယာင္။ ကူညီခ်င္သေယာင္ ေဆာင္မယ္။ သင့္ကို စစ္ေၾကာဖို႕ ေခၚသြားၿပီး ဘယ္သူကမွ ဘာမွမေျပာပဲ နာရီေပါင္းမ်ားစြာထားခ်င္ထားမယ္။ စစ္ေၾကာေရးကို သင့္ တိုက္ခန္းက်ဥ္း ေလးထဲမွာ လုပ္ခ်င္လုပ္မယ္။ ႏုိင္ငံေရးမႈေတြမွာေတာ့ သင့္တိုက္ခန္းက်ဥ္းေလးထဲမွာ သတင္းေပးတေယာက္ကို ေရာထားတတ္တယ္။ (ဒီလူက ေထာင္ကေန ေနာက္ထပ္စစ္ေဆးစရာရွိလို႕ ေခၚလာတဲ့သူ။ ဒါမွမဟုတ္ တရား႐ံုးမွာ အစိုးရသက္ေသအျဖစ္ ထြက္ဆိုမယ့္သူ ျဖစ္တတ္တယ္။)

ပံုေသျဖစ္ေလ့ရွိတာက ဒီလိုလူဟာ ‘သက္ေတာင့္သက္သာေနလိုတဲ့’၊ အလုပ္ၾကမ္းမလုပ္လိုတဲ့၊ ဆိုးရြားလွတဲ့ ေထာင္တြင္းဒဏ္ကို မခံႏုိင္တဲ့၊ အဲဒီအစား စစ္ေၾကာခံဖို႕ သက္သက္အတြက္ အဖမ္းခံလိုသူသာျဖစ္တတ္တယ္။ သူဒီလို အာဏာပိုင္ေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရင္ ေစာေစာလြတ္မယ္၊ ေထာင္၀င္စာမ်ားမ်ားရမယ္၊ ေထာင္၀င္စာ ခဏခဏ ေတြ႕ရမယ္။

စာအဆက္အသြယ္ရမယ္.. စသည္ျဖင့္ ကတိေပးထားတာမ်ဳိး ျဖစ္တတ္တယ္။ သူဟာ စစ္ေၾကာခံေနရတာနဲ႕ တခ်ိန္ထဲမွာ သင့္ကို စစ္ေၾကာေနတဲ့ စစ္ေၾကာေရးအရာရွိနဲ႕လည္း အဆက္အသြယ္ရွိတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ သင့္တိုက္ခန္းက်ဥ္းေလးထဲမွာ သင္ဟာ သင့္ကိုယ္သင္ တခ်ိန္လံုး ထိမ္းခ်ဳပ္မထားႏုိင္ဘူးဆိုတာသိလို႕၊ သင့္ဆီက ‘ေျဖာင့္ခ်က္’ ကို ရေအာင္ယူဖို႕ပဲ။ သူက စာေပးစရာရွိရင္ ေထာင္ထဲကခိုးထုတ္လို႕ရေအာင္ သူလုပ္ေပးမယ္လို႕ ေျပာေကာင္းေျပာလိမ့္မယ္။

ေနာက္ဆံုး စစ္ေၾကာေရးအၿပီး သင့္အျပဳအမူ တုန္႕ျပန္ပံုေတြကို အကဲခတ္ၿပီး၊ အားလံုးတစမက်န္ သတင္း ပို႕လိမ့္မယ္။ ဒီလိုပဲ ေနာက္ထပ္ သတိထားစရာက အက်ဥ္းခန္းတုိင္းမွာ ခိုးနားေထာင္တဲ့ ကိရိယာတပ္ထားတယ္ ဆိုတာပဲ။ ဒါကိုေရွာင္လႊဲဖို႕ နည္းလမ္းေဟာင္းႀကီးက စာေရးၿပီး သတင္းလက္ဆင့္ကမ္းတာပဲ။ ဒီလိုပဲ သင့္ထံကို ခိုးေၾကာင္ခိုး၀ွက္ ေရာက္လာတဲ့ သတင္းစကား တခ်ိဳ႕ဟာလည္း အတုေတြ ဆိုတာ မေမ့နဲ႕။

သင့္ကို အလြန္အင္အားႀကီးၿပီး၊ အလြန္ထက္ျမတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းယႏၱယားႀကီးတခုက စစ္ေၾကာေနတယ္ဆိုတာ မေမ့ပါနဲ႕။ သင့္ကိုစစ္ေၾကာေနတဲ့ စစ္ေၾကာေရး အရာရွိဟာ ဒီယႏၱယားႀကီးထဲက ဘီးငယ္ေလးတခုသာ ျဖစ္တယ္။ သူဟာ တယာက္ထဲလုပ္ေနတာမဟုတ္ဘူး။ သူ႕ကိုလည္း အေတြ႕အႀကံဳရင့္က်က္တဲ့ လူတစုက ေစာင့္ၾကည့္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာ။ သူ႕ကို သူ႕ရလဒ္နဲ႕ အကဲျဖတ္တယ္။ အဲဒါဟာ သင့္ထြက္ခ်က္ပဲ။ ဒါ့ေၾကာင့္ပဲ ဒီ ထြက္ခ်က္ရဖို႕ နည္းလမ္းေပါင္းစံု သံုးခြင့္ ေပးထားတယ္။ အသံခိုးနားေထာင္တာ၊ သင့္အခန္းထဲထည့္ထားတဲ့ သတင္းေပးကတဆင့္ သင့္အျပဳအမူကို ေစာင့္ၾကည့္တာ၊ သတင္းမွား ထြက္ခ်က္မွားေတြ ရေအာင္လုပ္တာ၊ သင့္မိသားစု၊ ဒါမွမဟုတ္ သင့္အမႈတြဲထဲက တဦးဦး က်န္းမာေရး ေတာ္ေတာ္ဆိုးေနၿပီလို႕ လိမ္ေျပာတာ.. အကုန္ပါပါတယ္။ အေရးႀကီးတာက ရလဒ္ပဲ။ အဲဒါက သင့္ရဲ႕ စာနဲ႕ေရးထားတဲ့ ထြက္ခ်က္ပဲ။

အဖမ္းခံပုဂိၢဳလ္တဦးရဲ႕ အထီးက်န္ဘ၀ဟာ စိတ္ဓါတ္ကို ယိုယြင္းေစတယ္။ အလြန္ကိုမွ မွန္တမ္းမဟုတ္တဲ့ ဘ၀ပဲ။ အတူေန တေယာက္ေယာက္ရဲ႕ အျပဳအမူ တုန္႕ျပန္ပံုတိုင္းကို သံသယနဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ေနရတယ္။ စစ္ေၾကာေရးကာလ အတြက္ အေကာင္းဆံုး နည္းဗ်ဴဟာက သာမန္အေျခအေနမွာ လြတ္လပ္တဲ့ လူတေယာက္ေနသလို ေနဖို႕ပဲ။ သင့္အေပၚ ဖိစီးလာတဲ့ အရာမွန္သမွ်ကို ဆန္႕က်င္တြန္းလွန္ပါ။ သူတို႕ တေတြဟာ ဘာေတြေျပာေျပာ၊ ဘာေတြလုပ္လုပ္ သင့္ကို ဒုကၡေရာက္ေအာင္လုပ္ေနၾကတာခ်ည္းပဲ။
ဒီလို အထီးက်န္ျဖစ္တာေၾကာင့္ မွန္တမ္းမဟုတ္တဲ့ အေျခအေနေတြရဲ႕ ႐ႈတ္ေထြးေပြလီမႈေၾကာင့္ ဘယ္နည္း ပရိယာယ္ဟာျဖင့္ ေကာင္းတယ္၊ ဘယ္ဟာက ဆိုးတယ္၊ ဘယ္ဟာကလံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတယ္၊ ဘယ္ဟာက မလံုၿခံဳဘူး… စတဲ့ စဥ္းစားဆင္ျခင္ႏုိင္စြမ္းဟာ အေတာ္ထိခိုက္သြားတတ္တယ္။ သူတို႕နဲ႕ရင္ဆိုင္ရာမွာ ဘယ္လိုနည္းပရိယာယ္ေတြသံုးရ မလဲလို႕ စဥ္းစားေနရတာဟာ၊ ေနာက္ဆံုးမွာ အ႐ံႈးနဲ႕ ရင္ဆိုင္ရတာခ်ည္းပဲ။ သူတို႕ လိုခ်င္တဲ့ ထြက္ခ်က္မေပးမိဖို႕ဆိုတဲ့ စိတ္ရဲ႕ၿငိမ္းခ်မ္းမႈကို ထိခိုက္ေတာ့တာပါပဲ။ ဘယ္လို ဖိအားေပးခံရခံရ စစ္ေၾကာေရးကာလမွာ သင့္ပါးစပ္ကို ပိတ္ထား ႏုိင္သမွ်၊ စစ္ေၾကာေရး တႀကိမ္ၿပီးတိုင္း၊ ကိုယ့္စိတ္ကို ေျဖေလွ်ာ့ၿပီး၊ ေနာက္စာေမးပြဲသစ္ကို ရင္ဆိုင္ဖို႕ အားေမြး ႏုိင္လိမ့္မယ္။ တခုခုကို စေျပာလိုက္မိၿပီဆိုတာနဲ႕ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အေျခအေနက လံုး၀ ေျပာင္းသြားေတာ့တာပဲ။

သင့္ကို စိတ္ဓါတ္အရ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈေတြ ရပ္သြားၿပီး၊ စစ္ေၾကာေရးအရာရွိရဲ႕ ဆက္ဆံပံုဟာ အလြန္ ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕လာမယ္။ ဒါေပမယ့္ သင္ (သင္ဟာ အလြန္႐ိုးသားျဖဴစင္သူတဦး၊ လ်ဳိ႕၀ွက္ပုလိပ္ SB ရဲ႕ ဖိအားေပးမႈကို မခံႏုိင္သူတဦး၊ သင့္ မိတ္ေဆြေတြအေၾကာင္း တတ္ႏိုင္သမွ် နဲနဲပဲေျပာလိုသူတဦး၊ အမႈကို ႐ႈတ္ေထြးသြားေအာင္ တတ္ႏုိင္သမွ် ေစ့ေစ့စပ္စပ္ လုပ္လိုသူတဦး) ျဖစ္မယ္ဆိုရင္ သင့္စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈကို ဆံုး႐ံႈးဖို႕ ေသခ်ာေနၿပီ။ စစ္ေၾကာေရး အခ်ိန္တိုင္းရဲ႕ နာရီေပါင္းမ်ားစြာအတြင္း ဘယ္ဟာကို ေျပာမယ္၊ ဘယ္ဟာကို ဖံုးထားမယ္၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုနဲ႕ အျခားသူေတြကို အထိအခိုက္ အနဲဆံုးျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုေျဖမယ္ ဆိုတာေတြ စဥ္းစားေနရတာနဲ႕ အခ်ိန္ကုန္ သြားေတာ့တာပဲ။ အတိတ္ကာလ အေတြ႕အႀကံဳေတြအရေတာ့ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ စေျပာဖို႕ ဆံုးျဖတ္လိုက္တာနဲ႕ မၾကာခင္ ႐ူးေၾကာင္ေၾကာင္ ျဖစ္သြားေတာ့တာပဲ။ (မူယင္းထုတ္ေဝသည့္မူအထဲမွ စာပိုဒ္မ်ားျဖစ္သည္။)
ႏိုင္ငံေရးမႈေတြမွာ စစ္ေၾကာေရးမွာရတဲ့ ထြက္ဆိုခ်က္ေတြပဲ ဥပေဒအရ သက္ေသခံ၀င္တယ္ဆိုတာ သတိျပဳရမယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္အရာမဆို သင့္ကို စြဲခ်က္တင္ဖို႕ သံုးႏုိင္တယ္။ ဒါဟာ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ဆင္ျခင္တံုတရားအတြင္း က်ေရာက္တဲ့အရာသာျဖစ္တယ္။ ႐ံုးတက္တရားစြဲမလား၊ မစြဲဘူးလားဆိုတာဟာ သင့္ထြက္ခ်က္ေပၚမွာ တည္တာမဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ဆက္တြဲ ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနေတြနဲ႕ပဲ ဆိုင္တယ္။

စစ္ေၾကာခံေနရတုန္းမွာ ငါေတာ့ တေန႕ မုခ် ျပန္လြတ္မွာပဲဆိုတာ သတိရေနဖို႕လိုတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က် သင့္မိတ္ေဆြေတြရဲ႕ မ်က္လံုးကို တည့္တည့္ ရင္ဆိုင္ၾကည့္ႏုိင္စြမ္း ရွိဖို႕ဟာ သိပ္အေရးႀကီးတယ္။